Ömür uzadı, artık 50 yaşındakiler genç, 60’lar orta yaş , 70’ler ‘yaş almış’, 85+ yaşlı sayılıyor. Emeklilikten sonra koca bir hayat var ve o dönemde şimdiki gelirinizin en az yüzde 80’i kadar paraya ihtiyacınız olacak. Sağlık, geçim, torunlar… Peki nereden gelecek bu para? İşte size birkaç ipucu.

Yıllarca emek verdiniz, çalıştınız. Emeklilik sizin hakkınız. Ancak emeklilik dönemindeki GELİR/GİDER dengenizi iyi ayarlayın ki bu dönemi rahat ve huzurlu geçirin. ‘Allah uzun ömür versin’ deriz ya hani, yapılan araştırmalar gösteriyor ki ortalama ömür de gittikçe uzuyor. Bu da hazırlık gerektiriyor.

GİDER: Emekli olduğunuz zaman çocuklarınız büyümüş, kendi hayatlarını kurmuş oluyorlar. Ev aldıysanız o zamana kadar ev borcunuzu ödemiş oluyorsunuz. Çocuklarınızın eğitimi, servisi, işe ulaşımınız gibi masraflar artık yok derken yeni masraflar başlıyor. Sağlık harcamaları, sosyal faaliyetlere yapılan ödemeler artıyor. Giderler aslında şekil değiştiriyor, tutar olarak pek de değişmiyor.

SAĞLIK/BAKIM: Bakım masrafı önemli. Örneğin Alzheimer hastalığı ileriki yaşlarda görülen bir hastalık olsa da, dünya nüfusunun yaşlanması sebebiyle sayısı gün geçtikçe artıyor. Türkiye’de 600 bin ile 1 milyon arası olduğu tahmin ediliyor.

GENÇLER DİKKAT!

Anne-babanızın birikmişine el atmayın. Onların ileride bu paraya ihtiyacı olacak. Kendi borcunuzu, geçiminizi, sorunlarınızı anne-babaya yüklemeyin.

ÇOCUKLARA YÜKLENMEYİN

Anneler-babalar, çocuklarınızdan size bakmalarını istememeye çalışın. Finansal anlamda ne onların size ihtiyacı olsun ne de sizin onlara.

NASIL HAZIRLANMALI?

20’Lİ YAŞLARDA Aylık gelirinizin en az yüzde 10’unu, ailenizle yaşıyorsanız yüzde 25’ini biriktirin. Hedefiniz için de, emeklilik için de biriktirin. İleriki yıllarınızı güvence altına almaya erkenden başlayın. Bireysel Emeklilik Sistemi’ne geçin. Siz çalışırken paranız da çalışsın. En az 10 yıl ödeme ile 56 yaşınızı tamamladığınızda bu paranın ister tamamını alırsınız, ister aylık maaş olarak kullanırsınız.

40’LI YAŞLARDA Emeklilik için biriktirmeye şu an başlayın. Bu yaşlarda takribi olarak emeklilik dönemi için şu anki yıllık gelirinizin iki katı kadar biriktirmek için plan yapın.

50’Lİ YAŞLARDA Kazancınız belli, huzurlu bir gelecek için yıllık gelirinizin dört katı kadar birikiminizin (gayrimenkul dahil değil) olması size güç verir.

60’LI YAŞLARDA Bu dönemde, ‘özgürlük ve finansal özgürlük’, muhtaç olmama, yeterlilik duygusu artıyor. Hayatın tadını çıkarın, yaşamın içinde olun.

5 TAVSİYE

• 1. Siz paranızı yönetin, o sizi yönetmesin.
• 2. Paranızı korumak, onu kazanmak kadar önemli. Buna vakit, emek ayırın.
• 3. Para ile ilgili düşünceleriniz, sözleriniz, hareketleriniz uyum içinde olsun.
• 4. Geleceğinizi planlayın, işi tesadüflere bırakmayın.
• 5. Kendi kıymetinizin ‘kazancınızla’ belirlenmediğini anladığınızda, finansal anlamda kuş kadar hafif ve özgürsünüz demektir.

MUTLU EMEKLİLER; BAHRİYE VE BAYRAM

Kayınvalidem Bahriye Hanım emekli öğretmen ve kayınpederim Bayram Bey ise Devlet Su İşleri’nden emekli. En sevdikleri şey belediye korosuna gidip şarkı söylemek veya öğretmen evinde zaman geçirmek. İkisi de hayatları boyunca tasarruf etmiş, ihtiyaçları için harcayıp ilerisi için biriktirmişler.

Kendilerine emeklilik dönemine nasıl hazırlandıklarını sordum. Cevapları, “İstek ve ihtiyacı ayırıp, para harcama önceliğimizi ihtiyaçlara verdik” oldu. Başları dik, kendi kendilerine yetiyorlar, torunlarına da istedikleri zaman istedikleri kadar harçlık verebiliyorlar. Herkese böyle bir emeklilik dilerim.

ARAŞTIRMA

Bilim insanları ‘insanlar gelecek için nasıl biriktirir?’ diye araştırmış. Kendi yaşlı versiyonlarını üç boyutlu olarak gören insanlar gelecek için para biriktirme konusunda daha motive oluyor ve hedeflerine ulaşıyorlar. Hadi siz de hemen şimdi başlayın.

