Araştırmacılar, YouGov’un haftalık Birleşik Krallık ruh hali takip özelliğini ve Google Trends’i kullanarak pandeminin başlangıcından sonraki kritik dönemi izole etti ve insanların karantina döneminde nasıl hissettiklerini inceledi.

YouGuv, 2019 Haziran ile 2020 Haziran arasında yaklaşık 2000 kişiyle her hafta görüşmeler gerçekleştirdi ve onlara, 12 ruh halinden hangisinde oldukları soruldu. Bu 12 ruh hali ise mutlu, hoşnut, heyecanlı, iyimser, enerji seviyesi yüksek, üzgün, ilgisiz, stresli, sıkılmış, gergin, yalnız ve korkmuş olarak belirlendi.

Verilere göre pandemi başladığında insanların ruh hali çok hızlı bir şekilde çöktü. Daha sonraysa çok hızlı bir toparlanma süreci göze çarptı. Sıkılmışlık, yalnızlık, gerginlik ve ilgisizlik artarken üzüntü, korku ve stres seviyeleri azaldı.

Mod takibi de benzer sonuçlar verdi

Her ne kadar nisan ayından öncesi ruh hali takibinde kaydedilmiyor olsa da araştırmacılar, regresyon analizi tekniklerini kullanarak bir model oluşturmayı başardı. Bu model de kişilerin benzer bir şekilde pandeminin başlangıcıyla beraber dibe vuran ruh hallerinin daha sonra sokağa çıkma yasağıyla beraber toparlandığını gösterdi.

Sokağa çıkma yasaklarının uygulanması pek de kolay değil ve hem hükümetlerin etkili uygulamalarda bulunmasını hem de net kararlar almasını gerektiriyor. Mart ayında yayılan salgın nedeniyle insanların sokağa çıkma yasaklarına yönelik çekinceleri hafifledi.

Google sonuçlarının karşılaştırılması

Google’da yapılan derlemelerin sonucunda ortaya çıkan Google Trends’e baktığımızda da olumsuz sözcüklere yönelik aramaların, YouGov verileriyle örtüştüğünü görüyoruz. Dünya çapında yapılan aramaların incelenmesi ise başka bilgileri de ortaya çıkarıyor.

İngilizce konuşan ülkelere yönelik olarak yapılan analizlerde hemen her ülkede durumun aynı olduğu görülürken sokağa çıkma yasakları başladıktan sonraki ayda ruh halinde %17 düzelme olduğu belli oluyor.

Bazı gruplar daha fazla etkilendi

YouGov verilerine bakıldığında farklı sosyal grupların farklı şekillerde etkilendiği, bazı gruplar için olumsuz etkilerin daha fazla olduğu ortaya çıktı. Genel olarak yasağın etkilerinin yalnızca yarısı herkeste aynı şekilde görüldü.

Yaşlıların, iş sahiplerinin, tek başına yaşayanların ve kadınların pandemiden ve sokağa çıkma yasaklarından çok daha keskin bir şekilde olumsuz etkilendikleri ortaya çıktı. Yaşlılar doğrudan hedef grubu olduklarından pandemiden etkilenirken, özellikle kobiler uygulamanın ekonomide yarattığı güvensizlikten dolayı sıkıntı yaşadı.

Kadınların erkeklerden daha fazla olumsuz etkiyle karşılaşmış olmasının sebebi ise sorumluluklarındaki artış oldu. Çocuk bakımı ve evde eğitim için gösterilmesi gereken çaba ve alınması gereken sorumluluklar büyük oranda kadınların üzerine kaldı.

Ekonomik durumun iyi olması ve güçlü akıl sağlığı da kişilerin bu dönemi daha kolay atlatabilmesini sağladı. Daha düşük zihin sağlığına ya da ekonomik şartlara sahip olanlar bu süreçte daha fazla zorlandı. Genel olarak intihar oranlarında düşüş görüldüğü göze çarptı.

Not: Bu Yazı webtekno.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Yaşlıların günde 2-2,5 litre kadar su tüketmesi gerektiğini belirten İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Küçükardalı, sıvı eksikliğinin ilerleyen yıllarda unutkanlığa yol açabileceği uyarısında bulundu.

