Yaşlılar Haklıdır – Yaşlıyım Haklıyım

Pandemide Yıldız’ın evdeki hal-i pür melali

Şadiye Dönümcü — Tue, 24 Feb 2026 14:40:29 +0000

37 yaşında, evli, Ankara’da yaşayan, kamuda çalışan, 6 yaşındaki -online- anasınıfı öğrencisi Dünya’nın annesi Yıldız anlatıyor; pandemi sürecindeki hal-i pürmelalini.

“Pandeminin başlangıç noktasını ve virüsün ülkeye giriş yaptığını biliyor olsak da okullar tatil edilince şok olduk. Virüse yakalanan ve tedavisi ölümle sonuçlananların sayısı giderek artıyor, önlemler çeşitleniyordu ve süreç belirsizdi. Eğitime ara verilmesi bence isabetli bir karar olsa da her gün okula ve işe giden insanlar olarak ilk günlerde yaşadığımız şok, süreç içerisinde düzene oturdu. Ama bu düzen benim açımdan yorucu, tüketici ve yıpratıcı oldu” diyor arkadaşımın kızı Yıldız.

37 yaşında, evli, Ankara’da yaşayan, kamuda çalışan, 6 yaşındaki -online- anasınıfı öğrencisi Dünya’nın annesi Yıldız anlatıyor; pandemi sürecindeki hal-i pürmelalini:

Pandemide evde olmak

Çalıştığım kurum, ilk etapta evden çalışmamıza yönelik düzenlemeler yaptı. Günlük işlerimin büyük bir kısmını, evrak sistemi üzerinden yapıyor, özel durumlarda işe gidiyordum. Evdeydim ama 09 – 18 arası, yani tam zamanlı mesaideydim. İşyerinde nöbet sistemi uygulansa belki arada nefeslenirdim. Kızımla beraberdik evde. Özel sektörde çalışan eşimin her gün işe gidip gelmesi hepimiz için riskliydi. Evimizde kaygı ve korku hakimdi. Temizlik ve hijyen işleri hiç bitmiyordu. Çamaşır ve ütü hiç bitmiyor, alış-veriş torbaları balkonda bekletiliyor, paketli gıdalar sabunlanıyor, kapı kolları ve elektrik düğmeleri günde birkaç kez siliniyordu. Aşırı çamaşır suyu ve dezenfektan kullanmaktan ellerim yara oldu. Zamanla bu önlemleri biraz gevşetince ellerim eski haline döndü.

Pandemide evlat olmak

Aile büyüklerimiz de Ankara’da, bize uzak semtlerde oturuyor. Yaşları ve kronik hastalıkları nedeniyle onlara hastalık taşımak en büyük korkum(uz) oldu. Özellikle 70 yaşında ve yalnız yaşayan annem çok etkilendi. Bizi kucaklayamamak, öpememek, eve kimseyi kabul edememek, arkadaşlarıyla görüşememek, dışarı işlerini yapamamaktı onu üzen. Mevcut sağlık sorunlarına yenileri eklendi. Ben ve eşim yetişemediğinde akrabalarımız market alışverişini yaptı, eczacı ilaçlarını eve getirdi, apartman görevlisi anlık eksiklerini sağladı, komşularımız hatırını sordu. Müteşekkirim hepsine. Eşimin ailesi en çok evde olmak ve sosyal yaşamlarından uzak kalmaktan olumsuz etkilendi. Bu arada süreğen hastalığı olan bir yakınımızı kaybettik. Kısıtlamalar nedeniyle cenazeye gidememek, kapıdan başsağlığı dilemek çok acıydı. Pandeminin bu tür izleri kolay silinemeyecek.

Pandemide anne olmak

Kızım Dünya, pandemi başlangıcında okullar kapanınca, (anasınıfı) eğitimini evden online alan milyonlarca çocuktan biri oldu. Halen eğitimini okula dönen evimizde online sürdürüyor. Başlangıçta etkilenmesin diye televizyon haberlerini yanında izlemeyip, telefondan takip etmeye çalıştık. Hayatımızdaki ani değişikliği anladı, bir şekilde. Bir gün koşarak geldi mutfağa “28 kişi hayatını kaybetmiş, anneeeeee” dedi. Televizyondan duymuş olmalı. Bazen de bazı canlı yayınları ona fark ettirmeden izlemeye çalıştık.
Pandemi sürecinin benim için tek güzelliği Dünya’yla uzun zaman geçirmek oldu, niteliği tartışılsa da… Çalışan anneler genellikle, çocuklarıyla kısıtlı zaman geçirdikleri için hep eksik hisseder ya kendini. Biraz onu tamamladık. Birlikte olduğumuz saatler arttı, ev içindeki taşkalamız daha çok arttı.

Pandemide ev işlerine gark olmak

Evden çalışan ve evde çocuğuyla birlikte olan anne-babalar gibi ben de kendimi güvende hissediyorum. Bu bir ayrıcalık zira. Evde olmanın da getirdiği zorluklar var. Biz sıkça dışarıya yemeğe giden, eve paket getirten bir aileydik. Sevmenin de ötesinde pratikti bu çözüm. Aile büyüklerimiz de sık sık yemeğe davet ederdi.

Sekiz yıllık evliliğimizde ev, temizlik ve çocuk işlerini eşimle paslaşarak yaptık hep. Ayda bir aldığımız temizlik desteğini virüs yüzünden artık alamıyoruz. Ben sürekli evde olunca işler değişti. Bu süreçte evimizde yıllardır olmadığı kadar yemek pişti, bulaşık yıkandı, temizlik yapıldı. Restoranlar artık açık ama ev yemeği zorunlu tercihimiz. Evde düzenli yemek pişmesi için market alışverişi yapmak, alınanları hijyenik hale getirmek şart. İşe giden eşimin giysilerinin dezenfekte etmek, ha bire çamaşır yıkayıp ütülemek ve hep evde olduğumuzdan çabucak kirlenen evi temizlemek… Ve elbette bu arada çalışmak…

Pandemide evden çalışmak

Evin içinde sıkışıp kaldım. Çünkü ev işleri zaman alıcı ve çok yorucu. Koşullar görmezden gelmeyi engelliyor. Bir evin içinde yemek yapmadan ne kadar süre yaşanabilir? Evde kalma süresi uzayınca, önceden yapmadığımız yemekleri yapmaya başladık, canımız istediğinden. Pide, mantı, hamburger filan. Yemek güzel, harcanan emek fazla.

Gündüz kızım ve evle ilgileniyor, işime de vakit ayırmaya çalışıyorum. Akşam yemeğinden sonra kızımı uyutup gece mesaime başlıyorum. Yaptığım iş dikkat ve odaklanmayı gerektiriyor. Masa başında olmak, klasör içi dosyalardaki belgeleri incelemek, doğru ve objektif karar vermeyi gerekiyor. Dünya online dersteyken ya da sizinle oynamak isterken yapılacak bir iş değil, maalesef. Gece saatlerinde çalışmak yeni rutinim.

Pandemide çocuk olmak

Şu anda kızımın isteyip de yapamadığı her şeyin nedeni korona, ona göre. Mesela kızımdan “Koronavirüs bittiğinde şunu yapabilir miyiz anne?” cümlesini duymak istemiyorum. Kendimden ziyade, çocukların bu cümleyi bir an önce unutmasını diliyorum. Bize sarılıp öpmesi yaşı itibarıyla mümkün değil. Tüm çocuklar, sevdiklerine gönüllerince sarılabilsin istiyorum. Özellikle de mesleği nedeniyle doya doya kucaklaşamayan herkes, sarılsın sevdiklerine yavrularına.

1 Haziran itibariyle normal çalışma düzenine dönünce Dünya’yı, eşimin ailesinin yanına, onların sakin bir beldedeki yazlığına gönderdik. Virüs tehdidinin göreli az olduğu bu çözüm bizi rahatlattı. Güven içinde denize girdi, özgürce oynadı. Dünya büyüklerimize, büyüklerimiz Dünya’ya iyi geldi. Bana da işe gitmek, kendime zaman ayırmak ve eşimle baş başa kalmak iyi geldi.