Not: Bu Yazı posta.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Emekli memurlar, emekli aylığı yanında bazı sosyal yardımlardan faydalanıp, faydalanamayacaklarını merak ederler.

Çalışırken sağlanan yardımların emekli olduktan sonra da devam edip edemeyecekleri merak eden emekliler için yazımızda; Emekli Memurlar Yardım Alabilir Mi? Emekli Memurlar Hangi Yardımları Alabilir? sorularına cevap verdik.

Emekli Memurlar Yardım Alabilir Mi?

İhtiyaç sahibi herkes, gerekli şartlara sahip ise Aile ve Çalışma Bakanlığı’ndan; barınma, eğitim, sağlık ve yiyecek yardımı alabiliyor. Emekli maaşı ile geçinmeye çalışanlar ise bu yardımlardan yararlanıp yararlanamayacağı konusunda cevap arıyorlar. Emekli memurlarda sosyal yardımdan faydalanabilmek için gerekli şartları yerine getirdiklerine bu yardımlardan faydalanabilme hakkına sahiplerdir. Fakat emeklilerin sosyal yardım alabilmesi için gerekli şartları yerine getirmeleri için belli kıstaslar bulunuyor. Bunların başında aile halkına düşen kişi başı gelir miktarı önemlidir. Örneğin gıda yardımcı için kişi başına düşen net asgari ücretin üçte bir oranında olması gerekiyor. Bunun yanında bağlı bulunan ilçe ve il belediyeleri de emekliler için sosyal yardımlar sağlıyor.

Emekli Memurlar Sosyal Yardım İçin Nereye Başvurmalıdır?

Emekli memurlar sosyal yardım başvuruları için Aile ve Çalışma Bakanlığı’na e- devlet üzerinden ya da bakanlık ve bu bakanlığın ek binalarına gidilerek istenilen alanda sosyal yardıma başvurabilirler. Bunun yanında bağlı bulunduğunuz ilçe ya da il belediyelerine giderek sosyal yardım başvurusunda bulunabilirsiniz. Belediyeler için de e – devlet üzerinden başvuru yapabilirsiniz.

Emekli Memurlar Hangi Yardımları Alabilir?

Emekli memurların alabilecekleri yardımlar şöyle sıralanabilir;

• Yol Yardımı

Yol yardımı, bağlı bulunan il belediyeleri tarafından sunulan ulaşım hizmetlerini ücretsiz olarak kullanabilme hakkı sağlanmasıdır. Bunun için belli yaş sınırlarının geçilmiş olması gerekmektedir. Örneğin 60 yaş ve üzeri, 65 yaş üzeri… Bulunduğunuz belediyeden alabileceğiniz otobüs kartları ile belediye otobüslerinden ücretsiz yararlanabilirsiniz.

• Bayram Yardımı

Bayram yardımı, son birkaç yıldır emeklilere yapılan devlet yardımıdır. Her dini bayram öncesinde emekli aylığına eklenen 1000 liralık bu yardım ile, emeklilerin rahat bir bayram geçirmesine olanak sağlanır.

• Aile Yardımı

Aile yardımı şu an için netleşmemiş olan bir yardımdır. Gündeme alınan bu yardım ile emekli memurlar rahat bir nefes alabilecek. Aile yardımı, çalışırken kişiye verilen, eş ve çocuk sayısına bağlı olarak ek yapılan bir sosyal yardımdır. Çalışırken yapılan bu yardıma emekliyken de devam edilmesi isteniyor. Eğer öneri kabul edilirse, iki çocuğu bulunan emekli memurlar toplamda 405 lira ek yardıma sahip olacak.

• Sağlık Yardımı

Emekli memurlar, çalışırken sahip oldukları sağlık hizmetlerine, emekli olduklarında da devam ederler. Emekli olan kişiler, sağlık ocaklarında, ilaç ya da hastane ücreti ödenmesi gerektiğinde ödeme yapmaları gerekmeden işlem yapabilirler. Bu ödemeler emekliyi sıkıntıya sokmamak için emekli maaşından düşülür. Böylece emekli memurlar, ihtiyaçları olduğu sürece sağlık kuruluşlarına ve ilaçlara ödeme yapmadan sahip olabilirler.

• Yakacak ve Erzak Yardımı

Belediyeler her yıl ihtiyaç sahiplerine çeşitli alanlarda yardımlarda bulunuyor. Bu yardımların başında ise erzak ve yakacak yardımı geliyor. Bu yardımlardan faydalanmak isteyen emekli memurların bazı şartları yerine getirmesi bekleniyor. Eğer bu şartlar yerine getirilirse, emekli memurlar da bu yardımlardan yararlanabiliyor. Bu yardımlardan yararlanmak için belediyelerin temel şartı ise emeklinin ikametgahında bulunan kişilerin başına düşen emekli ücretinin, asgari ücretin üçte birinden az olması şartıdır.

• Engelli, Bakım ve Sağlık Hizmetleri

Belediyeler aynı zamanda engel ve yaşlılık sebebiyle hareket azlığı ve bakıma ihtiyacı olan emekli memurlara ve çocuklarına ev içinde sağlık ve bakım hizmeti sunuyor.

Not: Bu Yazı mymemur.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Oyuncu Levent Kazak 90 yaşındaki halasını anlattı ve herkesi uyardı: Yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirin, onlarla ilgilenin.

Senaryo yazarı, tiyatro ve sinema oyuncusu Levent Kazak, sosyal medya hesabında korona virüsü salgını döneminde felç olan halasını anlatarak, herkese yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirmeleri konusunda çağrıda bulundu.