Su, hayatın temel öğeleri arasında yer alıyor. Özellikle sıcak yaz günlerinde su tüketimi daha da önem taşıyor. Sıcaktan en çok etkilenen yaşlıların günde ortalama 2-2,5 litre kadar su tüketmesi gerektiğini hatırlatan Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Küçükardalı, su tüketimi ve beyin fonksiyonlarının sağlığı arasındaki ilişkiyi açıkladı. British Journal of Medicine Dergisi’nde yayınlanan bir makaleyi hatırlatan Prof. Dr. Yaşar Küçükardalı, “Dünyanın en eski tıp dergilerinden, British Journal of Medicine Dergisi’nde yaşlı bireylerde unutkanlıkla ilgili bugüne kadar tüm literatür gözden geçirilmiş. Dergide, 400 Alzheimer araştırmasının özeti yer aldığı ve unutkanlığa etki eden etmenlerin sıralandığı bu makalede, ‘Postural Hipotansiyon’ da yer alıyor.” diye konuştu.

“SIVI EKSİKLİĞİ TANSİYON DÜŞÜKLÜĞÜNE YOL AÇAR”

Yaşlı bireylerde tansiyon düşüklüğüne tahammülü olmadığını, susuzluğun ‘Postural Hipotansiyon’ ile yakından ilgisi olduğunu anlatan Prof. Dr. Yaşar Küçükardalı, sözlerine şöyle devam etti: “Pozisyona bağlı olarak bizim sistemimiz tansiyonu idame ettirir. Yani kişi yatarken ve ayakta olduğunda tansiyonu belli bir düzeyde kalır. Ancak kişide sıvı eksikliği varsa yatar durumdan ayakta pozisyona geçtiğinde tansiyon düşüklüğü yaşar. Bu da beyinde geçici olarak kanlanmanın azalmasına yol açar. ‘Postural Hipotansiyon’ olarak tanımlanan bu durum çok ciddidir. Bu ataklar ne kadar sık yaşanıyorsa Alzheimer için risk o kadar fazladır. Yaşlı bireylerde ‘Postural Hipotansiyon’ var mı, yok mu? Bunu anlamak için kişinin önce yatarken, ardından ise ayakta tansiyon ve nabzı ölçülür. Büyük tansiyon ayaktayken 2 birimden fazla düşük çıkıyorsa nabız da 20’den fazla artıyorsa kişide sıvı eksikliği var olduğu anlamına gelir.”

SU EKSİKLİĞİ HANGİ HASTALIKLARIN HABERCİSİ?

Su eksikliğinin yalancı bir sodyum fazlalığına yol açabileceğini anlatan Prof. Dr. Küçükardalı, şunları söyledi: “Bu durum beyin fonksiyonlarını olumsuz derecede etkiliyor. Sıvı noksanlığının derecesine göre hafif bir uyku halinden komaya kadar gidebilen ciddi sonuçlara yol açar. Yaşlılarda su eksikliği tuz dengesi bozukluğu yapar. Bu da bilinci olumsuz derecede etkiler. Tansiyon düşüklüğüne yol açması sebebiyle de böbrekten yeteri kadar kan akımı olamayacağından üre birikimine yol açar. Üre yüksekliğinin önemli nedenlerinden bir tanesi sıvı eksikliğidir. Üre yüksekliği yaşlı bireylerde bilincin olumsuz etkilenmesi açısından önemli risk faktörlerindendir. Yeteri kadar su tüketmemek kandaki şeker oranının daha da yükselmesine yol açar. Bu da yine bilinci olumsuz olarak etkilemektedir.”

BAŞ DÖNMESİNE DİKKAT!

Özellikle sıcak havalarda azaltılan sıvı alımının kişinin böbrek fonksiyonlarını olumsuz derecede etkileyeceğine dikkat çeken Yeditepe Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Küçükardalı, şu uyarılarda bulundu: “Bunun yanı sıra tansiyon düşüklüğü, beyin kan akımının yavaşlamasına, Bu da uzun vadede beyin fonksiyonlarının zayıflamasına bazı nöronların iletişiminin yavaşlamasına yol açar. Susuzluğu kısa vadede belirtileri ise kişide baş dönmesi olur, idrar miktarı azalır, kişi halsizlik ve bitkinlik yaşar, denge bozukluğu hisseder, bulanık görmeye başlar, başı ağrır, terler, çarpıntısı başlar. Dolayısıyla mutlaka su tüketelim, herkesin günde 2-2.5 litre su içmesini öneriyoruz. Ama ekstra farklı bir ihtiyaç varsa bu miktar artırılabilir. Sıvı kaybının terleme ile en fazla olduğu dönemlerde özellikle yaşlı bireylerin gün ortasında dışarda fazla kalmamasını öneriyoruz. Serin yerlerde güneşten korunaklı yerlerde vakit geçirmelerini tavsiye ediyorum.”

