Not: Bu Yazı İlkSes Gazetesinde 19.02.2020 tarihinde 6. sayfasında yayınlanmaktadır.

 Güney’le ben, aşkımız; nasıl da çılgındık. Sonra, Şark ve Garp katıldı bize ve Garp çabuk terketti. Bir gün hayatımdan Güney de gitti. Yine dörtledik; Kuzey ve Sühendan’la. Bir gün radikal bir karar verdim, huzurevine geçtim ve Doğaner beyle tanıştım…
Merhaba, ben Efsun! 21 Şubat’ta 80’i devireceğim. Koşarak yaşarken çok yorulmamaya çaba gösterdim. Yaşadığım her anın tadını çıkarttım.

Dibe vurar gibi olduğumda, yüksek amperli akümü şarj ettim hemence. Yaşam oyununda bana verilen her rolün “şapka”sını kafama geçirerek, gereğini yaptım.

Yaşamımda her model ve renkte her amaca uygun “şapka”m oldu. Bazı şapkaları sevmedim ama, hayat istedi diye taktım kafama.

Çocukları için “elinden geleni ardına komayan” bir ailenin kızıydım. Arkadaşlarımca da “çılgın, sevecen, hayat dolu” diye nitelenen, kabul gören biriydim.

Ankara Ziraat Fakültesi “öğrenci”si şapkam kafamdayken, Fakültenin en yakışıklı ve gelecek vaat eden “asistan” şapkalı Güney’e aşık oldum. Birbirimizi çok sevdik. Güney bana “papatyam” derdi, ufacık tefecik ve esmer tenli olmama rağmen.

O zamanın koşulları ve Ankara’sında flört, çok kabul görmezdi. Güney’in askeri doktor olan babasının üstü açık Plymouth arabasıyla gezerdik. Fakültede dedikodumuzun yapılması bizi fazlaca rahatsız etmiyordu. Ancak aile büyüklerimiz huzursuzdu.

Beşinci ayın sonunda nikah masasındaydık. Gelinliğim şeftali rengi saten kumaş üzerine tülden yapılmıştı. Başımda da Madam Anahit’in elinden çıkma papatya bezeli bir şapka… İkimiz o gün bulutların üzerindeydik.

Evlilik, özgürlük sınırlarımızı genişletti. Ben öğrenciliğimi sürdürdüm, Güney de kariyerini. Cebeci’deki evimizden, Dışkapı’daki fakülteye kardeşimin bisikleti ile giderdik, büyük bir keyifle.

Güney bisikleti sürer, ben de arkasındaki selede otururdum. Yapmadığımı bırakmazdım, bisiklette ona. Fakültenin bekçisi Süleyman Efendi’nin “Çılgın aşıkları” biz, daha sonra Ziraat mahallesine taşındık.

Güney duyarlı ve duygusaldı. Üzerime titrerdi adeta. Sürprizleri hiç bitmezdi bana. Tüm bir papatya mevsimi, her cumartesi sabahı da çiçeklendirirdi beni.

Hoş bir grubumuz vardı, Ankara Kolejli – Ziraat Fakülteli karışımı. Büyük Sinemanın altındaki dans stüdyosunda Madam Marga’dan dans kursu aldık. Cumartesi günleri grubumuzla kulübe dansa giderdik. Cha-cha, rumba, vals ve ille de salsa. Güney, pistte uçururdu beni. Klasik müzik tutkunuyduk.

Okul bitti, işe girdim. Ardı ardına iki oğlan annesi oldum. Oğullarımıza karşın, Güney’le birbirimizi bırakmadık hiç. Hep taze tuttuk sevgimizi.

1960’lı yıllarda tarımsal kalkınma önem kazandı. Güney, üç yıllığına bir bursla California’ya gitti. Çocuklarımla yalnız kaldım. Çok özlüyordum onu ve papatyalarını.

Bir mucize; Californiya’da toprak-etüt bursu kazanan meslektaşım Vebidar gidemeyince, yerine ben gittim. Güney’e kavuştum. Çocuklara ablam baktığından, gözüm arkada kalmadıysa da, burnumda tütüyorlardı.

Para biriktirmeyi değil, deliler gibi gezmeyi tercih ettik. İnsan ülkesinden uzakta iken hiç sevmediği kıymalı pırasayı bile özlüyor, ayak bastığı toprağın kıymetini anlıyor.

Ama bu delicesine özlemimiz, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki her anın tadını çıkarmamıza engel olmadı.