Kazak’ın halasıyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Küçük halam 90+ yaşında bir emekli edebiyat öğretmeni. Covid-19 sokağa çıkma yasaklarına kadar hep hareketli yaşadı. her gün arkadaşlarıyla buluştu, alışverişe gitti, elektrik, su, telefon faturalarını bile tek tek gidip elden öderdi. ‘İnternet bankacılığı diye bir şey var’ demedik hiç, bu rutin hareketlerin ona her türlü iyi geleceğini düşündük. 65+ yaş yasakları başlayınca sokağa çıkmak için çok direndi.

Defalarca halayı apartman girişinde yakaladım, “Ne münasebet, bizi bu kadar evde tutamazlar, hakları yok” diye bastonunu havalarda sallayarak bağırıp, çağırıp çıkmaya çalışıyordu. Sonunda da binanın önünde biraz dolaşır gibi yapıp evine dönüyordu. Zamanla dışarı çıkma isteği azaldı, azaldı ve bitti.

Bu sefer bankadan çektiği bir tomar parayla evde mahsur kaldı. Nakit paranın yasaklarda işe yaramadığını anladı. Ona bir kredi kartı çıkarttım, internetten alışveriş etmesini, internet bankacılığını kullanmasını öğrettim. İlk yardımsız internet siparişinde 18 tane salça gelince çıldırdı ve internet mihraklarının onu dolandırdığını sandı. Verdiği siparişte 18 adet yazdığını, butonlara yanlış basmış olduğunu, son tuşa basmadan evvel tek tek kontrol etmesi gerektiğini anlattım. Salçaları dağıttık.

‘EVDE OTURMAKTAN YÜRÜYEMEZ HALE GELMİŞTİ’

Yasaklar gevşeyip, limitli de olsa 65+ için sokağı çıkma izni gelince, günün en sıcak saatleri seçilmişti ama olsun, halaya hemen müjdeyi verdim. Zaten televizyondan duymuş, ‘Dışarı çıkmak istemiyorum’ dedi. Hem korkmuş, hem de evde oturmaktan neredeyse yürüyemez hale gelmişti.

Geçen ay Yalova’ya gitmesinin iyi olabileceğini düşündük, ‘yürürsün bol bol’ dedim. Orada bir sitede düz ayak, küçük bir evi var. Kış boyunca ballandıra ballandıra anlattığı, gitmeye hep can attığı evine gitmesi için zor ikna ettim. Sadece İstanbul’daki evinden internet siparişi verilebildiğini sanıyormuş, İstanbul’daki internete kayıtlıymış çünkü. Aynı siparişlerin Yalova’daki internetten de verilebileceğini anlattım. Velhasıl üç hafta önce kedisi ve balkonundaki çiçekleri de alıp Yalova’daki evine yerleşti. İlk günler hava yağmurlu ve biraz soğuktu ama sonra yoluna girdi hayat.

‘BEYİNDE PIHTI ATMIŞ’

Geçen hafta gündüz vakti uzanmış, elinde gazete uyuyakalmış. İşte olanlar o uykuda olmuş. halayı hastaneye kaldırdılar, beyinde pıhtı atmış, büyük bir parçaymış, yoğun bakımdaydı hep, dün de servise çıkarıldı. Şuur gidiyor, geliyor. sağ taraf felç, konuşamıyor, yiyip içemiyor.

Dün sol eliyle elimi tuttu bir saat, arada da sıkarak. Sanki benim elim olduğunu bilir gibi tuttu. Gözleri açık ama göz göze gelmeyi başaramadık, bir tık yukarı bakıyor hep. Cuma gün çıkartıyorlar hastaneden, tutamıyorlarmış çok. Yalova’da kalacak bir süre. Evi hazırladık. Motorlu bir yatak aldık. Nunu ile konuştuk, gidecekti, biraz daha kalacak. Raporları alıp İstanbul’da başka bir doktora göstereceğiz. Yapılacak çok bir şey yok, top onda. Erkeklerin aksine Çerkes kadınları uzun yaşar, kuvvetli olur.

‘YAŞLILARDA HASTALANMA VE ÖLÜM ORANLARI ARTTI’

Halanın evdeyim şu an. Hala kokusuna biraz ilaç, biraz da kedi kumu kokusu karışmış. On gün önce güle oynaya girdiği bu eve on gün sonra felçli bir halde döneceği dolanıyor duruyor kafamda, üzgünüm çok. Kedisi de öyle, farkında her şeyin, halanın yatağında kıpırdamadan yatıyor.

Bunları uzun uzun yazmamdaki sebep şu; herkes kendi çevresinde de yaşıyordur, sadece halam değil, sebep direkt covid-19 olmasa da, yaşlılarda hastalanma ve ölüm oranları delice arttı. Bunları kapanma sürecinde yaşanan travmaya bağlamak için de uzman olmak gerekmiyor.

‘ONLARA YALNIZ OLMADIKLARINI HİSSETTİRİN’

Yaşlanmış sevdiklerinizi, uzak, yakın tanıdıklarınızı, dostlarınızı, komşularınızı arayın, sorun, onlarla ilgilenin. Bu hareketsizlik sürecinden sağlıklı bir şekilde çıkmalarına yardımcı olun. Tükenmişlik hissinin tüm hastalıkları tetiklediğini bilin. Bu süreçte kayıpları varsa empati duyduğunuzu belli edin, onlara yalnız olmadıklarını hissettirin. Bir de tabii uzmanlardan bu konuda yazmalarını, yapılacak şeyler konusunda fikirlerini paylaşmalarını rica ediyoruz. Bu çok önemli.”