Unutamayacağım anlar var. Çocuklara ve yaşlılara sokağın yasaklandığı dönemde, geç bir saatte Dünya’yı anneanne, babaanne ve dedeye el sallamaya götürmüştük. Sadece arabanın camını açtık, el salladı, öpücük gönderdi, geri döndük eve. Anneanne ve babaannesinin pencerede ağlaması çok fenaydı. Dünya, anneannesinin evimize gelmemesine çok içerliyordu. Aylar sonra bize geldiğinde çok mutlu olduk, hepimiz. Birbirlerinin bacaklarına sarılmaları çok fenaydı. Bir gün hava alıp oynaması için dışarıya çıkmayı teklif ettik kızıma. Direndi, “benim sokağa çıkmam yasak” diye tutturdu. Meğer sokağa çıkmanın yasak ve kontrollerin yoğun olduğu günlerden birinde sitenin bahçesinde bisiklet sürerken bir polis arabası geçince, bisikletini ortada bırakıp kaçmaya başlamış polis geliyor diye. Eşimle çok üzüldük geliştirdiği bu korkuya. Yine bir akşam salon halısını havuz yaptı. Mayosunu giydi, bone ve gözlüğünü taktı. Yüzme derslerini özlemişti, yüzme oyunu oynayarak kendince çözüm bulmuştu.

Maske takmaya direnmiyor kızım, evden çıkarken takıyor ama bir süre sonra çıkarmak istiyor; terlediği ve sıkıldığı için. Bu denli maskeyi solumanın, dezenfektan kullanmanın sonuçları ne olacak, bilmiyoruz. El yıkama da çocukların hayatında takıntıya dönüşmez umarım.

Pandemide okula gidemeyen öğrenci olmak

Dünya’nın okulunda yüz yüze eğitim başladı ama henüz cesaret edip gönderemiyoruz. Geçen gün online eğitim sırasında okulundaki zil sesini duyan kızım, “Bu sesi çok özlemiş olabilirim anne” deyince canım sıkıldı. Mecbur kalmadıkça göndermeyeceğiz okula. Okula göndermeye mecbur kalmayı düşüneceğim hiç aklıma gelmezdi.
Pandeminin ilk döneminde online eğitime uyum sağlamakta zorlandı kızım. Bu dönem alıştı. Ama yüz yüze eğitimin, sınıf ortamının yerini hiçbir şekilde tutmuyor, elbette. Bazen sıkılıp “Kaç ders kaldı anne?” diye sorduğunda üzülüyor, çaktırmadan motive ediyorum. Bazı çocukların ekran karşısında oturamaması, ayağını ekrana uzatması, yerlerde yuvarlanması bana normal geliyor. Kolay değil, 6 yaşındaki çocukların evde okul moduna girmesi.
Yaz sonunda çalıştığım kurumda artan Covid-19 vakaları nedeniyle uzaktan çalışmaya geçildi. İşyerine gittiğim günlerde büyükanne-baba desteği alıyoruz, online eğitim alan torunlarına yardımcı olmak onları epeyce zorlasa da… Online eğitim sadece öğrenci ve velilere değil, eğitimciler için de çok zor zaten.

Pandemide çocuğunun eğitimine ilişkin kaygılanan ebeveyn olmak

Dünya’nın gelecekteki eğitim yaşamına ilişkin bizim de kaygılarımız var, doğal olarak. Sayıları, harfleri öğrenemeyecek diye değil, okul ortamına uyum sağlamakta zorlanırsa diye. Çünkü anasınıfı kendi işini kendi yapmayı öğrenmesi, tuvaleti yardımsız kullanması gibi konularda çocuklar için bir geçiş süreci. Mesela çocuk tuvaleti kendi kullanıyor, ama yardımcı öğretmen ihtiyaç olursa yardım ediyor. Seneye okula başlayabilirse eğer, bu destek sürecini yaşayamadan kendi kendine uyum sağlaması gerekecek. Kaygılarım bu tür genelde. Çocukların akademik kayıpları da var. Ve dijital hayattan uzak tutmaya çalıştığım kızımın, şimdi tablet/bilgisayar karşısında uzun saatler geçirmesi beni kaygılandırıyor.

Bazı veliler 6 yaş grubu için online eğitimi faydasız bulduğu için kaydını aldı çocuklarının. Öğretmenle etkileşimin olmaması, derslerin masa başında olması, çocukların akranlarıyla yan yana gelememesi eğitimin faydasını çok çok azaltıyor. Mekân olarak okuldan uzak kalmak da sıkıntılı. Pandemi, hayatımızda her mekânın, mesela işyeri, okul, sokak ve parkın ne denli önemli olduğunu hatırlattı.
Okuma-yazma bilmeyen, kızım yaştaki çocukların alacağı online eğitimde, yetişkin desteği şart ve bu durum beni zorluyor. Dersin büyük bölümünde Dünya’ya eşlik etmek, benim kendi işime ayıracağım süreden çalıyor. Tabii, o süreyi ben gece herkes uyuduğunda çalışarak tamamlıyorum.

Online eğitimde öğretmenler programı biraz hareket katmak için dersi mutfağa taşıyor. Hamur yapmak, gülen suratlı sandviç yapmak gibi oyunların organizasyonunu yapmak da kolay olmuyor. Yine ders için gerekli karton kutuyu bulmak, yapıştırıcı hazırlamak, hamuru renklendirici madde bulmak. Saymakla bitmez sıkıntılar, yaşayanlar anlayacaktır beni. Mesela ilk ders mutfakta ama ben daha kahvaltı masasını toplayamamışım. İngilizce dersinde öğretmeni “odanı göster” diyor ama yatak dağınık, çünkü çocuğu derse anca yetiştirmişim. Ev içinde zaten artan iş yükünün yanında bunlar da bonus.

Okuldan bazı velilerle iletişim halinde olmak, çocuklarımıza dair kaygılarımızı paylaşmak, birbirimize destek olmak iyi geliyor bana. Çocuklar birbirlerine videolar göndererek özlem gideriyorlar.

Tetikte bir hayat yaşamak

Eski hayatımızı özlüyorum, o günlere dönmeyi çok istiyorum ama ben de baskın olan şey; hasta olma ve hastalığı yayma endişesi hâlâ. Birimiz hasta olursak evi nasıl kullanacağız? Hepimiz virüsü alırsak evi nasıl kullanmalıyız? İçimizden biri izole edilecek olursa hangi odada olmalı?

Ben çok sakin biriyimdir aslında ama şimdi sürekli tetikteyim. Belirti var mı diye sürekli sorguluyorum evdekileri, en ufak bir şüphede sürekli ateş ölçmeler, sorular… Kızım geçen gün “Bir şey yok anne! Normal hapşırık işte” diyerek beni sakinleştirmesinden belli ki, sıkmışım onu.

(ŞD/AÖ)

Rehber | Hayatta/Pandemide yaşlı olmak

Şadiye Dönümcü — Mon, 15 Aug 2022 15:47:45 +0000

Rehber | Hayatta/Pandemide yaşlı olmak

Hem yaşlılık hem de pandemi döneminin getirisi olumsuzluklarla baş etmek için aşağıda başlıklar halinde öneriler sıralayacağım.

Uyku kalitenizi yükseltin: Düzenli olarak günde 7 – 8 saat uyuyun, hareket edin, evde basit egzersizler yapın, dışarıda düzenli olarak yürüyün, kafein ve alkol alıyorsanız azaltın, müzik dinleyin, ekran ve haber dinleme sürenizi sınırlayın, yatmadan önce dijital cihaz kullanmayın, gündüz uyuyup gece oturmayın.

Unutma: Düşük kaliteli uyku hafızayı zayıflatır.