Not: Bu Yazı dha.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Naharcı:- “Yaşlılarda günlük adım sayısında ortalama 1500 azalma, 14 gün içinde yaklaşık yüzde 4’ün üzerinde kas kitlesinde kayba yol açmaktadır. İki hafta boyunca adım sayısında günlük yüzde 75 azalma kas gücünü yüzde 8 azaltmaktadır”- “Hareketsizliğe bağlı sağlık riskinin azaltılabilmesi için sosyal mesafe-maske kullanımı-hijyen tedbirlerini içeren kurala dikkat ederek, günlük yürüyüş ve egzersizler açık havada yapılabilir”- “Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, bisiklete binme, yüzme gibi orta yoğunluklu aerobik egzersiz veya en az haftada 75 dakika yokuş yukarı yürüme, koşma gibi yüksek yoğunluklu aerobik egzersiz yapılmalı”

ANKARA (AA) – YEŞİM SERT KARAASLAN – Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ile mücadele sürecinde, etkin sosyal yaşamda çok fazla yer almayan 65 yaş üstündekilerde hareketsizlik oranının artmasının, yaşa bağlı kas erimesi (sarkopeni) ve kronik hastalıkların gelişimine neden olabildiği bildirildi.

Sağlığın korunması için yaşlı bireylerin bu süreçte de sosyal mesafe, maske ve hijyen kurallarına uyarak fiziksel aktivitenin artırılmasına özen göstermesi gerektiği vurgulandı.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Mehmet İlkin Naharcı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Kovid-19’un küresel ölçekte birçok ülkeyi etkilemeye devam ettiğini vurgulayarak, hastalığın en çok 65 yaş ve üzerindekiler için risk taşıdığının altını çizdi.

Evde izolasyonun, Kovid-19 yayılımının engellenmesine katkıda bulunmasına rağmen hareketsiz yaşama yol açtığını ifade eden Naharcı “Hareketsizlik neticesinde kaslarının kullanılmaması, yaşlanmadan dolayı gerçekleşen kas erimesini daha da arttırarak ‘sarkopeni’ denilen kas erimesine ve kronik hastalıkların gelişimine neden olabilmektedir.” diye konuştu.

Naharcı, 65 yaş üstünde 5 ila 10 gün hareketsiz kalma sonucunda, kas erimesinin, yıllık kayıptan daha fazla olduğu yönünde bilimsel veriler olduğunu aktararak, sözlerine şöyle devam etti:

“Yaşlı bireylerde günlük adım sayısında ortalama 1500 azalma, 14 gün içinde yaklaşık yüzde 4’ün üzerinde kas kitlesinde kayba yol açmaktadır. İki hafta boyunca adım sayısında günlük yüzde 75 azalma kas gücünü yüzde 8 azaltmaktadır. Bunu telafi etmek için eş değer süre yapılan egzersizlerin etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür. Ayrıca, adım sayısında günlük 1000-1500 azalmanın, vücutta şeker metabolizmasını bozduğu ve damar iltihaplanmasını artırdığı belirlenmiştir.”

– Yaşlılara egzersiz önerileri

Hareketsizliğe bağlı sağlık riskinin azaltılabilmesi için sosyal mesafe-maske kullanımı-hijyen tedbirlerini içeren kurala dikkat ederek, günlük yürüyüş ve egzersizlerin açık havada yapabileceğini anlatan Naharcı, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerileri doğrultusunda yapılabilecek egzersizlere ilişkin şu bilgileri verdi:

“- Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, bisiklete binme, yüzme gibi orta yoğunluklu aerobik egzersiz veya en az haftada 75 dakika yokuş yukarı yürüme, koşma gibi yüksek yoğunluklu aerobik egzersiz yapılmalı,

– Aerobik egzersizler en az 10 dakika kesintisiz devam etmeli,

– Egzersizin ek sağlık faydalarının görülebilmesi için orta yoğunluklu egzersiz haftalık 300 dakikaya, yüksek yoğunluklu egzersiz ise 150 dakikaya kadar, zaman içinde çıkarılmalı,

– Hareket sorunu yaşayan yaşlı bireyler ise dengeyi iyileştirme ve düşmeyi önleme aktivitelerini haftada en az 3 gün gerçekleştirmeli,

– Büyük kas gruplarını içeren kas güçlendirme egzersizleri ise haftada en az 2 gün uygulanmalı,

– Sağlık problemleri nedeniyle bu önerilerin gerçekleştirilemeyeceği durumlarda ise yaşlı birey kabiliyetleri ve durumu müsaade ettiği oranda fiziksel olarak aktif olmalı.”