Korona günlerinde yaşadığımız yaşlı faşizmine tanık olunca ‘Foucault’nun delileri şimdi yaşlılar mı?’ diye soruyor insan. Deliler nasıl sanayileşmeyle dışlanmış hatta akıl hastanelerine kapatılarak adeta gözden uzak hale getirilmişse, bugün yaşlılar için de aynı toplumsal ötekileştirme ile karşı karşıyayız.

Çin’de başlayarak hızla dünyaya yayılan koronavirüs halen bir muamma olmaya devam ederken ilginç bir şekilde en çok öne çıkan-çıkarılan bilgi ölüm oranlarında yaşlı ve kronik hastaların risk hattında olmasıydı. Türkiye’de de ilk ölüm vakası Sağlık Bakanı tarafından duyurulduğunda tek paylaşılan bilgi hastanın yaşı oldu. Diğer ülkelerde hasta profilleri hakkında bilgiler verilirken de en çok vurgulanan bilgi hastaların yaşı oldu.  Televizyonlarda korona hakkında bilgi vermesi için bir araya gelen hekimlerin de en çok vurguladığı şey yaştı; adeta “koronadan yaşlılar ölüyor, çok korkmaya gerek yok” noktasına geldi, söylemler.  Sağlık Bakanı da her gece yarısı yaptığı vaka açıklamasında istisnasız, “hastalarımız yaşlı hastalardır” vurgusu yapmayı ihtimal etmedi. Hasta sayısı ve can kayıpları artmaya devam ettikçe alınan tedbirler de gün gün arttı. Risk grubu yaşlılar olarak adeta kodlandığı için de özellikle #EvdeKalTürkiye kampanyası, tam da bu arka planla, özellikle yaşlılar evden çıkmamalı şeklinde kurgulandı. Oysa yaşlılar hasta oluyor ama sürekli dolaşım halindeki gençler ve çocuklar taşıyıcıydı. Aynı evde genç bir bireyle veya torunuyla yaşayan yaşlı evden hiç çıkmasa da risk altındaydı. Keza ABD’de hiçbir kronik hastalığı olmayan 17 yaşında bir genç koronadan öldü. İtalya’da da 40-50 yaş arası birçok ağır hasta vardı.

Not: Bu Yazı agos.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Emekli Memur Sen Mardin Şube başkanı Salih Çalhan emekliler günü ile ilgili bir yazılı basın açıklaması yaptı

Not: Bu Yazı mardinlife.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

5510 sayılı Sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunumuz gereğince gerekli şartları sağlayan çalışanlara yaşlılık aylığı bağlanmakta ve bu kişilerin vefatı halinde, varsa hak sahiplerine gerekli şartları sağlamaları koşulu ile dul veya yetim aylığı bağlanmaktadır.
Yaşlılık aylığı alırken vefat eden sigortalıların son aylıkları bazı durumlarda yersiz ödeme olmakta ve hak sahiplerinden tahsil edilmektedir. Bu yazımda vefat eden sigortalının son aylığının hangi durumda yersiz ödeme olduğu hakkında bilgiler vereceğim.
Bildiğiniz üzere sigortalıya ve hak sahiplerine bağlanan gelir ve aylıklar, Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenen dönem ve tarihlerde her ay peşin olarak ödenir. Ödeme günü cumartesi gününe rastlayan grubun ödemesi cuma, pazar gününe rastlayan grubun ödemesi pazartesi günkü grup ile birleştirilerek yapılır. Ödeme tarihi belirlenirken emeklilerin tahsis numaralarının son hanesine bakılır. 4/A kapsamında emekli olan kişiler tahsis numarasının son hanesine göre aylıklarını her ayın 17’si ile 26’sı arasında almaktadırlar.