Doğru ve dengeli beslenin: Öğün atlamayın, bolca su için, makul miktarda kırmızı-beyaz et ve balık, süt ürünleri ve yumurta, meyve, sebze ve bakliyat tüketin. Baharat kullanın, tuz, işlenmiş/ hazır gıda ve doymuş yağlardan kaçının. D ve B12 gibi vitamin ve antioksidanları doktor önerisiyle alın.

Önemli: Ekonomik ve erişim güçlüğünüze rağmen bağışıklığınızı güçlendirmek için elinizden geleni yapın.

Ağız ve diş sağlığınızı koruyun: Ağız hijyeninize itina edin. Günde iki kez dişlerinizi fırçalamayı, ağız-boğaz gargarası yapmayı, diş fırçanızı sıkça değiştirmeyi, diş protezinizi temizlemeyi ihmal etmeyin. Kalsiyum-fosfor ve A-C-D vitamini içeren besinleri tüketin, asitli yiyecek-içecekleri tüketmeyin. Dişleri sıkmak ve gıcırdatmak diş, dolgu ve kaplamalarınızın zarar görmesine, eklemlerinizin ağrımasına beslenme bozukluğu oluşmasına, dolayısıyla bağışıklığınızın düşmesine yol açar.

Önemli: Diş kontrollerinizi ve tedavinizi aksatmayın.

Egzersiz yapın: Hareketsizlik kas kaybının artması, kemik sertliğinin azalması ve kemik erimesine yol açarak sırt, bel, kalça ve iskelet sistemi için risk oluşturur, mevcut kronik hastalıkların ivmesini arttırır, diyabet, obezite, Alzheimer gibi hastalıklara yol açar. Önlemek için kendi yaş ve bedeninize uygun yürüme, esneme, denge gibi egzersizleri düzenli olarak yaparak beden ve ruh sağlığınızı koruyun. Evde hareket ve egzersizi maksimum kılacak bir yaşam biçimi benimseyerek düşme-kırık riskini azaltın, kireçlenme ve kemik erimesini engelleyin.

Önemli: Büyük eklem kırıkları damarların pıhtı ile tıkanmasına yol açar.

Kendinizle ve çevrenizdekilerle sağlıklı iletişim kurun: Kişinin fiziksel kapasite, kas gücü ve uyumu, görme- işitme- yeme- uyuma-dışkılama- aktivite gücü ile kendine bakım kapasitesini değerlendirmesi çok önemli. Kendinizi olduğundan daha aciz göstermeyin, yapabileceğiniz işleri yapın. İlişkilerinize sınırlar koyun. Her şeyden ve herkesten yakınmayın. Aklınıza/ ağzınıza geleni söylemeyin. Aşırı alıngan, endişeli, yaygaracı olmayın. Kavgacı ve geçimsiz değil, uzlaşmacı olun. Eleştirileriniz yapıcı olsun. Çevrenizdekilere -ihtiyatlı- güvenin. Temkinli olun. Karşınızdakini iyi dinleyin. Her dem geçmişten/ ölümden söz etmeyin. Olaylara itidalle yaklaşın. Küçük şeylerle mutlu olun. Evde yapacak meşgaleniz olsun. Kişisel hijyeninize uyun. Talepleriniz makul olsun. Varsa bellek zayıflığınızı kabullenin. Kendinizi ve yakınlarınızı sevin ve sayın. Sevdiklerinizin de endişeli olduğunu ve zorlandıklarını, anlaşılmanın yolunun anlamaktan geçtiğini unutmayın.

Unutma: Yaşlandığınızı kabul etmek hayatınızı kolaylaştırır.
Önemli: Kalabilen ömrünüzün sınırlarını daraltıp heder etmeyin.

Dijital iletişiminiz samimi ama mesafeli olsun: İletişim teknolojisi ürünlerinin kullanımı, bazı iş-işlemlerin daha az emek-zaman-para ile halledilmesini sağlar, –sanal da olsa– sosyal etkileşimi arttırır. Görme, işitme ve dokunma organlarınızdaki kayıp-gerilemeler veya cihazların tasarımı nedeniyle zorlanıyorsanız, yakınlarınızdan destek isteyin. Mekan ve zaman sınırlarını ortadan kaldıran dijital cihazlarla aşırı samimiyetten kaçının. Telefonda mikrofonla konuşun. Mesaj okumakta zorlanıyorsanız yakınlarınıza “mesaj atmayın, arayın” deyin. Telefon çalınca heyecanlanmayın. İnterneti planlı ve kısıtlı, sosyal medyayı dikkatli kullanın. Yeni tanıştığınız kişilere adres ve telefon-IBAN numaralarınızı vermeyin. Online alışverişten kaçının. Mobil teknolojinin nimetlerini bilinçli kullanın.

Unutma: Mobil cihaz kullanımı özgüveninizi arttırır, dışlanmışlık duygunuzu azaltır.

Ruh sağlığınızı koruyun: Günün belli saatlerinde ve güvenilir kaynaklardan haber izleyin. Sosyal medyada sınırlı süre oyalanın. Var olan hobilerinizi sürdürün, mümkünse yenilerini edinin. Ev içi uğraşılarınız olsun: Mesela, günlük tutun, yaşam öykünüzü yazın, yemek-telefon defterinizi yenileyin, albüm düzenleyin. Televizyonda ve internette komedi-belgesel-Yeşilçam filmleri ile dizi filmler izleyin. Sesli kitap ve podcast dinleyin, kültür-sanat videoları izleyin, kitap okuyun. Yeni yemek tarifleri deneyin, mobil oyunlar veya masa üstü kağıt/ kutu oyunları oynayın. Yakınlarınızla konuşun, nostaljik şarkılar dinleyin ve eşlik edin. Her fırsatta evde-dışarıda egzersiz yapın. Çok yürüyün. Bahçe/ balkonda çiçek yetiştirin. Kullanmadığınız eşya-giysileri elinizden çıkarın, belgelerinizi düzenleyin. Yaptığınız el işlerini ve reçel-marmelat-turşuları yakınlarınıza hediye edin. Video çekip sevdiklerinize gönderin. (bu liste çok fazla uzayabilir)

Önemli: Geçmişteki olumsuz şeyleri düşünmeyin, yüreğinizin kilerinde sakladıklarınızı çöpe atın.
Unutma: Üretken ve aktif olmak ruh sağlığınıza iyi gelir.
Önemli: Yüksek kaygı durumu, yaşam kalitenizi olumsuz etkiler.

Ev kazalarından korunma: Düşme sonucu kırık yaşanmaması için evdeki gereksiz halı-kilim-yollukları kaldırın, ıslak zeminlere vakumlu/ kaydırmaz paspas koyun, –mümkünse- yalnızken banyo yapmayın, oturarak yıkanın, dolap/raflara uzanmayın, tabure-sandalyeye çıkmayın, kaydırmaz tabanlı banyo-ev terliği giyin, uzun etek-bol paça pantolon giymeyin, merpenleri yavaş inip çıkın, elektrik kablolarını sabitleyin veya işi bitince toplayın, yatak etajerinizde ve koltuk sehpanızda şarjı dolu telefon, sürahi-bardak, gözlük, kalem-kağıt, ışıldak/ fener, acil telefon numaraları bulunan fihrist, şarj cihazı, takma diş kutusu vb.ni bulundurun. Başucunuzda gece lambası, baston/ yürüteciniz olsun. Görünür bir yere acil telefon numaraları yazılı kağıt asın. Ev sobalıysa zehirlenmemek için yanarken uyumayın, yatarken odanızı havalandırın. Yatakta sigara içmeyin, elektrikli battaniyeyi yatmadan önce fişten çekin. Elektrikli cihazları ıslak/nemli alanlarda bırakmayın, eski kabloları yenileyin.

Önemli: Ocak, çakmak ve bıçak gibi aletleri dikkatli kullanın.