– Yaşlıların etkinliğe teşvik edilmesi motivasyonu artırır

Prof. Dr. Naharcı, “Ev içinde hareketsizliği azaltmada, gün içinde daha az oturma ve daha fazla hareket etme, mümkün olduğunca televizyon izlerken ayakta kalma ve kabiliyetler dahilinde ev işleriyle uğraşma da hareketsizliği önleyebilir seçeneklerdir.” dedi.

Aile desteğinin, yaşlının daha etkin olmasını sağlamada teşvik etmeye yardımcı olabildiğine işaret eden Naharcı, aile bireylerinin yaşlıyla beraber hatta uzaktan aktivitelere katılarak kişinin motivasyonunun artırılabileceğini ve duygusal destek sağlanabileceğini de sözlerine ekledi.

Not: Bu Yazı hhaber.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Kadıköy Florence Nightingale Hastanesi Göğüs Hastalıkları bölümünden Doç. Dr. Osman Elbek, Türkiye’deki huzurevlerinin Covid-19 salgınında ölümler açısından Avrupa ve ABD’deki huzurevlerinden daha iyi durumda olduğunu ifade etti.

Doç. Dr. Elbek, Türk Tabipler Birliği Covid-19 İzleme Grubu 4. ay raporunda yer alan “COVID-19 Pandemisi’nde Gözardı Edilenler: Huzurevleri” başlıklı yazısında “huzurevlerinin Covid-19 açısından riskli yerler” olduğuna dikkat çekti. “Huzurevlerindeki kırılgan grupların bizatihi sağlık çalışanları ve ziyaretçilerden olumsuz etkilendiklerini” vurgulayan Doç. Dr. Elbek, salgının huzurevlerine etkisini şöyle değerlendirdi:

“Kısıtlı bilgiye rağmen”

“Türkiyenin huzurevlerindeki Covid-19 salgını konusunda detaylı ve düzenli bilgilendirme kamuoyuna yapılmamıştır. Ancak huzurevlerinin Kıta Avrupası ve ABD ile kıyaslandığında ölümler açısından çok daha iyi konumda olduğu görülmektedir. Konu hakkında kamuoyuna yapılan kısıtlı bilgilendirmelerde 30 Nisan 2020 tarihi itibariyle kurumsal bakım alan 55 bin 585 yaşlı ve engellinin 1030’una (yüzde 1,9) Covid-19 tanısı konulduğu ve 15 Mayıs tarihi itibariyle de bu grup hastalardaki toplam ölüm oranının yüzde 4 olduğu görülmektedir.

“Darülaceze’de hiç ölüm olayı olmadı”

“Öte yandan Türkiye’de yerel yönetimlere bağlı en büyük huzurevi kompleksi olan ve tüm ihtiyaçları İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılanan İstanbul Darülaceze Müdürlüğü’ne bağlı bulunduğu huzurevlerinde 1 Mart – 31 Mayıs 2020 tarihleri arasında kesin COVID-19’a bağlı hiç ölüm olmaması da bu tür kurumların finansmanının kamu tarafından karşılanması ve yerel belediyeler aracılığıyla yönetilmesi halinde huzurevlerinde salgınların yaşanmayacağına işaret etmektedir. Huzurevlerindeki COVID-19 salgını ve ölümleri bir kez daha sağlık ve sosyal hizmet alanlarının özelleştirilmemesi ve kazanç eksenli bir bakış açısına mahkum edilmemesi gerektiğini göstermiştir.

“Türkiye’de huzurevinde kalma oranı düşük”

“Veriler, Kuzey Avrupa’da yüzde 6’larda olan 65 yaş ve üzeri yaş grubunda kurumsal bakım hizmeti alma oranının, Güney Avrupa’da yüzde 1’lere düştüğüne işaret etmektedir.