TAHSİS NUMARASININ SON HANESİNE GÖRE
Yukarıda da bahsettiğim gibi gelir ve aylıklar sigortalı ve hak sahiplerine peşin olarak ödenmektedir.
Örneğin 01.03.2020 tarihi itibarı ile yaşlılık aylığını hak eden bir kişinin tahsis numarasının son hanesine göre aylık ödeme günü her ayın 17’sine denk geldiyse ilk aylığı gönderilirken 01.03.2020 – 16.03.2020 tarihleri arası için 16 günlük bir kısıt ödeme ve 17.03.2020 – 16.04.2020 tarihleri arası için de 1 aylık maaş peşin olarak ödenmektedir.
Sigortalıların aylıklarını peşin olarak nasıl aldıklarına açıklık getirdikten sonra vefat halinde aylıkların nasıl yersiz ödeme halini aldığını açıklamaya çalışalım. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine göre ödeme günü öne alınanlar ile durum değişikliği veya ölüm hâlinde sigortalı ve hak sahiplerine durum değişikliği veya ölüm tarihine ait Kanunda belirtilen ödeme döneminde peşin ödenen gelir ve aylıklar geri alınmamaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken husus sigortalının aylık ödeme tarihinde (tahsis numarasının son rakamına göre belirlenen tarih) peşin ödenen aylığı hak etmiş olmasıdır. Yine örnek üzerinden açıklamaya çalışalım.
4/A emeklisi bir kişinin emeklilik numarasının son rakamı “4” olup, aylıklarını her ayın 24’ünde almakta olsun. Bu kişi, 2020/Mart dönemi aylığını 24/3/2020 tarihinde almış ve 26/3/2020 tarihinde vefat etmiş ise hak sahiplerine ölüm tarihini takip eden ay başından yani 1/4/2020 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır.
Müteveffaya 24/3/2020 tarihinde ödenen aylık 2020/ Mart aylığı olup, süre olarak 24/3/2020-23/4/2020 süresini kapsamaktadır. Bu durumda 1/4/2020-23/4/2020 süresinde yapılan ödeme ilgili yönetmelik gereğince sahiplerinden geri alınmayacaktır.
Yukarıdaki örnekteki emeklinin aylığını almadan 15/3/2020 tarihinde vefat etmesi halinde, hak sahiplerinin ölüm aylığı yine ölüm tarihini takip eden ay başından yani 1/4/2020’den başlatılacak ancak, en son hak edilen aylık 24/2/2020-23/3/2020 süresine ait 2020/Şubat dönemi aylığı olup, 2020/Mart dönemine ait (24/3/2020-23/4/2020) aylıktan ölüm aylığının başlangıç tarihine kadar geçen süreye ilişkin 24/3/2020-1/4/2020 süresi için herhangi bir ödeme yapılmamaktadır.

FAZLA VE YERSİZ ÖDEME OLUŞMUYOR
Ancak burada yaşanan asıl sorun; ilgili mevzuatlar ve yapılan anlaşmalar gereğince emeklilerin aylıklarının ilgili aybaşından itibaren sisteme aktarılması ve vefat eden sigortalının ölüm tarihinin nüfus sistemine işlenmesi aşamalarında geçen süreden kaynaklanmaktadır.
Uygulamaya bakıldığında örneğin her ayın 17’sinde maaşını hak eden emeklinin aylığı bu tarihten en az 5 gün önce bankaya gönderilmekte olup bu kişinin ayın 15’inde vefat etmesi halinde, hak sahipleri bu aylığı banka hesaplarında gördüklerinde hak edilmiş aylık olarak düşünmektedirler.
Ancak yukarıda açıkladığım üzere bu aylık hak edilmiş aylık olmayıp bu paranın ilgili maaş hesabından çekilmesi halinde yersiz ödeme olarak hak sahiplerinden geri alınmaktadır. Hak sahiplerinin bu parayı çekmeyip hesapta bırakmaları halinde ise ölüm kaydının nüfus kayıtlarına işlenmesine müteakip bu aylık sistem tarafından Kurum hesaplarına geri alınmakta böylelikle fazla ve yersiz ödeme oluşmamaktadır.
Özetleyecek olursak; eğer emekli kişi tahsis numarasının son hanesine göre belirlenen aylık ödeme tarihinden önce vefat ederse o ay hesaba yatan aylık hak edilmemiş, ödeme tarihinde yada daha sonra vefat edilmesi halinde ise aylık hak edilmiş olmaktadır.

Türkiye’de koronavirüs salgını nedeniyle yaklaşık üç ay tecrit uygulanan 65 yaş ve üzerindekiler bu sürede gerçekten korundu mu? Uzmanlar, Sağlık Bakanlığının açıkladığı verileri yorumladı.

Uzun zamandır uygulanan tecrit işe yaradı mı, 65 yaşın üstündekiler bu sayede virüsten korunabildi mi? Bu soruların yanıtı bilinmiyor. Halk sağlığı ve epidemiyoloji uzmanları, ellerinde hiçbir veri olmadığı için gerçek durumu anlamanın imkânsız olduğu görüşünde.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 5 Haziran’da yaptığı açıklamada, “Son bir ayda ölen vatandaşlarımızın yaş ortalaması 74.6. Toplam ölümlerin yüzde 93’ü 65 yaş üstü vatandaşlarımızdır” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü’nün Avrupa ofisi de bu kıtada ölenlerin yüzde 94’ünün 60 yaş üstü olduğunu bildirmişti.

Halk sağlığı uzmanı ve Türk Tabipleri Birliği Covid-19 İzleme Grubu’ndan Prof. Kayıhan Pala, Türkiye ve Avrupa ortalamalarıyla ilgili iki hususa dikkat çekiyor:

“Türkiye’de 65 yaşın üstündeki nüfus yüzde 9.1, bu oran Almanya’da yüzde 22, İtalya’da yüzde 23. Yani bu yaş grubu nüfus daha düşük ama ölüm oranları benzer. İkincisi, biz dünyada hiç olmayan bir şey yaptık; uzun süre tecrit uyguladık. Fakat bu tecrit etkili oldu mu, bilmiyoruz. Bunu anlamak için yaş gruplarına göre ölüm hızlarını karşılaştırmalı olarak hesaplamak gerek. Yoksa bu benzerlik, sanki tecrit hiç işe yaramamış gibi algılanmasına yol açabilir.”