Sınırlı gelirinizi akılcı kullanın: Yeni harcama kalemlerinin eklenip giderlerin arttığı, gelirin sınırlı kaldığı yaşlılık döneminde bütçenizi planlayın. Liste düzenleyerek çıktığınız alışveriş esnasında uyanık ve bilinçli olun. Etiket okuyun, paketli gıda alın, üretim- son kullanım tarihine bakın. Dayanıklı tüketim malı alırken yanınızda danışacağınız birisi olsun, ayıplı mal almamak için dikkatli olun, fiş/faturayı kontrol edin. Reklamlara kanmayın. Online alışverişlerinizi yakınlarınızın desteğiyle ve güvenilir internet sitelerinden yapın, gelen malzeme ve faturayı kontrol edin. Asla kapınıza gelen satıcılardan alışveriş yapmayın ve belge imzalamayın.

Önemli: Tanımadığınız ve güvenmediğiniz kişilere vatandaşlık, telefon ve IBAN numaralarınızı vermeyin. Telefonla para transferi yapmamaya çalışın.

İhmal ve istismar edilmenize izin vermeyin: Yaşamınızı denetleyemediğinizi başkaları bilmesini istemediğiniz, suçluluk duygusu, korku ve tehdit veya nasıl tepki vereceğinizi bilmediğiniz için sessiz kalırsanız şiddet davranışlarının artarak sürecektir. Evin duvarları arasına sıkışan her tür şiddet davranışına müdahale edilmesini sağlayın. Şiddetten nasıl korunacağınızı öğrenin.

Fiziksel şiddet gördüğünüzde sağlık ve karakol görevlilerine söyleyin, kayda geçilmesini sağlayın. Onayınız alınmaksızın bedeninize dokunulması ve cinsel ilişkiye zorlanmanız travmatik etki yarattığından psikiyatrik destek alın. Başkalarına bağımlı yaşadığınız için sözlü tacize uğruyor, tehdit ediliyor, utandırılıyor, paranız çalınıyor, malınız kötüye kullanılıyor, çeşitli olanaklardan yoksun bırakılıyor hatta terk edilerek kendi halinize bırakılıyorsanız saklamayın, ısrarla yardım isteyin.

Önemli: Şiddetin engellenmesine yönelik müdahalelerde onayınızın alınmasını sağlayın. Örneğin huzurevine yerleştirilmek istemiyorsanız farklı çözüm istediğinizi belirtin.

Çok önemli: Hijyeninize, yaşadığınız yerin temizlik ve düzenine, beslenmenize, tedavinize, ilaç alımınıza, ısınmanıza özen göstermeyerek kendinize şiddet uygulamayın ve bunu başkalarının önleyemeyeceğini unutmayın. (ŞD/APK/SD)

* Bu yazıda “Selçuk Karacık’ın Anısına Armağan Yazılar: Sosyal Hizmetin Tarihi, Eğitimi, Etiği ve Farklı İhtiyaç Grupları. Editörler: Prof. Dr. Yüksel Baykara Acar – Sosyal Hizmet Uzmanı Turgay Çavuşoğlu. Nika Yayınları. 2021. 405 sayfa” kitabında yer alan “Pandemide Yaşlı Olmak Zor: Pandemi Yaşlılar İçin Bir İmtihan mı Yoksa?” (sayfa 373-385) başlıklı yazımdan yararlandım.

Yaşlılara Karşı Şiddet, İhmal ve Suistimali Farkındalık Günü
1) Yaşlılık ve pandemi | Kaygı, gerilim, yetersizlikler ve hatırlatmalar
2) Rehber | Hayatta/Pandemide yaşlı olmak

Bu yazı bianet.org adresinde yayımlanmaktadır.

Yaşlılık ve pandemi | Kaygı, gerilim, yetersizlikler ve hatırlatmalar

Şadiye Dönümcü — Mon, 15 Aug 2022 15:41:11 +0000

Yaşlılık ve pandemi | Kaygı, gerilim, yetersizlikler ve hatırlatmalar

Tüm insanlığı imtihana tabii tutan COVID-19 pandemisi, bu aralar biraz nefes aldırsa da hala bitmedi. Süreç insanlığı yoksullaştırdı, yoksunlaştırdı, kaygı, stres, endişe, korku, yalnızlık, boğulmuşluk, çaresizlik, sinirlilik, suçluluk, öfke, anksiyete gibi duygulara gark etti.

Pandemiden en çok çocuklar, kadınlar, engelliler, cezaevlerindeki mahpuslar, sosyal hizmet kuruluşlarında bakım görenler, kronik hastalığı olanlar ve illaki yaşlılar etkilendi.

Yaşlıların başta ‘onurlu bir yaşam hakkı’, ‘yurttaşlık hakkı’ ve ‘sağlık hakkı’ olmak üzere haklarını kullanamadığını, ‘yaş’ları nedeniyle aile ve toplum içinde yeterli düzeyde desteklenmediğini, cinsiyet, ırk, etnik köken ya da diğer konumları nedeniyle hayatın içinde negatif ayrımcılığa tabii tutulduğunu, temel gereksinimlerinin bile karşılanamadığını gördük, yaşadık.

Yaşlı haklarının tanınmadığı, yaşçılığın hüküm sürdüğü Türkiye’de; yaşlılığın getirisi kayıp ve gerilemeler yaşayan, toplumda geri plana itilen, ayrımcılığa uğrayan, mevcut olanaklara eriş(e)meyen, başta bağımsızlık, katılım, bakım, kendini gerçekleştirme haklarını bilmeyen, mevcut haklarını koru(ya)mayan ve savun(a)mayan, mevcut yaşam kalitesini koru(ya)mayan yaşlılar pandemide zorlandı.

Yaşlıların pandemiden etkilenme düzeyini kişilik özellikleri, yaşam biçimi, beslenme, katılım, iş, sosyal ilişkiler, ekonomik durum ve kronik hastalıkları belirledi.

Evde olmak: Ev izolasyonu ise kan dolaşım, kas-iskelet, sindirim ve solunum sistemlerini etkiledi, bağışıklığını zayıflattı, psiko-sosyal sorunlarının fark edilmesini engelledi.

Hizmete erişim: Sağlık kontrolleri, beslenme ve ilaç tedarikleri aksadı, mevcut sosyal hizmetlere ulaşmalarını engelledi.

Kaygılar: Virüs nedeniyle hastalanmak, iyileşememek ve başkalarına bulaştırmanın yanı sıra sevdiklerinin hastalanması ve iyileşememe olasılığı yaşlıları kaygılandırdı. Damgalanmaktan korktular, “virüs sadece yaşlıları öldürüyor” söyleminden ürktüler. Kronik hastalığı olanlar artı korku yaşadı.

Ölüm kaygıları arttı, özgüvenleri azaldı. Yalnızlıklarına gömüldüler. Halsiz, yorgun, uyumsuz, bunaltılı, karamsar, (u)mutsuz oldular. İştahları kaçtı, uyku düzenleri bozuldu. Haz, ilgi, istek ve bellek kaybına uğradılar. Konsantrasyonları bozuldu, bellekleri zayıfladı.

Yetersizlikler: Artan şefkat, sevgi ve paylaşım beklentileri karşılanamadı. Yetersiz sosyal desteği olanların kırılganlığı arttı. Telefonla yönetilmekten hoşlanmadılar.

Kuşaklararası gerilim: Aile içinde ve toplumda kendileri için yapılması gerekenler yapılmadı, ihmal edildiler; yapılmaması gerekenler yapıldı, istismar edildiler.

Çelişen bilgiler: Yakınlarından, resmi ağızlardan ve (sosyal) medyadan edindikleri çelişkili bilgiler endişelerini arttırdı. İnatçı ve tekrarlayıcı olumsuz düşüncelere kapıldılar. Yaşa bağlı ayrımcılıktan etkilendiler.

Pandemide ev izolasyonu: Ailesiyle aynı evde, yakınlarıyla aynı/ ayrı kentte yaşayan, evinde yalnız, eşiyle veya bakıcısıyla yaşam sürdüren, geliri olmayan veya yetersiz olan, fiziki koşulları yetersiz evlerde yaşayan, ileri yaştakiler, Alzheimer hastaları, huzurevi ve bakımevlerinde kalanlar, yatağa bağımlı olup başkasının desteğiyle yaşam sürdüren yaşlıları farklı düzeyde etkiledi.