Sekiz ay arayla ülkeye döndük. Güney’in kısa süreli İtalya ve Almanya’ya gidişi, bizi birbirimize daha çok bağladı.

Güney İtalya’dan yazdığı bir mektubunda bana “iki asırda bir aşk yaşayacağım, o da seninle” diye yazmıştı.

Mali sıkıntımız yoktu. Evdeki yardımcılarımız nedeniyle çocukların bakımı sorun değildi. Renkli bir çevremiz ve dolayısıyla renkli bir yaşamımız vardı.

Sonra birden her şey alt üst oldu. Ardı ardına aile büyüklerimizi kaybettik. Sonra da küçük oğlumuz Garp menenjit oldu. Hastalanmasıyla ölümü arasındaki süre o kadar kısa oldu ki…

Ağır geldi bu ölüm bize. Ancak kendimizi “yaşasaydı,her gün ölecektik,” diye teskin ettik.

Artık tek kalan oğlumuz Şark’ın üzerine titriyorduk. O da daha sonra öğrenci olaylarına karıştı. Bize de büyük acılar çekmek düştü bu nedenle.

Fırsat bulduğumuz her an, yurt içi ve dışına seyahate gittik. Ülkemi karış karış bilirim. Yaşamımdaki en büyük zenginliğim, Güney’di. İlişkimizde ikimiz ayrı ayrı “ben” ve de birlikte çok iyi bir “biz”dik.

Ama ben yaşantı zengini bir insanım. Güzel olan her şeyi sevdim.Yaşamıma hep güzel insanların girmesine izin verdim. Az, ama kaliteli şeylere sahip oldum.

Emekliliği hak edince beklemedik ve İzmir’e yerleştik. Didim’deki bahar-yazlığımızda çiçekle böcekle uğraşırken, pek bir keyifliydik. Oğlumuz Mülkiye’de bitmeyen öğrenciliğini sürdürüyordu.

Güney rahatsızlandı, o meret hastalık sarmış, tüm vücudunu. Artık her şey kapkara ve karmakarışıktı,duygu dünyamda. Ama fizik dünyamda dimdiktim. Güney’i üç ay içinde kaybettik.

Güneysizlik çok zor geldi bana. Her şey -hatta oğlum bile- anlamını yitirmişti. Aldığım çok yönlü desteklerle çevremdeki her şey tekrar anlam kazanmaya başladı.

Şark’la kurduğumuz ikili dünyamıza, daha sonra gelin kızım Sühendan ve torunum Kuzey de eklendi.

Evet, Güney’sizim yirmi üç yıldır. Hayat kendi akışında. Hala özlüyorum onu.

Yaşamda yapmak isteyip de yapmadığım bir şey kalmadı. Bu yaşta gece yarısı denize girmek dahil bir dolu çılgınlık yapıyor, en ufak bir olanağı bile değerlendirerek yeni yerler, tatlar keşfetmeyi sürdürüyorum.

Akümün gücünü çok yükseltmem gereken olaylar yaşadıysam da, teslim olmadım. Bana uygun görülen tüm rolleri başarıyla canlandırdım.

Bir beceriksizlik/talihsizlik acilen evlerimizin satılmasını gerektirdi ve yaşamımın en radikal kararını verdim; huzurevine yerleştim.

Huzurevinde ilk günler zordur. Ben üstelik iki travma birden yaşıyordum. Hem tüm mal varlığımı yitirmiştim, hem de huzurevinde yeni bir yaşama başlamıştım.

Son derece çekingen ve ürkektim. Kendime güvensizdim, her ortama uyumda güçlük çekmeyen ben bu kez zorlanıyordum.

Neyse ki, ben çevremi, çevremdekiler beni tanıdıkça uyum sürecim hızlandı, değişik gruplara dahil oldukça. Okeyciler, konkenciler, okuma grubu, gezi grubu, egzersiz grubu filan. Zaten aktif yaşlı sayısı da çok yüksek değildi.

Huzurevinde, usta öğreticilerin yol göstereceği bir el işi atölyesi kurulmuştu. Oluşturulan 7-9 kişilik grubun içinde ben de vardım. Atölyemiz sığınak gibi oldu bizlere.

Boncuk diziyor, tel büküyor, taş boyuyor, çanta, masa örtüsü, yaka iğnesi, aranjman çiçek yapıyorduk. Acemiliğimiz geçip, yaptıklarımız bir şeye benzemeye başladıkça daha geçen gün bu iş sarıyordu bizi.