Türkiye’de 2015 yılı itibariyle 28 bin 433 kişi (yüzde 0,3) resmi ve özel olmak üzere kurumsal bakım hizmeti almakta, 12 bin 299 kişi (yüzde 0,1) ise Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın huzurevlerinde kalmaktadır.  Türkiye’de 63 ilde toplam 30 bin 571 kapasiteli 371 yaşlı bakım kuruluşu (huzurevi, huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi, özel yaşlı bakım evi/merkezi) bulunmaktadır.

“Özel huzurevlerinde Covid-19 daha yüksek”

“ABD’deki bir araştırmada kâr amacı gütmeyen huzurevlerinde COVID-19 saptanma olasılığının, kâr amacı olan huzurevlerine göre anlamlı oranda düşük olması dikkat çekicidir. Başka bir ifadeyle huzurevlerinde yaşanan COVID-19 salgınlarının temel nedeni tıbbi olmaktan ziyade ticari bakış açısıdır.

“İspanya’da huzurevleri kamulaştırıldı”

“Huzurevlerini yöneten şirketler daha fazla kâr sağlamak için bu kurumlara gerekli insan gücü ve alt yapı desteği sağlamamışlardır. Benzer durumda İspanya’da da geçerlidir. İspanya’daki huzurevlerinin büyük çoğunluğunu işleten şirketler, kamu idaresinin kontrol mekanizmasından kaçarak, daha fazla kazanç sağlamak için istihdam ettikleri personele yeterli eğitim vermeyerek ve çalışanlarına düşük ücretler verip onları birden fazla alanda gereğinden fazla çalıştırarak İspanya huzurevlerindeki ölümcül salgının nedenini oluşturmuşlardır. Zaten bu nedenle İspanya’daki özel huzurevleri 14 Mart’ta kamulaştırılmıştır.

“Türkiye’de yaşlı nüfus artıyor”

“Türkiye’de 2017 yılı itibariyle 10 milyon 266 bin 623 kişinin 60 yaş ve üzerinde olduğu 65 yaş ve üzeri kişi sayısının nüfusun yüzde 8.5’una ulaştığı ve halen 7,5 milyon civarında geriatrik olgu bulunduğu dikkate alındığında; önümüzdeki yıllarda benzer pandemiler karşısında kırılgan bir grup olarak huzurevi sakinlerinin durumu çok daha kritik önem taşıyacaktır.”

Not: Bu Yazı msn.com/tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Oyuncu Levent Kazak 90 yaşındaki halasını anlattı ve herkesi uyardı: Yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirin, onlarla ilgilenin.

Senaryo yazarı, tiyatro ve sinema oyuncusu Levent Kazak, sosyal medya hesabında korona virüsü salgını döneminde felç olan halasını anlatarak, herkese yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirmeleri konusunda çağrıda bulundu.

Kazak’ın halasıyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Küçük halam 90+ yaşında bir emekli edebiyat öğretmeni. Covid-19 sokağa çıkma yasaklarına kadar hep hareketli yaşadı. her gün arkadaşlarıyla buluştu, alışverişe gitti, elektrik, su, telefon faturalarını bile tek tek gidip elden öderdi. ‘İnternet bankacılığı diye bir şey var’ demedik hiç, bu rutin hareketlerin ona her türlü iyi geleceğini düşündük. 65+ yaş yasakları başlayınca sokağa çıkmak için çok direndi.

Defalarca halayı apartman girişinde yakaladım, “Ne münasebet, bizi bu kadar evde tutamazlar, hakları yok” diye bastonunu havalarda sallayarak bağırıp, çağırıp çıkmaya çalışıyordu. Sonunda da binanın önünde biraz dolaşır gibi yapıp evine dönüyordu. Zamanla dışarı çıkma isteği azaldı, azaldı ve bitti.

Bu sefer bankadan çektiği bir tomar parayla evde mahsur kaldı. Nakit paranın yasaklarda işe yaramadığını anladı. Ona bir kredi kartı çıkarttım, internetten alışveriş etmesini, internet bankacılığını kullanmasını öğrettim. İlk yardımsız internet siparişinde 18 tane salça gelince çıldırdı ve internet mihraklarının onu dolandırdığını sandı. Verdiği siparişte 18 adet yazdığını, butonlara yanlış basmış olduğunu, son tuşa basmadan evvel tek tek kontrol etmesi gerektiğini anlattım. Salçaları dağıttık.

‘EVDE OTURMAKTAN YÜRÜYEMEZ HALE GELMİŞTİ’

Yasaklar gevşeyip, limitli de olsa 65+ için sokağı çıkma izni gelince, günün en sıcak saatleri seçilmişti ama olsun, halaya hemen müjdeyi verdim. Zaten televizyondan duymuş, ‘Dışarı çıkmak istemiyorum’ dedi. Hem korkmuş, hem de evde oturmaktan neredeyse yürüyemez hale gelmişti.