Bulaş riski: Dışarda çalışan, okula giden, evin dışarı işlerini yapan, artık evden çalışan aile üyeleriyle biraradalık bulaş riskini arttırdı. Mevcut ve yeni rahatsızlıkları için hastaneye gidememek sağlıklarını tehdit etti.

Sabrettiler: Günlerce, aylarca sokağa çıkamayan, sonrasında sınırlı saatlerde çıkabilen yaşlılar -bazen isyan etseler de– sabrettiler, beden ve ruh sağlıklarının daha fazla bozulmasına izin vermediler.

Daha da daralan alanlar

Başlangıçta, 65 yaş üstü bireylere sokağa çıkma yasağının konduğu ilk günlerde yerel ve ulusal medya söylemi nefret dolu, sosyal medya paylaşımları iç karartıcıydı; sonraları biraz toparlansa da…

Komşuluk ağları: Pandemide dışarıyla ilişkilerini sınırlayan/ ilişkileri sınırlanan yaşlılar için güzel şeyler de oldu. Apartman, sokak, mahalle bazında ve sosyal medyada örgütlenen insanlar ve yaşlılara yönelik sivil toplum kuruluşları evlerindeki yaşlıların gereksinimlerini karşılamaya çalıştı.

“Alo” hatları: Dumura uğrayan komşu dayanışması canlandı, (varsa) apartman görevlileri yaşlı sakinlere daha duyarlı oldu, genç-orta yaştakiler “alo evlat” oldu, uzak/ yakınlardaki çocuk, torun, yeğen büyüklerinin hatırını daha çok sorar oldu, market ve eczaneler ‘alo’ hizmetini arttırdı. Kamusal ve yerel kurum-kuruluşlar (eksik ve yetersiz de olsa) bazı önlemler aldı, düzenlemeler yaptı.

İzolasyon: Pandemi sürecinde kamu-özel yaşlı bakım kuruluşlarında kalan yaşlıların bakım-beslenme-sağlık hizmetleri pek aksatmasa da izolasyon zaten aile yakınlığı, sevgi ve ilgisinden, bedensel temaslardan yoksun olan yaşlıların yalnızlıklarına gömülmesine, fiziksel ve mental sağlıklarının –daha da- bozulacağı endişesine yol açtı.

Bakım tercihi: Medyadaki virüs kaynaklı ölüm haberlerinden ürktüler. Yakınlarını ve gelecekte kurumsal bakım tercihini kullanmayı düşünenleri endişelendirdi.

Hatırlatmalar

Dünya Yaşlılara Şiddet, İhmal ve İstismarı Farkındalık Günü vesilesiyle;

– tüm dünyada yaşlıların potansiyel şiddet mağduru olduğunu,

– pandemi sürecinde yaşlıya yönelik şiddetin çok bariz ortaya çıktığını,

– yaşlılara yöneltilen fiziksel-cinsel-sözel-duygusal, ekonomik, sosyal acı veya ızdırap veren ya da verme olasılığı bulunan tüm ihmal ve istismar eylemlerinin şiddet olduğunu,

– bağırma-çağırma-iteklenme-azarlanma-hakaret etme-ilgisizlik vb. gibi davranışların şiddet olarak algılanması gerektiğini,

– bir yaşlıya yapılması gerekenlerin yapılmamasının ihmal, yapılmaması gerekenlerin yapılmasının istismar olduğunu,

– ihmalin zaman içinde istismara dönüşebileceğini, istismarın da ihmali içerebileceğini hatırlatmak isterim.

Yurttaş, “eksik yurttaş” değil

Yaşlı insanlar çabuk incinir, kırılgandır ve çoğu kez savunmasızdır. Yaşlı haklarının tanınmadığı, yaşçılığın hüküm sürdüğü bir ülkede yaşlı olmak zor…

Pandemi sürecinde yaşlılar –çoğu kez– olan biteni, yakınlarını, bakım verenleri ve toplumu anla(ya)madı. Yakınları, bakım verenleri ve toplum da yaşlıları anlayamadı. Kısacası yaşlılar bu süreçte “eksik yurttaş” olmanın ağırlığını daha fazla hissederek daha çok incindiler.

Yaşlı haklarının tanındığı, Yaşcılık-Agizm’in ortadan kalktığı, yaşlıların ‘eksik’ yurttaş değil ‘yurttaş’ olduğu bir dünya ve ülke özlemiyle, dileğiyle… (ŞD/APK/SD)

Yaşlılara Karşı Şiddet, İhmal ve Suistimali Farkındalık Günü
1) Yaşlılık ve pandemi | Kaygı, gerilim, yetersizlikler ve hatırlatmalar
2) Rehber | Hayatta/Pandemide yaşlı olmak

Bu haber bianet.org adresinde yayımlanmaktadır.

İstanbul’la oynuyorum

Şadiye Dönümcü — Mon, 15 Aug 2022 15:35:31 +0000

İstanbul’la oynuyorum

“İstanbul’la doğmak…/ İstanbul’da doğmak…/ İstanbul’la olmak…/ İstanbul’da olmak…/ İstanbul’la ölmek…/ İstanbul’da ölmek…// Geçip/ Giden zaman, Aslında yok böyle bir an.// Asılıp kalıvermiş zaman/ Unutulan bir an gibi.// Yeditepeli kentte yalnızlık/ Yitirilmiş umutlar gibi.// Yarın çok geç,/Kalmadı yaşanacak anlar…dizeleriyle başlıyor Ali Erkan Güneri‘nin “İstanbul’la Oynuyorum” şiir kitabı.

“Bir ananın yaslanınca huzur bulunan, güvenli göğsü gibi sıcacık İstanbul”

Güneri; kitabın/ uzun şiirinin ortaya çıkışını şöyle anlatıyor kitabın girişinde (özetle) “Ve Bir İstanbul Öyküsü”yle başladım, martılarla sürdürdüm, dolunayda netleştirdim. Öykü oyuna dönüştü, oyun yapbozun parçaları oldu. 2005, sonra “Gezi“, sonra İstanbul’la oynayanlar… Kıyamadım yırtmaya. Eleştirilerle yeniden eklemeler ve 2022’de yeniden İstanbul’la oynadım” diyor.

“Gidemiyorum/ Dönüp baktığım yerlerden,/ Yüreğim yetmiyor bırakıp gitmeye./ Dönüp bakmayacaksın/ Bakarsan gidemezsin yarına.”

Şiirin ilk halini bildiğimden heyecanla ama sindirerek okuyup bitirdiğimde dedim ki içimden “Sevgili Ali, İstanbul’la sadece oynamamışsın, İstanbul’la oynaşmışsın da. Ayrıca kelimelerle de –acaip keyifli- oyna(ş)mışsın.

Ne renk bu İstanbul?

Sizin ki?

Mor, mimoza

Erguvan,

Toz pembe

Tozerguvan yok ki!

Tozu dumana katan

İstanbul.

Rengini arasam

Bin derim en azından

Sana bir tek renk olur mu?

Bir tek enstrüman…

İstanbul’un tüm hallerini, İstanbul’un semtlerini, İstanbul’un şair ve yazarlarını, İstanbul’un çiçeklerini, İstanbul’un şarkılarını, İstanbul’un yalanlarını, İstanbul’un çirkinliklerini…

İstanbul’un karmaşıklığını, İstanbul’un meşhurlarını, İstanbul’un tiyatrolarını, İstanbul’un güzelliklerini, İstanbul’un kuşlarını, İstanbul’un kötülüklerini, İstanbul’un sıradan -aslında özel- insanlarını, İstanbul’un kokularını, İstanbul’un kusmuklarını illaki gözleri kör, gözpınarları kuru ve gözaltları cerahat dolu İstanbul’u daha doğrusu İstanbul’a dair bir dolu “şey’i okurken duyumsuyoruz güçlü/ bir şekilde…

“Alıp da kaçan,

Koparıp da kaçan,

İstanbul’um ben.