Grubumuz çok keyifliydi, süreç içerisinde grup normu oluştu. Pastalar, çaylar, Doğaner Bey’in çaldığı mandolin eşliğinde şarkılar, danslar, dışarıda yemeğe gitmeler…

Birbirimize “akran eğitimi” uyguluyorduk, bazen de “akran terapi”si. Çocuklarımız ya da oda arkadaşlarımızla yaşadığımız sıkıntıları paylaşıyor, hastaneye yada alışverişe giderken birbirimize eşlik ediyorduk.

Birbirimize özenliydik. Grubumuzdaki bir arkadaşımızı aniden kaybedince bundan böyle ki yaşamımızda hiçbir şeyi dert etmeme kararı aldık. Günü gün edecektik.

En iyi Doğaner Bey’le anlaşıyordum. Kendisi bando astsubayı emeklisiydi.Tüm müzik aletlerini çalabiliyordu. Sesi çok güzeldi. Engin bir müzik bilgisi vardı.

Yaşam kültürü zengindi. Kibar ve zarifti. Neşeliydi. İlkeli bir insandı. Dayanışmacı kimliği ve göreli gençliği ile grubumuzun doğal lideriydi adeta. Cinsiyeti olmayan bir arkadaşlık ve dostluk oluştu başlangıçta aramızda.

Bir gün çay salonunda tek başına dalgın bir şekilde oturduğunu görünce “hayrola dostum” der demez, cam kırığı yeşili gözlerinden hızlıca iki damla yaş aktı. Ama galiba o iki damla yaş biraz da ikimizin yüreğine aktı.

Birbirimize duygularımızı sözel ifade yoluna pek başvurmadık. Hep gözlerimizle sevdik birbirimizi. Bazen de tesadüfen (!) ellerimiz değdi birbirine.

Bir gün dans ederken nasıl becerdiyse kimseye çaktırmadan zarifçe ellerinin arasına ellerimi alarak bir öpücük kondurdu kaçamak. Bu öpücüğü hala hissettiğimi söylesem….

İkimizin de odasında özel telefonumuz vardı. Sabahları 07.10’da telefonum çalardı. Açtığımda “sevdim bir genç kadını” ya da “günaydınım, nar çiçeğim, sevdiğim” melodisi dökülürdü tellerden.

Kahvaltıya 07.45’de gider, salonun iki ayrı kapısından aynı anda girerken o arada da göz göze günaydınlaşırdık.

Masalarımız birbirinden uzak olsa da, “afiyet olsun” diyebiliyorduk gözlerimizle. Çay salonunda keyif çayımızı bir şekilde her gün içtik birlikte, ama asla yalnız kalmadık, hep yanımızda maydanoz, dereotu kabilinden birileri oldu.

Bizim özel bir vücut dilimiz ve söylemimiz oluşmuştu. Yanımızda saatlerce duran birisi bile anlayamazdı ne konuştuğumuzu.

Mesela bazı sabah ya da akşam yemeklerinde boyunbağı takardı kravat yerine. Bu, “atölyeye çık, malzeme dolabını aç, orada sana ait olan şeyi al” anlamına gelirdi.

Giderdim bir kavanoz içinde salep. Kağıda sarılmış yedek tarçın da kapağa bantlanmış. Ya da boza, yanında leblebi ile. Dışarıda yemeğe gittiğimiz bir günün sabahında işkembe çorbası bile bulunmuştum dolapta. Ve bu kavanozların yanında da mutlaka içine sevgi sözcükleri yazılarak rulo hale getirilmiş bir kağıt da bulunurdu.

Liseli kızlar gibi kızarır, bozarırdım okurken. Ödüm kopardı birisi görecek diye, hemen imha eder ardından da kavanoz içeriğini afiyetle yerdim.

Grup içinde, kel alaka bir şey anlatırken bana kompliman yapardı çaktırmadan. Ben onun kadar kurgucu olmadığım için beklerdim yanıt verecek ortamı. Yada gözlerimle yanıtlardım.

Bazen huzurevinde hiç beklemediğim bir anda karşılaşırdık, nasıl heyecanlanırdım. Hoş, sonradan bunların planlı olduğunu anladım ama.