Geçen ay Yalova’ya gitmesinin iyi olabileceğini düşündük, ‘yürürsün bol bol’ dedim. Orada bir sitede düz ayak, küçük bir evi var. Kış boyunca ballandıra ballandıra anlattığı, gitmeye hep can attığı evine gitmesi için zor ikna ettim. Sadece İstanbul’daki evinden internet siparişi verilebildiğini sanıyormuş, İstanbul’daki internete kayıtlıymış çünkü. Aynı siparişlerin Yalova’daki internetten de verilebileceğini anlattım. Velhasıl üç hafta önce kedisi ve balkonundaki çiçekleri de alıp Yalova’daki evine yerleşti. İlk günler hava yağmurlu ve biraz soğuktu ama sonra yoluna girdi hayat.

‘BEYİNDE PIHTI ATMIŞ’

Geçen hafta gündüz vakti uzanmış, elinde gazete uyuyakalmış. İşte olanlar o uykuda olmuş. halayı hastaneye kaldırdılar, beyinde pıhtı atmış, büyük bir parçaymış, yoğun bakımdaydı hep, dün de servise çıkarıldı. Şuur gidiyor, geliyor. sağ taraf felç, konuşamıyor, yiyip içemiyor.

Dün sol eliyle elimi tuttu bir saat, arada da sıkarak. Sanki benim elim olduğunu bilir gibi tuttu. Gözleri açık ama göz göze gelmeyi başaramadık, bir tık yukarı bakıyor hep. Cuma gün çıkartıyorlar hastaneden, tutamıyorlarmış çok. Yalova’da kalacak bir süre. Evi hazırladık. Motorlu bir yatak aldık. Nunu ile konuştuk, gidecekti, biraz daha kalacak. Raporları alıp İstanbul’da başka bir doktora göstereceğiz. Yapılacak çok bir şey yok, top onda. Erkeklerin aksine Çerkes kadınları uzun yaşar, kuvvetli olur.

‘YAŞLILARDA HASTALANMA VE ÖLÜM ORANLARI ARTTI’

Halanın evdeyim şu an. Hala kokusuna biraz ilaç, biraz da kedi kumu kokusu karışmış. On gün önce güle oynaya girdiği bu eve on gün sonra felçli bir halde döneceği dolanıyor duruyor kafamda, üzgünüm çok. Kedisi de öyle, farkında her şeyin, halanın yatağında kıpırdamadan yatıyor.

Bunları uzun uzun yazmamdaki sebep şu; herkes kendi çevresinde de yaşıyordur, sadece halam değil, sebep direkt covid-19 olmasa da, yaşlılarda hastalanma ve ölüm oranları delice arttı. Bunları kapanma sürecinde yaşanan travmaya bağlamak için de uzman olmak gerekmiyor.

‘ONLARA YALNIZ OLMADIKLARINI HİSSETTİRİN’

Yaşlanmış sevdiklerinizi, uzak, yakın tanıdıklarınızı, dostlarınızı, komşularınızı arayın, sorun, onlarla ilgilenin. Bu hareketsizlik sürecinden sağlıklı bir şekilde çıkmalarına yardımcı olun. Tükenmişlik hissinin tüm hastalıkları tetiklediğini bilin. Bu süreçte kayıpları varsa empati duyduğunuzu belli edin, onlara yalnız olmadıklarını hissettirin. Bir de tabii uzmanlardan bu konuda yazmalarını, yapılacak şeyler konusunda fikirlerini paylaşmalarını rica ediyoruz. Bu çok önemli.”

Türkiye’de koronavirüs salgını nedeniyle yaklaşık üç ay tecrit uygulanan 65 yaş ve üzerindekiler bu sürede gerçekten korundu mu? Uzmanlar, Sağlık Bakanlığının açıkladığı verileri yorumladı.

Uzun zamandır uygulanan tecrit işe yaradı mı, 65 yaşın üstündekiler bu sayede virüsten korunabildi mi? Bu soruların yanıtı bilinmiyor. Halk sağlığı ve epidemiyoloji uzmanları, ellerinde hiçbir veri olmadığı için gerçek durumu anlamanın imkânsız olduğu görüşünde.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 5 Haziran’da yaptığı açıklamada, “Son bir ayda ölen vatandaşlarımızın yaş ortalaması 74.6. Toplam ölümlerin yüzde 93’ü 65 yaş üstü vatandaşlarımızdır” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü’nün Avrupa ofisi de bu kıtada ölenlerin yüzde 94’ünün 60 yaş üstü olduğunu bildirmişti.