Alıp da kaçan mı?

Yok yok…

Bul karayı, al parayı!

Sen de mi basıyorsun?

Bas bas!

Al parayı bul karayı!

İstanbul’um ben,

Yok çaresi…

İstediğin yerdeyim,

İstanbul’um ben…

Bir martının, denizin dingin sularına gömülen güneşin kızıllığında azgın dalgalarla boğuşurken yüreğinin karmaşık -ve lacivert- yalnızlığına dair dizelerinin ardından ekliyor Güneri: “Yalnızlığı sınıyorum/ sensizliği…/ Gökyüzünün kıyısına oturup/ Iskalanan yaşama dalıyorum/ Yaşananları ıskalayarak.”

“Ufalıyor, nokta gibi kalıyor, belli belirsiz, yok oluyor koca kent…”

Güneri’nin İstanbul’u kırılgan “Mikado’nun çöpleri” gibi. “Çeksen birini/ Darmadağın olacak/ Sevgim gibi.” dediği İstanbul’unu “ohh (be) demeye davet ediyor ve ardından uyarıyor: “İstanbul/ Bir çöp alamazsın/ Mikado’dan/ Yıkılır gidersin/ Benim gibi/ Yarını görmeden.” .

Yaşamının çok büyük bölümünü Ankara’da sürdüren, seyahat ve uzun süreli teftiş görevleri ve özel seyahatleri dışında İstanbul’da bulunmayan sevgili Ali Erkan’ın İstanbul’a dair dizelerinde hayata dair ne çok şey biriktirdiğini görüyor, hissediyoruz ve dahası sancılarına, umuduna, ümitlerine, öfkesine, güzel olan her şeye olan sevgisine, hüznüne eşlik ediyoruz.

Ali Erkan Güneri’nin “İstanbul’la Oynuyorum” (uzun) şiiri “Oyuna dönüşen öykü, yapbozun parçaları olan oyun…Dağılan yapboz, oynanıp biten oyun ve tükenen İstanbul“a dair.ve okurunu kendi İstanbul’una davet eden bir şiir kitabı.

Ali Erkan Güneri Kimdir?

SSYB Sosyal Hizmetler Akademisi (1974) mezunu. Sosyal hizmet uzmanı ve yönetici olarak sosyal hizmet kuruluşlarında çalışan (mülga) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’nda başta müfettişlik olmak üzere değişik görevlerde bulundu. 2009 yılı itibarıyla emekli. Yaşamını Çanakkale’de oğulları, gelin kızları, torunlarıyla ve çiçekleriyle sürdürüyor. 1950 Ankara doğumlu.

Eserleri:

Güneri’nin deneme, şiir, öykü ve söyleşileri çeşitli gazete ve dergilerde yayımlandı. “Keloğlan ve İyilik Perisi”, “Son Kahraman” ve “Uzay Dünya” ile “Dünya Barışla Güzel” adlı çocuk oyunlarını yazdı. “Son Kahraman” adlı oyununu Denge Çocuk Tiyatrosu sahneledi. TBMM Çocuk ve Gençlik Oyunları Yarışmasında mansiyon kazanan “Biz Atatürk’üz” oyunu TBMM (1986) ve Ankara Atatürk Liseliler Derneği (1999) tarafından yayımlandı. Cahit Irgat’ın yaşamını konu alan “Gökyüzü Mavi, Yalnızlık Lacivert ” adlı oyunu (1991) ve “Gökyüzünde Bir Yol Ayrımı” (1992) ile İstanbul’la Oynuyorum” (2022) adlı şiir kitapları yayımlandı.

(ŞD/EMK)

Künye: Ali Erkan Güneri. İstanbul’la Oynuyorum. Ürün yayınları. Ankara-2022. 107 sayfa.

Bu haber bianet.org adresinde yayımlanmaktadır.

Huzurevi Mehter Takımı İlk Gösterisini Yaptı

alıntıdır — Wed, 04 Nov 2020 14:44:41 +0000

Huzurevi Mehter Takımı İlk Gösterisini Yaptı

Prof. Dr. Karabay: Rahatlamayalım, tedbirlerimizden asla ödün vermeyelim

alıntıdır — Wed, 23 Sep 2020 21:50:57 +0000

Prof. Dr. Karabay: Rahatlamayalım, tedbirlerimizden asla ödün vermeyelim

Güven HASBAŞ/ADAPAZARI (Sakarya), (DHA)- SAKARYA Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı ve Enfeksiyon Hastalıkları Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Karabay artık virüsle nasıl mücadele edileceğinin ve nasıl bulaşacağının öğrenildiğini, her türlü imkanın olması nedeniyle ölüm oranlarının düştüğünü belirterek, “Peki artık rahatlayalım mı? Hayır, rahatlamayalım. Tedbirlerimizden asla ödün vermeyelim” dedi.
Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı ve Enfeksiyon Hastalıkları Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Karabay, koronavirüsün tüm dünyada etkisini sürdürdüğüne dikkat çekerek, virüsten eskisi kadar korkmadıklarını dile getirdi. 5 maddede virüse bağlı ölümlerdeki azalmayı anlatan Prof. Dr. Karabay, mücadelenin ve korunma metotlarının öğrenildiğini söyledi. Prof. Dr. Oğuz Karabay, “Halkımız, sağlık çalışanları hastalıkla nasıl mücadele edildiğini, hastalığın nasıl bulaştığını ve elimize gelen verileri incelemeyi öğrendik. Baktığımız zaman Covid-19 dünyada en çok Amerika’da görünüyor. Sonrasında ise Hindistan ve Brezilya diye devam ediyor. Ülkeler arasında Türkiye 19’uncu sırada. Ama verileri analiz eden ve bazı web sitelerinde yayınlanan istatistiklerden bir tanesi benim çok ilgimi çekti. 2020 yılının 10’uncu haftasında hastalanan ve ölenlerin oranına bakıldığında 2020’nin 35’inci haftasına geldiğimizde hastalananlar neredeyse sabitken, ölüm git gide azalmış. Bu azalma çeşitli mutasyonlara bağlı olabilir. 10’uncu haftadaki virüs ile 35’inci haftadaki virüsü analiz etmek, özellikle dizi analizleri yapmak lazım. Ölüm oranındaki azalmaların tek sebebi mutasyon değil. Başka faktörler de var. İnsanlar nasıl korunacağını öğrendi. Hepimiz bu hastalıktan nasıl korunacağımızı öğrendik” dedi.
‘ÖLÜM SAYISI OLDUKÇA AZALDI’
Prof. Dr. Oğuz Karabay 5 maddede virüsün etkisinin nasıl azaldığını şöyle ıraladı.
“Birincisi, eskisine göre çok daha etkin bir şekilde bu virüsün nasıl bulaşmayacağını öğrendik. İkincisi, yaz aylarında dışarıdaydık ve insanlar açık havada çok daha az virüsle enfekte oldu. Enfekte olan virüs sayısı azaldığı için ölümün de hastalanmanın da nasıl azalacağını biliyoruz. Üçüncüsü, ama en önemlisi maske takmayı öğrendik. Dolayısıyla korunma tedbirlerini öğrendik. Doğru maske kullanmanın virüse karşı etkili olduğunu gördük. Dördüncüsü, sağlık çalışanlarımız da halkımız da el hijyenini eskisinden daha çok önemsedi. Daha çok temizlik yapar olduk. Beşincisi, artık virüsle nasıl mücadele edileceğini ve onun nasıl bulaşacağını öğrendiğimiz için kapalı ortamlarda daha az duruyoruz. Kapalı ortamlarda kendimizi daha az güvende hissediyoruz. Dolayısıyla toplu alanlarda olmaktan imtina ettikçe hastalığın yayılımı ve etkisi azalıyor. Virüse maruz kalıp hastaneye yatırılan hastalarla artık hangi tedaviyi ne zaman ve nasıl yapacağımızı çok daha iyi biliyoruz. Elimizde her türlü imkan olduğu için artık hastaneye yatan hastalarda da yılın 10’uncu haftasına göre ölüm sayısı oldukça azalmıştır. Peki artık rahatlayalım mı? Hayır, rahatlamayalım. Tedbirlerimizden asla ödün vermeyelim.”
‘RİSK GRUBUNDAKİLER AŞI OLMA KONUSUNDA ÖNCELİKLİ OLSUNLAR’
Covid-19 tedbirleri kapsamında yaşlılar, kronik rahatsızlığı bulunanlar için bir dizi tedbir alınmasını öneren Prof. Dr. Karabay, şöyle konuştu:
“Özellikle risk grubundakiler 65 yaşın üzerindekiler, kronik hastalığı olanlar, kalp hastalığı olanlar, gebeler, bağışıklığı baskılayan ilaç kullananların influenza döneminde mutlaka aşı olma konusunda öncelikli olsunlar. Sosyal mesafenin sınırlarının zorlandığı kalabalık ortamlardan uzak dursunlar ve mümkün olduğunca el hijyenine dikkat etsinler. Temizlik- maske- mesafe bu üçlüyü bir araya getirirsek hastalığa bağlı öldürücülükteki azalma devam edecektir.”
MEVSİMSEL GRİP
Mevsimsel hastalıklar özellikle gribal enfeksiyonların Covid-19 ile birleşmesi durumunda etkisinin daha ağır olup olmayacağı yönünde de görüşlerini açıklayan Prof. Dr. Karabay, “Sağlıkta asla iki kere iki dört etmez. Teorik olarak böyle bir olasılık var. Yani solunum yollarında aynı anda hem grip hem de Covid-19’u alırsa daha ağır gideceğine dair bir teorik bilgi var. Ancak iki virüs birbirleri ile mücadele edip buradan insanı o kadar korkutacak, zarar görmediği bir tablo da ortaya çıkartabilir veya çok ağır ve dramatik bir tablo da ortaya çıkabilir. Bunları şu anda sadece teorik olarak düşünüyoruz. Ekim ayının sonlarına doğru bu tabloları ancak yaşayarak göreceğiz. Şu anda kesinlikle böyle olur demek yanlış olur” diye konuştu.