Bir gün elişi malzemesi için Çıkrıkçılar’a gidilmesi gerekiyordu. Nasıl oldu bilemiyorum, sadece ikimiz taksideydik. Birlikte geçirdiğimiz o üç dört saat çocuk gibiydik. Akman’da muhallebi yerken 75 değil, 15 yaşındaydık.

Uzun süre geçmişti çın çın yapan kahkahalarımın sesini duymayalı. O gün kulaklarımın pası gitti.

Daha sonraları da ayrı taksilere binerek gittik buluşacağımız yerlere. Ödümüz kopuyordu birileri bizi görecek diye.

O erkek irisi bir adam, ben de kadın miniği bir kadındım. Ama birbirimizi iyi okuyorduk.

Nasıl zarifti beni gözleriyle severken. Türk sanat müziği parçaları mırıldanırdı hafifçe eğilerek kulağıma.

En çok günün özetini yaptığımız gece telefonlarını severdim. “Saatli Maarif Takviminde bugün” diye başlar, fıkra ve şarkılarla sürdürürdü. Bu seranatları özlüyorum.

Geceleri uyumaya çabalarken Eşim Güney ve Doğaner yan yana dururdu gözlerimi kapattığımda. Güney’in kemiklerini sızlatacak bir şey yapmıyordum. Doğaner bana iyi gelmişti.

İkimiz birbirimize iyi gelmiştik daha doğrusu. O kurşuni huzurevi günlerini rengahenk hale getirmenin ne sakıncası olabilirdi? Evet, sakıncası yoktu ama, herkesin gözünde basite indirgenmekti galiba korkum.

Duygularımla mantığım çelişiyordu. Böylece on beş ay geçti. Nasıl güzeldi her şey.

Doğaner’in iştahsızlığının üzerinde pek durmadık önceleri… Sonra her şey çok hızlı seyretti. Üç aylık hastane sürecinde, her sabah beş buçukta bir hırsız gibi huzurevinden adeta kaçarak yanına gittim.

Kimseler yokken yalnız kalabilelim diye… Hiç hastalık, ölüm ayrılık konuşmadık. Son zamanlarda artık sesi de çıkmıyordu ama, “Sorma, ne haldeyim” şarkısını söylediğini bir tek ben duyuyordum herhalde.

Perişandım. Gidiyordu. Ve ben şimdi de Doğaner’siz kalacaktım.

Cenazesinde, beni anlayan bir kişinin varlığının farkına vardım. Sonra o kadar çok şey anlattım ki ona.

Biz yaşamımızın son deminde böyle bir güzellik yaşadık. Ama ne sakıncası vardı daha uzun sürmesinin.

Oysa ben bir dolu insana göre şanslıydım: İki asırda iki aşk yaşamıştım. (ŞD/BA)

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Sülün hanım; babası ona gençliğinde sülün gibi olsun diye mi adı koymuş acaba? Ama, “şimdi koli gibiyim” diyor. 60 yıldır aşık ve Mertali ile evli. O 76, sevdiceği 83 yaşında. Kendisinin “kolsol”u var, kocası da “alimzer”li. İlgileri de ne kadar çeşitli?

Seksen metrekarelik dünyasının her mahallinde, gün boyu her daim açık olan televizyon(lar)daki konuklarıyla ve sevgili kocası Mertali’yle kalabalık halde yaşamını sürdüren arkadaşımın annesi Sülün Hanım’la tanıştırmak istiyorum sizi.

Hangi odaya giderse gitsin, bir görüntü, bir söz duyması gerektiğinden her sabah tümünü birden açtıran, gündüzleri izleyecek durumu olmadığından eş zamanlı dört-beş kanalı dinleyen Sülün Hanımın laboratuarında sabahları açık öğretim dersleri de verilen türkü-şarkı kanalı TRT-4 açıktır hep.

Yemek yaparken her türlü dersi dinlediğinden, hiç ummadığımız bir anda İngilizce-Almanca bir sözcük ya da teknik bir terim döktürüverir. İlginç olan bu terimleri yerinde ve doğru kullanması.

Örneğin: Mantı yaptığı için, kendisini ‘selabit’ (celebrity: ünlü) yapmamızı ister. ‘Entipüf’ (entrümpelung: büyük temizlik) yaptığı için çok yorulur. Kartoffel (patates) yemeğini sevmez. Ya da Komik kadın, bizi güldürür hep.

Lahana dolması parmakları düğmelerin üstüne sığmadığından, kumanda kullan(a)maz. Akşam ajansını Ali Kırca’dan dinler. Yumuşak, sıcak, içinden aşk geçen, şaşaalı dizileri sever.