Halk sağlığı uzmanı ve Türk Tabipleri Birliği Covid-19 İzleme Grubu’ndan Prof. Kayıhan Pala, Türkiye ve Avrupa ortalamalarıyla ilgili iki hususa dikkat çekiyor:

“Türkiye’de 65 yaşın üstündeki nüfus yüzde 9.1, bu oran Almanya’da yüzde 22, İtalya’da yüzde 23. Yani bu yaş grubu nüfus daha düşük ama ölüm oranları benzer. İkincisi, biz dünyada hiç olmayan bir şey yaptık; uzun süre tecrit uyguladık. Fakat bu tecrit etkili oldu mu, bilmiyoruz. Bunu anlamak için yaş gruplarına göre ölüm hızlarını karşılaştırmalı olarak hesaplamak gerek. Yoksa bu benzerlik, sanki tecrit hiç işe yaramamış gibi algılanmasına yol açabilir.”

Türkiye’de ilk vaka tespitinden bu yana üç ay geçtiği halde Sağlık Bakanlığı ayrıntılı verileri açıklamadı. Bakan Koca’nın bahsettiği ölüm oranları sadece PCR testi pozitif olanları mı içeriyor, yoksa şüpheli vakalar da buna dahil mi; bilinmiyor. Bugüne kadar açıklanan beş bine yakın ölüme şüpheli vakaların dahil edilmediğini hatırlatan Prof. Tacettin İnandı, bakanın söylediği oranlar doğru olsa bile açıklanma şeklini yanlış buluyor:

“Hem hasta sayıları, hem de ölümlerin ayrıntılı biçimde verilmesi gerekir. Hangi yaş grubunda ne kadar hastamız var, ne kadarı iyileşti, ne kadarını kaybettik? Bunları bilmeden, içinden tek bir parça çekip verdiğinizde toplumda yanlış algılara yol açabilir. Örneğin sadece yaşlıları öldürüyor algısına yol açabilir. Yaşlılar üzerinde zaten var olan kaygı, korku daha da artabilir. Gençlerin de ‘hastalık yaşlıları öldürüyormuş’ diyerek bu işi daha da hafife almasına yol açabilir.”

Pek çok ülkenin her gün düzenli olarak ayrıntılı verileri paylaştığını belirten Prof. İnandı, “Yaşa, cinsiyete, illere ve bölgelere dağılımı gösteren bir salgın raporunun vatandaşlar olarak, bilim camiası olarak hakkımız olduğunu düşünüyorum” diyor.

Halk sağlığı uzmanı İnandı, 65 yaş üstünün toplam hasta içindeki oranını bilmeden sadece ölümlerdeki payının hiçbir şey ifade etmediği görüşünde:

“Bu rakam doğruysa yaşlılarımızı yine de koruyamadığımız anlamına geliyor. Evde kalmaya zorladığımız halde koruyamamışız demektir. Ama bunu söylemek için de bu yaştaki hastaların sayısını bilmemiz lazım. Ölümlerin yüzde 93’ünü oluşturuyor, peki hastaların yüzde kaçını oluşturuyor? Yaşlılarımızda hastalık ne sıklıkta gözükmüş, bu hastalarımızdan ne kadarı ölmüş, yaşlılarda öldürme hızı ne olmuş? Bunları bilmeden koruyabildik mi, koruyamadık mı, söyleyemiyoruz.”

Bakanın açıklamasının ilk anda kafa karışıklığı yarattığını söyleyen Prof. Belgin Ünal ise bu durumun sebeplerine dikkat çekiyor:

“Kaç zamandır evde tutuyoruz, buna rağmen ölenler içinde payı çok yüksek diye bir tartışma var. Oysa bu bilgi çok şaşırtıcı değil. Çünkü salgın boyunca aileleriyle birlikte yaşayan yaşlılar, genç kesimler dışarıya gelip gittiği için, çalışma yaşamı devam ettiği için enfekte olmuş olabilir.”