Türkiye’de ilk vaka tespitinden bu yana üç ay geçtiği halde Sağlık Bakanlığı ayrıntılı verileri açıklamadı. Bakan Koca’nın bahsettiği ölüm oranları sadece PCR testi pozitif olanları mı içeriyor, yoksa şüpheli vakalar da buna dahil mi; bilinmiyor. Bugüne kadar açıklanan beş bine yakın ölüme şüpheli vakaların dahil edilmediğini hatırlatan Prof. Tacettin İnandı, bakanın söylediği oranlar doğru olsa bile açıklanma şeklini yanlış buluyor:

“Hem hasta sayıları, hem de ölümlerin ayrıntılı biçimde verilmesi gerekir. Hangi yaş grubunda ne kadar hastamız var, ne kadarı iyileşti, ne kadarını kaybettik? Bunları bilmeden, içinden tek bir parça çekip verdiğinizde toplumda yanlış algılara yol açabilir. Örneğin sadece yaşlıları öldürüyor algısına yol açabilir. Yaşlılar üzerinde zaten var olan kaygı, korku daha da artabilir. Gençlerin de ‘hastalık yaşlıları öldürüyormuş’ diyerek bu işi daha da hafife almasına yol açabilir.”

Pek çok ülkenin her gün düzenli olarak ayrıntılı verileri paylaştığını belirten Prof. İnandı, “Yaşa, cinsiyete, illere ve bölgelere dağılımı gösteren bir salgın raporunun vatandaşlar olarak, bilim camiası olarak hakkımız olduğunu düşünüyorum” diyor.

Halk sağlığı uzmanı İnandı, 65 yaş üstünün toplam hasta içindeki oranını bilmeden sadece ölümlerdeki payının hiçbir şey ifade etmediği görüşünde:

“Bu rakam doğruysa yaşlılarımızı yine de koruyamadığımız anlamına geliyor. Evde kalmaya zorladığımız halde koruyamamışız demektir. Ama bunu söylemek için de bu yaştaki hastaların sayısını bilmemiz lazım. Ölümlerin yüzde 93’ünü oluşturuyor, peki hastaların yüzde kaçını oluşturuyor? Yaşlılarımızda hastalık ne sıklıkta gözükmüş, bu hastalarımızdan ne kadarı ölmüş, yaşlılarda öldürme hızı ne olmuş? Bunları bilmeden koruyabildik mi, koruyamadık mı, söyleyemiyoruz.”

Bakanın açıklamasının ilk anda kafa karışıklığı yarattığını söyleyen Prof. Belgin Ünal ise bu durumun sebeplerine dikkat çekiyor:

“Kaç zamandır evde tutuyoruz, buna rağmen ölenler içinde payı çok yüksek diye bir tartışma var. Oysa bu bilgi çok şaşırtıcı değil. Çünkü salgın boyunca aileleriyle birlikte yaşayan yaşlılar, genç kesimler dışarıya gelip gittiği için, çalışma yaşamı devam ettiği için enfekte olmuş olabilir.”

Huzurevlerinde durum

Hayatını kaybedenlerden ne kadarının huzurevlerinde yaşayanlar olduğu da bilinmiyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Ünal, bu konuda da bilgi eksikliğine vurgu yapıyor:

“Biz başka ülkelerin deneyimlerine bakarak diyoruz ki, huzurevlerinde salgın ortaya çıktığında oldukça öldürücü olabildi. Bizim ülkemizde ne kadarının huzurevlerinden kaynaklandığını bilmiyoruz. Aslında biz salgınla ilgili pek çok bilgiden habersiziz. Oysa hastanelerden Sağlık Bakanlığı’na çok detaylı ve günlük veri akışı var. Mesela illerde kaç olgu var, kaç ölüm oldu, bilmiyoruz. Yaş gruplarına göre nasıl değişiyor, bunu da hiç görmedik. Biz başka ülkelerin deneyimlerinden hep diyoruz ki 65 yaş üstünde öldürücülüğü yüksek, diyoruz. Ama bizim ülkemizde ne kadarı genç, ne kadarı 65 yaş üstü? Bunlara yönelik hiçbir veri paylaşılmadı.”

Halk sağlığı ve epidemiyoloji uzmanları, aylardır veriler paylaşılsın çağrısı yapıyor. Ancak Sağlık Bakanlığı sadece kamuoyuna değil, bilim insanlarına da bu bilgileri vermedi. Prof. Ünal, salgını anlamak, değerlendirmek ve önlem almak için bütün bilgilerin salgının başında, ortasında, sonunda her aşamasında rapor edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Not: Bu Yazı dw.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Bilindiği gibi Almanya’da yaşlılar için çok sayıda huzur evleri var. Bu huzur evleri Devlet, kiliseler sosyal toplum kuruluşları ve özel kişiler tarafindan yapıldı. Göçmenler için fazla olmayan ve yok denecek kadar az huzurevleri var.

Geçmişte birinci nesil yaşlı göçmenlere huzur evlerinde değilde aile içinde bakılmak isteniyordu. Değişen toplumsal yapılar gereği şimdi yeni nesil yaşlanınca huzur evlerine gitmeyi düşünüyor.

Burda doğup büyüyen göçmenler huzur evlerine karşı görüşleri değişmiştir.

Göçmenlerin kültürel geleneklerine uygun veya farklı kültürlere duyarlı çok az veya yok denecek kadar az huzur evleri vardır.

Göçmen azınlıklar uzun zamandır Almanya’da yaşamalarına rağmen, birçok konuda Alman toplumundan ayrı bir kültürel geleneğe sahiptir. Bu kültürel farklılık yaşamın her alanında dikkati nazara alınmalıdır. Hiçbir toplum homojen olmadığı gibi Alman toplumu da değildir.