Akşam sekizde tek televizyon/kanal açıktır. Kucağında şımarık tepsisiyle kurulduğu hazeran, hacıyatmaz koltuğunda, çiğdem çitleyerek izlediği dizilerle günün yorgunluğunu atar. Bu saatlerde Mertali Amca bile sevgili karısını taciz etmez: suspus oluverir.

Bilir; reklam aralarında, bir zamanların filintası, şimdinin iki büklümü kocasının gönlünü bir şarkıyla, türküyle alıvereceğini. Onu öbür reklamlara kadar idare edecek akide şekerini ağzına atıvereceğini.

Dizi kahramanlarıyla o denli bütünleşir ki… Anlayamazsınız, söz ettiğinin yaratı biri olduğuna. ‘Cadı, domuz, kaypak, alengirli, ruhu pis” kahramanlardan hoşlanmaz.

Aliye dizisi boyunca Aliye’siyle birlikte ağladı, gülümsedi. Kaynanasından nefret etti, Deniz’e kavuşması için dualar etti. Kaynanasına hakkını helal etmesini kabullenmekte zorlandı.

Dizinin ertesi günü kargalar henüz kahvaltıya oturmamışken, eski komşusu Ayşe Kadın’la telefonda yaptığı bölüm kritiğinin dinlenmeye değer olduğunu söyler arkadaşım.

Bilmediği türkü, şarkı yok gibi. Siz salonda sohbet ediyor, o da mutfakta -kulağı ve aklı salonda- servis hazırlıyor olsun. Elinde ikramlarıyla içeriye girerken sohbetinize uygun içerikli bir şarkıyı mırıldanır.

Bu huyunu bildiğimizden, “off” çekeriz o yokken. Bizimki “bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır” diye girer içeri.

Türküsü bittiğinde “Aman kızlar… dağlar yerinde dursun!” der. Bu Sülün’ce: “Hayatı çok ciddiye alma. Boş ver!” demek.

Canhıraş kadın programlarında yetmiş iki milyona derdini anlatan insanlara kahrolduğundan tansiyonu çıkan, şekeri yükselen Sülün Hanıma, bu programları izleme yasağı kondu.

Bir empati kraliçesi çünkü o. Bu nasıl bir beceri? Bırakın karşısındakinin içinde bulunduğu durumu, davranışını anlayabilmeyi, içselleştirmeyi, o adeta yerine geçiyor.

Çikolatalı gofret eşliğinde neskafe yada içinde bitter çikolata erittiği sade kahve son yıllarda yakaladığı keyiflerden. Tatar yumuğu gözleriyle gofretini yer, kahvesini içerken izlemelisiniz onu. Yaşıtları çay, şeker stoklar, bizimki ise gofret.

Sülün Hanım yetmiş altı, kocası seksen üç yaşında. Altı yıldır yarı-yatağa bağımlı Mertali Amca’ya bu bonus yılları kazandıran altmış bir yıllık aşk. Geçen yıl hastanede, yoğun bakımdaki kocasını beklerken çocuklarına: “Dokuz canlıdır o. Beni bırakıp gitmez daha!” diyordu. Nasıl da tanıyordu sevdiceğini.

Bakanla, bakılan arasında yaş farkı yok denecek kadar az olsa da hizmetten yüksünmüyor, kalbini kırmıyor.

Nadiren yemenisini başına çember şeklinde başına bağladığında; “Üzerime gelme! Yoruldum!” mesajını okuyan kocası bir süre “Sülünümmmm!” diye seslenmeyip, “Aynurrrrrrr” demeye başlar. Arkadaşım “Ben de şimdi yemeni bağlıcam baba!” dediğinde küsüp, yorganı kafasına çeker.

Sülün Teyze, laboratuarında hacmi ve lezzeti yüksek yemekler yaratır. ‘Kolsol’u (kolesterol) yüksek olmasa, doktorunun “İnsanlar ot yemeli!” talimatını hiç tutmayacak.

Kendisi de ucundan tırtıklayarak tüm gün kocasını besler. Gerekçe: Alimzerli (alzheimer) adamın başka türlü susmaması.

Çok iyi bir “jenerik, logo, cıngıl, VTR” okuru olan Sülün Teyze, analarına bırakın yazmayı, okuma bile öğretmedikleri için iki oğlunu “öğretmenlerin yüz karası” olarak niteler.