Not: Bu Yazı pgnhaber.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Yaşlılık psikolojiyi bozuyor: Yaşlılık psikolojisi nedir?

alıntıdır — Sat, 19 Sep 2020 13:36:21 +0000

Yaşlılık psikolojiyi bozuyor: Yaşlılık psikolojisi nedir?

Yaşlanmayla birlikte gelen sorunlar nedeniyle kişilerin psikolojik durumları da değişim gösteriyor. Peki yaşlılıkta psikolojisi bozan durumlar neler? Psikiyatrist Yrd. Doç. Dr. Rıdvan Üney, “Yaşlılık, yetişkinliğin devamı olarak, bedende ve zihinde bir takım çoğu geri dönüşsüz sorunların olduğu, yaşamın son evresi olarak değerlendirilebilir. Yaşlı kişiler genelde yaşam boyu oluşan tecrübelerinden ötürü, olayları çok daha farklı değerlendirirler” dedi ve yaşlanma psikolojisi hakkında bilgi verdi.

Yaşlanmaya uyum sağlayın

Yaşlılık dönemleri; boyda kısalma, işitme sorunları, görmede azalma, organların işleyişinde yavaşlama, ciltte değişiklikler, hareketlerde azalma ve kısıtlılıklar ve çeşitli sağlık sorunlarının çıktığı bir dönem olduğunu ifade eden Yrd.Doç.Dr. Üney şunları söyledi:

Bunu unutkanlık, yeni şeyleri öğrenmede zorluklar izleyebilir. Yaşlanma durumuna uyum sağlamak önemli. Günümüzde insan ömrü, ilaçların bulunması, birçok hastalığın çeşitli yöntemlerle tedavisi, çeşitli estetik yöntemler ve fiziksel aktivitenin ve egzersizin daha dikkatli yapılması ile uzadı. Türkiye’de yaşam süresi; 1960’larda ortalama 48 iken, günümüzde 72 yaş civarındadır. Ayrıca kadınlar erkeklerde ortalama 6 yıl daha uzun yaşıyor.

Yaşlılıkta psikolojiyi bozan nedenler

Psikiyatrist Yrd.Doç.Dr. Rıdvan Üney, yaşlılıkta psikolojiyi bozan nedenleri şöyle sıraladı:

Fiziksel hastalıkların fazlalığı nedeniyle çekilen sıkıntı.
Duymada ve görmede kayıplar nedeniyle etrafı algılamaktaki zorluklar.
Hareketliliğin azalması nedeniyle bağımsız hareket etme koşullarının azalması.
Yaş itibarı ile daha çok ölüm yaşaması, eş ve yakılarının kaybı.
Unutkanlık ve bunun neden olduğu psikolojik sorunlar

Yaşın ilerlemesine bağlı gelişen bunama nedeniyle oluşan, davranış sorunları.
Çocuklarının ve torunlarının; işleri ve okulları nedeniyle, onlara zaman ayıramaması.
Ziyarete gelenlerinin azalması ve kendisinin de ziyarete gitmekte fiziksel olarak zorlanması.

Çocuklarının maddi sorunlarına, çocuklarının bakımlarına destek olmaları ve bu nedenle istedikleri gibi gezememeleri.
Çocuklarının, onları bir yük gibi görmesi ve bu konuşmalara şahit olmaları.
Çalışamama ya da emekli olma nedeniyle oluşan ekonomik zorluklar.

Not: Bu Yazı posta.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Norovirüs enfeksiyonu dolaşımda

Şadiye Dönümcü — Sun, 06 Sep 2020 17:13:50 +0000

Norovirüs enfeksiyonu dolaşımda

Türkiye koronavirüsle boğuşurken, ‘norovirüs’ enfeksiyonu yaşayan vakalar da artışa geçti. İshal, mide bulantısı ve kusma gibi belirtileri olan enfeksiyonla ilgili uyaran uzmanlar, yiyecek ve sudan bulaştığına vurgu yaptı.

Koronavirüs salgınındaki vaka artışları vatandaşları yeniden tedirgin etti.

Hastaneler koronavirüs testi yaptırmak için giden insanlarla dolup taşarken, ‘norovirüs’ enfeksiyonu vakalarında da artış gözlendi.

Konuya ilişkin Twitter hesabından paylaşımlarda bulunan Dr. Tutku Taşkınoğlu “İshal,mide bulantısı ve kusma yapan COVID-19 ile karışabilecek NOROVİRÜS enfeksiyonu dolaşımda” diyerek bazı uyarılarda bulundu.

Norovirüsün yiyecek ve sudan bulaştığını belirten Dr. Taşkınoğlu, “Enfekte su veya yiyecekten 12-48 saat sonra belirti verir” dedi.

Virüsün ani başlayan sulu ishal, karın ağrısı ve bulantı/kusma yaptığını ifade eden Dr. Taşkınoğlu, ateşin nadir olduğunu ve öksürüğün olmadığını ifade etti.

Dr. Taşkın, Norovirüs ile ilgili şu bilgileri paylaştı:

“Norovirüs 1-3 gün içinde iyileşir.

İshal ve bulantı kusma sık ve çok olur

Çok bitkin hissedersiniz

Küçük çocuklar, yaşlılar susuz kalabilir

Susuz kalınca

idrara çıkma azalır

ağız ve boğaz kuruluğu

Baş dönmesi olur

Çocuklar uykulu ve/veya huysuzdur

Norovirüsten Korunmak ve çevrenizdekileri korumak için

Ellerinizi sık sık yıkayın

Meyve ve sebzeleri durulayın

Kabuklu deniz hayvanlarını iyice pişirin

Hastalandığında ve semptomlarınız düzeldikten sonra 2 gün boyunca başkalarından uzak durun ve yemek hazırlamayın”

Not: Bu Yazı superhaber.tv Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Emeklilere Müjde! Yeni Düzenleme İle Sistem Değişiyor!

alıntıdır — Sat, 11 Jul 2020 22:59:08 +0000

Emeklilere Müjde! Yeni Düzenleme İle Sistem Değişiyor!