Dünyanın çeşitli ülkelerinden gelmiş geniş bir nüfus yarım asır boyu bu ülkede yaşıyor. Göçmen azınlık içinde 4’cü ve 5’nci nesille bu toplumda barış içinde bir arada yıllarca yaşıyor ve bu toplumun ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Almanya’nın bir göçmen ülkesi olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak, toplumla iç içe geçmiş bu insanlarin ikinci sınıf muamele görmeden eşit demokratik haklar verilerek yaşamlarını sürdürmeleri sağlanmalıdır.

Globalleşen dünya ve tekniğin baş döndürücü bir hızla gelişmesinden dolayı, göçmenlerin gelmiş oldukları ülkeler ile kopmaz bağları olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu anlamda Almanya’nın bir göçmen ülkesi olduğu gerçeğinden yola çıkılarak tüm politikaları ve alınan kararları eşit şartlar altında, göçmen azınlığı nazari dikkata alınarak uygulanmalıdır. Bu görmezlikten gelindiği sürece sorunun çözümünün üstesinden gelinemez. Yıllarca da sorunun çözümünde yanlış ve geç kararlar alınmaktadır. Buna son verilmelidir.

Almanya gibi çok uluslu bir ülke için kültürler arası farklılığı dikkate almak gerekir.

Göçmen kökenli yaşlılar için huzur evleri, bir yandan rahat edecekleri bir ortam sağlamalı öte yandan ise, bütçelerine uygun bir şekilde hazırlanmalıdır.

Huzur evlerinde daha çok göçmen personele veya göçmen kökenli bakım hizmeti veren kuruluşlara ihtiyaç vardır.

Göçmenlerin kultürünü anlayan ve onların yaşam biçimine göre mutfak ihtiyaçlarını giderilmesinde onlara uygun şekilde ayarlanmalıdır. Belki de bunca yıllardan sonra dil zorluğunun olmayacağı düşünülürse diğer farklılıklar göz önünde tutulmalı.

Bakım muhtaç emeklilerin büyük çoğunluğunun gelir düzeyinin fazla olmadığı dikkate alınırsa onların maddi durumuna göre yeni huzur evleri yapılmalıdır.

Öte yandan bunların önemli bir kesimi toprağı ayrı ve gayrısı olmadığı gibi ölülerini de buradaki mezarlıklarda defnetmek isteyenlerin sayısı bir hayli yüksektir.

Almanya için kültürel zenginlik teşkil eden göçmen kökenli nesilin ailelerinin gelmiş olduğu kültürler ile bu toplumdan aldıkları ögeler yeni bir sentez oluşturuyor. Bundan dolayı da bu nesilleri Göçmen kültür ve Alman kültürüyle kıyaslarken, her iki kültürün de olumlu ve olumsuz yönleri ile mücadele içine girip günümüz gerçekleriyle uyum sağlayan bir bir sentez yakalayabiliyorlar.

İşte bu nesiller yaşamış oldukları toplumlarda yeni bir kültürel ayrılık ve yaşam biçimi geliştirebilirler. Bütün bunlar göz önünde tutularak Almanya da yeni bir göç politikası üretilmelidir.

Göçmen azınlığı bu toplumda bir problem grubu olarak değil de bu toplumun bir parçası olarak kabullenmek gerekir. Bu toplumun parçası olduğuna göre de eşit şartlar altında göçmen azınlığa her türlü demokratik haklar verilmelidir.

Huzur evleri de buna göre göçmenler için hazırlanmalı.

Not: Bu Yazı avrupa-postasi.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Yıl 2020, aylardan Mart, Mart’ın on biri…

Virüs dediler, salgınmış, koronavirüs, sıçramış tüm dünyaya. Her akşam ölenler, kalanlar açıklanıyordu, izler olduk televizyonlardan. Ayrıca PANDEMİ de denilirmiş buna.!

Her şey gözüm önünde oluyordu.!

Tedbirler, tedbirler, tedbirler…Maske takılacaktı yüzlere, “sosyal mesafe”ye uyulacaktı her yerde. “Kısıtlama”lar başladı arından. 65 yaş ve üstü yaşlılara ve 20 yaş altı gençlere yasaklandı sokaklara çıkmak…

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Başladık mı evde kalmaya (bereket evimiz bahçeli)

Sabahlar, gündüzler, akşamlar ve geceler ve tekrar sabahlar. Bir nevi döngüye girmiştik, “aynı minval üzere”

İzlemek düşüyordu bize olup bitenleri, bitip başlayanları.

Bahardı mevsim her haliyle. Neler neler olmazdı ki baharda…

Her şey gözüm önünde oluyordu.!

Örneğin; Bahar dalı çiçeklenmişti önce köşede pempe, pembe. Arkasından kayısılar, sonra erik ağacı. Her gün biraz daha, biraz daha beyazlandı, bembeyaz oldu, gelinlik giymiş gibi, çiçekleriyle..

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Güller filiz veriyor, armutlar da erik misali çiçekleniyordu. Bu arada toprakta ne varsa geçmiş yıldan kalan tohum, saça v.s. çıkıyordu ve gösteriyordu kendini yeniden. Sarmıştı bütün bahçeyi, otla doluyordu bahçe boydan boya, enden ene…

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Sabah, öğle, akşam, gece..Ve yine sabah.

Bahçeye vermiştik kendimizi. Söküm, yolum, dikim, bakım v.s.