Sanki o herkesten başka türlü seviyor çocuklarını. Onlara bakarken kendiyle de övünüyor gibi.

“Ahhh! şu oğlanlar da evlenivereydi! Yaşları kemale eriyor. Artık erkeklerde evde kalıyor. Ben n’apcam onları? Üniversitedeyken birini bul(a)madı, beceriksizler!” diye hayıflanan Sülün Teyze, okulların açıldığı hafta ve yarıyıl tatili sonrası çevredeki okullara gidiyor. Niye?

Bekar öğretmen tayini yapıldıysa, tanışmaya, iftihar ettiği oğullarıyla tanıştırmaya. Okul müdürlerinden kız istemeye…

Girmesi zor, çıkması çok daha zor, yarım gün çalışan memur/öğretmen gelin arayan potansiyel kayınvalideler gidermiş meğer okul müdürlerine. En son gittiği müdür “Olsa, (dükkan senin!) yardımcı olacağım. Hepsi okulda buluyorlar!” deyince, bizimki “öğrencilerinize derslerde ‘üniversitede evleneceğiniz kızı/erkeği seçin’ diye öğretin evladım!” demiş.

Kızlarıma “Sevgiliniz olsun hep! Evlenmeyi garantileyin,” deyip ardından ekler: “Boşalan kız arkadaşınız olursa, bana haber veriverin emi?”

Boşanmaların artışını kadınların, erkeklerin/kocalarının posterini (prospektüsünü) iyi okuyamamasına bağlar. Küstüm yastığı kullandıkları son altı yıl hariç yıllarca aynı yastığa baş koyduğu kocasına istediği her şeyi er-geç yaptırttığını, ‘canımcım’sız konuşmadığını, susacağı yeri bildiğini, yorgun geldiğinde önüne rakısını koyup, çocukları başka bir odaya götürdüğünü, radyoyu açarak gevşemesini sağlayıp, ardından çocukların ödevini kontrol ettirdiğini söyler.

Ardından da ‘söz meclisten dışarı’ diyerek ekler: Aptal kadınlar boşanır!

Aşklarının öyküsünü anlatmayı pek sever.En iyisi onun ağzından dinlemek…

“On beşimdeyim henüz. Köyün zengininin küçük ve şımarık oğluna zorla nişanladı babam beni. ‘Nişanladın, ama evlendiremeyeceksin!’ dedim babama. Filinta gibi yakışıklı jandarma başçavuşu Mertali’yle çeşme başında karşılaşmam nişanlılığımın

“ilk zamanlarına denk. Muhtarın kızı arkadaşım Yadigar aramızı buldu. Plan yaptık. Askerliği bitene kadar nişana devam. Düğüne bir ay kala ben, gelin hanım, -yalancıktan- bayılmaya başladım. Hep kalabalık yerlerde, laf taşıyacak insanların yanında. Köy yerinde dedikodu bol: ‘Sülün’e dert girmiş’ diyorlar.

“Erkek tarafı işkillendi. Yiğitliklerinden nişanı atamıyorlar. Mertali, teskeresini, düğünden on gün önce aldı. Ankara’ya gitti. Hazırlıkları yaptı. Düğüne dört gün kala, Yadigar’ın yardımıyla evden kaçtım. Mertali, Ankara-Polatlı arası için iki maaşa denk gelen ücret karşılığında araba kiralayarak beni kaçırdı.

“Köyden memurla evlenen ilk genç kız benim. Eski nişanlımın, bir oturak aleminde vurdular. Hemence dul kalacakmışım meğer. Ailemle ilk doğumumda barıştık….” diye sürdürdüğü öyküsüne her defasında yeni detaylar ekler.”

Öykünün finalinde evlilik cüzdanını getirir. Önce kendi resmini göstererek, “Adımı babam koymuş, gençliğimde sülün gibi olacağımı bilerek. Boylu, poslu endamlı bir kadınken, şimdi sülünlerle dalga geçercesine, koli gibiyim. Bu halime bakma! Adımla müsemmaydım bir zamanlar…” der ve ekler “Amcan da adıyla müsemmaydı.”

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Anneannem benim yaşamımdaki en büyük zenginliğim. Ondan yoksun kalırsam ben yoksullaşırım diye tüm kaygım.

O öylesine komik, neşeli, duyarlı, düşünceli, şirin ve öylesine iyi ki…

“Doğduğunda ben bakarım” sözü verdiği için annemle babam çocuk sahibi olmaya kalkışmış.