Emekliler ile ilgili olarak yeni düzenlemeler yapılmaya devam ediyor. Kurban Bayramının yaklaşmasıyla emeklilere ödenen bayram ikramiyesinin ne zaman yatacağını merak eden emekliler, kendileri ile ilgili yapılacak olan düzenlemeleri de araştırıyorlar.

Emeklilik ile ilgili olarak yeni dönem başlıyor. Getirilmesi planlanan yeni düzenleme ile emeklilerin yüzü gülecek. Hükümet 50 yaş istihdamı avantaja dönüştürmeyi hedeflerken, prim gün sayısını dolduranlar için büyük problem olan, çalıştıkça azalan emekli aylığı formülünün değiştirilmesi için de kolları sıvadı.

Kayıt dışı çalışmaya yol açan bu durumun çözümü için emekli aylığı hesaplamalarında kullanılan (ortalama kazanç, prim gün sayısı, enflasyon, büyüme hızı gibi) kriterler bütün dönemleri kapsayacak şekilde yeniden düzenlenecek. Böylece çalışma süresi uzadıkça emekli aylığı düşmesi önlenecek. Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçe Başkanlığı’nca sosyal güvenlik sistemine ilişkin yapılan çalışmada da bu soruna dikkat çekildi. Bu kapsamda olanların emekli aylıklarında kayıplar yaşanması nedeniyle çalışmama eğiliminin ya da kayıt dışı çalışmanın arttığına dikkat çekilerek, emeklilik kriterlerinin bütün dönemleri içerecek şekilde ve çalışma süresi uzadıkça aylığın artması şeklinde yeniden düzenlenmesi gerektiği vurgulandı.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, intibak uygulaması ile 2000 öncesi emekli olanların aylıklarının, gerçekleşen büyüme oranlarından pay alacak şekilde artırıldığını belirtti. Selçuk, “Düşük bağlanan aylıklar yükseltildi. Bağlanacak aylıkların hesabında ekonomik büyümedeki gelişmelerin aylıklara yansıtılması hükme bağlandı” dedi. Hükümet, intibak düzenlemesi kapsamında salgınla mücadele döneminde 650 bin kişinin emekli aylığını bin 500 liraya çıkardı.

Nasıl Emekli Olunur?

Sigortalılık süresinin başlangıcı 08.09.1976’dan önce olan erkek SGK ‘lılar:

55 yaşını doldurmuş olma ve en az 5000 gün veya 55 yaşını doldurmamış olmakla beraber, 25 yıldan beri sigortalı bulunma ve en az 5000 gün, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olma şartlarını yerine getirenler, tam emekli aylığına hak kazanmaktadırlar.

08.09.1999 günü ve sonrası işe giren erkekler emekli olabilmeleri için 60 yaşını tamamlamış ve en az 7000 gün sayısı ile emekli olabilecekler. Görüldüğü üzere 08.09.1999 gününden sonra işe girenler için sigortalılık süresi diye bir şey kalmamıştır. 7000 günü doldurmak ve 60 yaşını tamamlayıp 61 yaşından gün alması gerekir.

7200 günü 31.12.2005 tarihine kadar tamamlayan erkekler 60 yaşında emekli olabilir.

Diğerleri için;

1)- 01.01.2036 ila 31.12.2037 tarihleri arasında 7200 günü tamamlayan için 61 yaş

2)- 01.01.2038 ila 31.12.2039 tarihleri arasında 7200 günü tamamlayan için 62 yaş

3)- 01.01.2040 ila 31.12.2041 tarihleri arasında 7200 günü tamamlayan için 63 yaş

4)- 01.01.2042 ila 31.12.2043 tarihleri arasında 7200 günü tamamlayan için 64 yaş

5)- 01.01.2044 ila 31.12.2045 tarihleri arasında 7200 günü tamamlayan için 65 yaş

6)- 01.01.2046 ila 31.12.2047 tarihleri arasında 7200 günü tamamlayan için 65 yaş

Not: Bu Yazı isilanlarikariyer.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

“Pandemi bir yaş sorunu değil, bir toplum sorunudur”

alıntıdır — Tue, 07 Jul 2020 12:20:59 +0000

``Pandemi bir yaş sorunu değil, bir toplum sorunudur``

Emekliler Dayanışma Sendikası ve Yaşlı Sorunları Araştırma Derneği ortak bir açıklama yayınlayarak “koronavirüs salgınıyla mücadelede sürecin yaşlılar üzerinden yürütülmesinin, yaşlıların hedefe konmasının, süreçlerin sorumlusu olarak görülmesinin yaşçılığın (yaş ayrımcılığının) en önemli göstergesi” olduğunu söyledi.

Açıklamada şu ifadeler yer alıyor:

“Koronavirüs için tanımlanan ciddi sağlık risklerinin yaşla birlikte arttığı gerçektir. Ancak, 65 yaş üzerindeki bireyleri savunmasız, yük veya diğer insanlar için risk kabul etmek yanlış ve son derecede basit ve yanlı bir yaklaşımdır. Tüm Dünyada yaşlıları gereksiz ve topluma yük olarak gören, neoliberal yaklaşım, pandemi sürecinde yaşlıyı sorunların merkezine yerleştirmiştir.

“Dün ekonominin, toplumsal ve kültürel yaşamın aktif üyesi ve üretici gücü olan yaşlının, bugün tüm sorunların merkezine yerleştirilmesi vefa bilmezliktir. COVID-19’a neden olan virüs, her yaştan insanı enfekte eder. Ancak, bugüne kadarki yaklaşımlar yaşlılar ve kronik sağlık sorunu olanları daha fazla etkilediği yönündedir. Halbuki bu ikisine bir üçüncüsünü de eklemek gerekiyor, bu da düşük sosyoekonomik konumdaki yoksullardır. Araştırmalar yoksulluk sınırının çok üstünde olsalar bile, düşük gelirin diyabet, kalp hastalığı vb. kronik hastalıkları artırdığını, dolayısıyla bunlarda COVID-19’a yakalanma riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir.”

“Yaşa dayalı bu olumsuz yaklaşım”

“Pandemi bir yaş sorunu değil, bir toplum sorunu, küresel bir sorundur” denilen açıklama şöyle devam ediyor:

“Bu bakımdan yaşlıları izole etmeden, damgalamadan, güvensiz koşullarda bırakmadan gerekli her türlü önlemi almak gereklidir. Ancak keyfi yaş eşiklerine (65+ yaş) dayanan yasaklayıcı politikalar, eşiğin altındaki ve üzerindeki bireyler için tehlike oluşturur.

“Koronavirüse yakalanmak ve yayılmasından nasıl kaçınılacağına dair mesajlar, yaştan bağımsız olarak herkes için geçerlidir, yaşlılara özgü bir durum değildir. Yaşa dayalı bu olumsuz yaklaşım genç insanları yaşlı insanlara karşı ayrımcı davranışlarda bulunmaya yönlendirebilir.

“Sonuç olarak COVID-19 bir gerçektir. Birey olarak, toplum olarak, yönetimler olarak (merkezi yönetim, yerel yönetim, ilgili kurumlar) gerekli önlemleri almak, pandemiden daha az etkilenmek için gereklidir. Ancak yaşlıyı tamamen izole ederek, çelişkili kararlarla sorunların çözülemeyeceği açıktır. Toplumsal düzeyde sağlıklı önlemler alınabilmesi için yasaklar koymak yerine bireyi incitmeyen, ayrımcılığa neden olmayan, sağlık sorunlarını artırmayan rasyonel çözümlere ihtiyaç vardır. Yoksa salgının merkezine yaşlıları koyarak sorunlar çözülemez.” (AÖ)

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.