Güller de açıyordu artık , sarı-pempe-kırmızı. Gülibişim de yavaştan-yavaştan yapraklanıyordu NAR misali. Farkına varmışlardı baharın.

Arada bir bulutlar kaplıyordu göklere yağmur bulutları…

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Ve bulutlar suluyordu toprağı damlalarıyla, incitmeden, hafiften hafiften ve usul usul.

Polenlerde mi dolaşıyordu havada bilmem, yağmurla sararıyordu ortalık.

Her şey gözüm önünde oluyordu.!

Erik ve armut ağaçları BEYAZının ardından yeşillenirken yapraklarıyla yemyeşil, meyvelerini de gösteriyordu artık…Ne günlere gelmiştik.!

Bahar baharlığını yaşarken kendisi gibi bizler BAŞKA TÜRLÜ yaşıyorduk İNSANLIĞIMIZI şu virüs günlerinde…

İyi ki karatavuklar, kuşlar ötüyordu gün boyu.

Ya onlar da olmasaydı..?

Not: Bu Yazı muglayenigun.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

2000 yılından sonra bağlanan malullük ve yaşlılık aylıklarında alt sınır asgari ücretin yüzde 35’i oranında olduğundan, özellikle minimum prim günüyle emekli olanların aylıkları çok düşük olabiliyor. Asgari geçim sağlamaktan uzak olan düşük emekli aylıklarını artırmak için son iki yılda iki düzenleme yapıldı. Geçen yıl ocak ayında yayımlanan kanunla en düşük emekli aylığı bin liraya çıkartıldı. Şubat 2019 ayından itibaren de bin liranın altında emekli aylığı kalmadı. Bu yıl mart ayında çıkartılan ikinci kanunla da en düşük emekli aylığı bu kez 1.500 TL’ye yükseltildi.

Sosyal Güvenlik Kurumu ( SGK) yayımladığı genelge ile en düşük emekli aylığı uygulamasına ilişkin ayrıntıları düzenledi. Genelgeye göre, gerek 2008’de yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, gerekse 2008’den önceki sosyal güvenlik kanunları uyarınca bağlanmış ve bağlanacak malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları dosya bazında 1.500 TL’nin altında olamayacak. Emekli aylığının 1.500 TL’nin altında olup olmadığının hesabında, dosya bazında yapılan engelli çocuk fark aylıkları, makam ile görev/temsil tazminat tutarları gibi her ay aylıklarla birlikte yapılan ödemeler de dahil edilecek.

Emekli aylığı alanlara, kaldırılan vergi iadesinin yerine “ek ödeme” yapılıyor. Ek ödeme, 2020 yılı ilk yarısı itibarıyla, emekli aylığı 1.167 TL’nin altındakilerde yüzde 5, bu rakamın üstündekilerde ise yüzde 4 olarak uygulanıyor. Emeklilerin eline geçen paranın bir kısmı, söz konusu ek ödemeden oluşuyor. Emekli aylığında 1500 TL alt sınırının uygulanmasında, ek ödeme dahil tutar dikkate alınacak.

Temmuz’da tekrar artış olacak mı?

Emekli aylığı 1500 TL’ye yükseltilmiş olan kişilerin normal aylıkları ile yükseltilmiş tutar arasındaki fark hazinece karşılanacak. Bunların normal aylıkları 1.500 TL’ye ulaşıncaya kadar, emekli aylıklarına 6 ayda bir yapılan zam yansıtılmayacak. Örneğin, normal aylığı 1.200 lira olan kişiye yapılan ödeme 1500 TL’ye yükseltilmiş olduğu için, temmuz ayında yüzde 5 maaş zammı olursa bu artıştan yararlanamayacak. Gelecek yıl ocak ayında yine yüzde 5 oranında maaş zammı olursa, bu emekli o artıştan da yararlanamayacak.

Birden fazla dosyadan aylık alanlar

Hem kendi emekliliğinden hem de anne – babasından veya eşinden dolayı ölüm aylığı gibi birden fazla dosyadan aylık alanların durumu her bir dosya için ayrı değerlendirilecek. Örneğin babasından dolayı yetim aylığı, eşinden dolayı ölüm aylığı alan kadın için ödeme yapılırken her iki dosyadan da 1500 lira üzerinden, hakkı olan payları oranında ödeme yapılacak.

Evlenme ödeneği nasıl hesaplanacak?

Yetim aylığı almakta olan kız çocuklarına evlenmeleri halinde almakta olduğu aylığın iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödeniyor. Kız çocuklarının evlenme ödenekleri, 1500 TL’ye yükseltilmiş tutar üzerinden hesaplanacak. Örneğin, babasından dolayı yüzde 25 oranında yetim aylığı almakta olan kız çocuğunun aylık yetim aylığı 375 TL ise 9000 TL evlenme ödeneği verilecek.

Sürekli iş göremezlik geliri alanlara yok

İş kazası ve meslek hastalığı dolayısıyla çalışma gücünde kayıp olanlara, kayıp oranına göre sürekli iş göremezlik geliri ödeniyor. Örneğin çalışma gücünde yüzde 20 kayıp olan kişiye, prime esas kazancının yüzde 20’si oranında gelir bağlanıyor. 1500 TL’lik alt sınır uygulamasından, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri elde edenler yararlanamayacaklar.

Not: Bu Yazı millihakimiyet.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.