Başka semtteki evini kiraya verip, bizim evin karşısındaki apartmana taşınmış ki; akşam annemler eve geldiğinde ya da sabah işe gideceğinde sorun olmasın diye.

O benim daimi aşçım ve dadım. Onun her gün taze taze yaptığı yoğurtlarla, sebze çorbalarıyla, kaşık mamalarıyla, köftelerle büyümüşüm.

Bebekken nedensiz ağladığımda annemi özlediğimi düşünüp, memesini bile verirmiş ağzıma. Sadece onun yaptığı yemekleri yermişim; nasıl anlıyorsam kimin yaptığını.

Babam “o olmasaydı biz sana bakamazdık” diyerek anneme gönderme yapsa da doğruluk payı olmalı. Kadın üç çocuk büyütmüş deneyimli, anaç.

Torununa hayran. Bir lokma şey yediğimde kendi kursağına gitmişcesine sevinirdi. Kaç yaşına gelmiş olmamın önemi yok. Benimle dolaylı ya da dolaysız ilgili her şey onun müdahale alanı içine girer.

O benim oyun kurucum. Anneannemle zamanın nasıl geçtiğini anlamaz insan. Anaokuluna gitmeden önce evde onunla yaptığımız faaliyetlerin çok daha azını yaptım okulda.

O denli yaratıcı ve hayal gücü yüksek bir insandı. Yüksük makarnaları ipe dizip, boyar, akşama anneme kolye diye hediye ederdim.

Pamuktan kardan adam, yeşil-sarı mercimek, bulgurla çiçekler yapar, buzdolabı kapağında sergi açardık. Cumhuriyet Gazetesinin Bilim Teknik Dergisindeki çocuk sayfasındaki deneyleri yapardık.

Her an her şeyi oyun haline getirebilirdi. Çamaşır asmak ve toplamak, maydonoz ayıklamak, odamı toplamak, masa hazırlamak, hatta sonraları ders çalışmak bile oyundu ve o müthiş bir oyun kurucuydu. Şimdi evlilik oyunumun da taktik vereni.

O benim ilk ve baş öğretmenim. Hayatımı yönlendiren tüm değerlerimi kazanmamda ve ortak yaşam kurallarını benimsemem de payı büyüktür.

Çatal-bıçak kullanmayı da, yatağımı düzeltmeyi de, sinemada nasıl davranılacağını da, başkalarının sınırlarını ihlal etmemeyi de,  gece yarısı tuvalet basının çekilmemesi gerektiğini de, önce yapmakla sorumlu olduğum şeyleri yapıp, kalan zamanı kendime ayırmam gerektiğini de ve daha bir dolu şeyi de bana o öğretti…

O benim ilk feylesofum. Hayata bakışı ve hayatı dolduruşuyla bana model oldu hep ananem. Öyle bir incili laf eder ki, sizin o konuyu değerlendirme şeklinizi değiştiriverir. En sevdiğim incileri mi?

“Bu memlekette  ya edepsiz ye deli olacaksın. Ötesi fazla”, “Sinirlerini ve sınırlarını fazla germe.” ,”Bir insana karşı ön-orta-son yargı geliştirme. Yanılırsın.” ,”Yaşam bazen pamuk, bazen demir kadar ağır olur. Önemli olan senin kaldırma kapasiten”,  ” Fazla hırs insanı yoldan çıkarır” , ”Önce kendine, sonra başkalarına yalan söyleme” , “Kendin ikna olduysan, başkaları olmuyorsa burnunun direğine git” ,”Yaşamak için nefes ve heves gerek; hüsrana uğrayacak olsan da.”

O benim hayat tasarımcım. Yaptığı gözlemlerle ilgi alanlarımı öne çıkarmayı başaran insan. Radyo çocuk korosuna girmemi, drama dersi almamı, jimnastik yapmamı isteyip harekete geçen hep o oldu.

Okul öncesi yaşlarımda uyuyacağım zaman  önce o bana kitap okurdu, sonra ben ona. Onun kitabı hep çok resimli olurdu ve benim uyduruktan okumamı ciddiye alır, sorular sorardı. Hayal gücümün gelişmesinde katkısı büyüktür.

Arkadaş ilişkilerimi bile fark ettirmeden ve incitmeden yönlendirirdi. Annem ve babamla aramıza güya girmezdi ama nedense her şey onun istediği gibi sonuçlanırdı.

O benim sınav koçum. Anadolu Lisesi ve üniversite sınavlarına onun koçluğunda ve evinde hazırlandım. Kitaplarla aynı odada uyumama izin vermezdi. Niye? Kitaplar enerjimi çalar, uyku kalitem düşermiş. Sabah – akşam duş yaptırırdı olumsuz enerjim suya karışıp gitsin diye.

Mecburen hep oturduğum için kilo almamı engellemeye ancak yeterli enerji alabileceğim üstelik sevdiğim yemeklerin yer aldığı bir beslenme düzeni kurmuştu.

Belli aralıklarla yanıma gelip beni öper koklardı ki; kafam biraz mola versin. Odasında çok kısık sesle izlediği televizyonda aklım kalmasın diye “İzlenecek bir şey yok ki!” derdi.

Annemlerle tartışma konusu çıkıp da moralim bozulmasın diye yeşil hat gererdi aramıza. Sınava giderken yutturduğu okunmuş pirinçler ve döktüğü suyun kazanmamda payı olmuştur herhalde.

O benim ketum arkadaşım. Anneannemle paylaştığım şeylerin pek çoğunu evdekilerle, arkadaşlarımla, sevgililerimle hatta şimdi eşimle paylaş(a)madığımı söylesem.

Eksiklerimde ve hatalarımda beni hiç yargılamayan, yürekten eleştirip,  tadilat servisini devreye sokmamı sağlayan, hayatın tali yollarını da keşfetmemi sağlayan kesseniz konuyla ilgili insanlara hiçbir şey söylemeyen ancak bir şekilde ilişkileri kendine özgü yöntemlerle rayına oturtan bir insan o.

Geçmişteki kız arkadaşlarımla ilgili tüm değerlendirmeleri süreç içerisinde doğru çıktığından ben ona “Tarotçu Sultan;  söyle bakalım şimdi n’olcak” derim sıkça.

O benim şahsa maruz bankam. Aramızdaki para ilişkisini bugüne dek çözebilen olmadı. Hep borç almama karşın ‘anane bank’ taki param hep üreyerek arttı. Benim için yaptırdığı hayat sigortası ile üniversiteyi bitirdiğim yıl yurt dışına gittim.

18 yaşımı bitirdiğim gün aramızdaki ortak hesapları resmiyete çevirdik. Evlenirken bilmediğim kendi özel  ‘off shore” hesabından bir tomar para aktardı bana.

O benim için önemli. Herkesin anneannesi kendine kalmalı; benimki de bana ama…

Anneannem aşık oldu. Ve elimden kaçıp gidiyor ardına baka baka.

Ananem karşı komşusunun kısa süre önce eşini kaybeden babasına aşık oldu. Liseli kızlar gibi heyecanlı. Süslü püslü evden çıkıp bir üst sokakta onu bekleyen Lami Bey’le buluşuyor. Papazın Bağı’ndaki ağaçlar ve garsonlar aşklarının tanığı.

Şimdilik ne olur ne olmaz diye kimseye söylemeseler de, eve gelirken çıkartsa da anneannem damat beyin hediyesi tek taşı parmağında taşıyor.

Telefonla yapılan seranatlardan mest oluyor. Her sabah gönderilen papatyaları koyacak kap bulmakta zorlanıyor. Eline koluna ayağına sahip çıkamıyor. Bir telaşlı ki… Dün kendine çeyiz gecelikler de almış.

Evlenmesi durumunda dedemden aldığı emekli aylığı kesileceği için tedirgin.  “Paramın paşasıydım. Şimdi başkasının eline bakamam.” diyor. Hoş; bankadaki parası onu yıllarca idare eder ama. “Ben sana maaş bağlarım” dediğimde “olmaz” diyor.

“Boş verin nikahı, birlikte yaşayın“ diyorum çapkın çapkın gülümsüyor. Elalem baskısı hissetmeyeceğine inansa yapar vallahi. Herkese aynı anda açıklama yapılacağından eşime ”Tüm zamanların ‘kuma’sı Eskişehir’e gelin gidince sevgili kocan sadece sana kalacak ama; biraz yoksun, biraz yoksul olarak”  diye müjde(!) veremiyorum.

Kısacası… Anneannem gitti gidiyor; aşkına. Bende yürek Selanik.

*Şadiye Dönümcü. Sosyal Hizmet Uzmanı.

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.