Huzurevlerinde durum

Hayatını kaybedenlerden ne kadarının huzurevlerinde yaşayanlar olduğu da bilinmiyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Ünal, bu konuda da bilgi eksikliğine vurgu yapıyor:

“Biz başka ülkelerin deneyimlerine bakarak diyoruz ki, huzurevlerinde salgın ortaya çıktığında oldukça öldürücü olabildi. Bizim ülkemizde ne kadarının huzurevlerinden kaynaklandığını bilmiyoruz. Aslında biz salgınla ilgili pek çok bilgiden habersiziz. Oysa hastanelerden Sağlık Bakanlığı’na çok detaylı ve günlük veri akışı var. Mesela illerde kaç olgu var, kaç ölüm oldu, bilmiyoruz. Yaş gruplarına göre nasıl değişiyor, bunu da hiç görmedik. Biz başka ülkelerin deneyimlerinden hep diyoruz ki 65 yaş üstünde öldürücülüğü yüksek, diyoruz. Ama bizim ülkemizde ne kadarı genç, ne kadarı 65 yaş üstü? Bunlara yönelik hiçbir veri paylaşılmadı.”

Halk sağlığı ve epidemiyoloji uzmanları, aylardır veriler paylaşılsın çağrısı yapıyor. Ancak Sağlık Bakanlığı sadece kamuoyuna değil, bilim insanlarına da bu bilgileri vermedi. Prof. Ünal, salgını anlamak, değerlendirmek ve önlem almak için bütün bilgilerin salgının başında, ortasında, sonunda her aşamasında rapor edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Not: Bu Yazı dw.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

65 yaş ve üzeri vatandaşların 1 Haziran’da başlayan ‘normalleşme’ takvimine dâhil edilmemesi, hukuk ve sağlık açısından tartışma konusu oldu. Avukat Nazan Moroğlu, yasağın devam ettirilmesinin temel hak ve özgürlüklere aykırı olduğunu ifade ederken, 67 yaşındaki avukat Senih Özay, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yaptı. Özay, “Önemli olan davanın sonucundan çok toplumda bu konuya dair oluşan refleks” dedi. Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Eylem Şahin Cankurtaran ise, 65 yaş üstü vatandaşların sosyal ve fiziksel aktivitelerden uzak kalmasından dolayı demans, yani bilişsel yıkımlarının hızlandığını söyledi.

ANKARA – Yeni tip korona virüsü (Covid-19) salgını kapsamında 1 Haziran itibari ile başlayan normalleşme süreciyle şehirlerarası seyahat kısıtlaması kalktı, birçok işletme, kafe ve restoran açıldı. Salgına karşı alınan birçok tedbir kalkarken 65 yaş ve üzeri vatandaşlara uygulanan kısıtlamalar ise 21 Mart’tan bu yana devam ediyor.

İçişleri Bakanlığı tarafından son yayınlanan genelge ile uzun süre evde kaldıktan sonra sadece 3 haftadır pazar günleri 6 saatliğine dışarı çıkabilen 65 yaş üstündeki vatandaşlar arasında işletme sahibi, esnaf, tüccar, sanayici, serbest meslek sahipleri ile çalışanlarına ekonomik öncelikler gözetilerek sokağa çıkma izni verildi.

Büyük bölümü hala evde olan yurttaşlar için 65+ Yaşlı Hakları Derneği, uygulanan yasakların devamına karar verilmesinin temel insan hak ve özgürlüklerine aykırı olduğunu söylüyor.

Not: Bu Yazı gazeteduvar.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Bugünün emeklileri dünün çalışanı ülke kalkınmasında, milli gelirin artmasında ve çağdaşlaşma mücadelesinde alın terinin, göz nurunu tüketen insanlardır.
Emeklilere kimseye muhtaç olmadan sağlıklı, onurlu bir yaşam sürdürecekleri ekonomik ve sosyal ortamı hazırlamak; sosyal devletin en başta gelen görevlerindendir.
Bugünün emeklilerine “vefa duygusu” beslemeyen, onları yalnızlığa iten toplumların parlak bir gelecekleri olamaz.
Unutmayalım ki; çalışarak onurlu bir şekilde yaşlanmak, emekli olmak, kimseye muhtaç olmadan bir yaşam sürdürmek temel insan haklarındandır.
12.5 milyon emekli; büyümeden, artan milli gelirden ve refahtan payını almak istiyor.
Ülkemizde 12.5 milyon emekli, 8 milyon yaşlılık aylığı alan ve 4 milyon da hak sahibi emekli var.
Emeklilerin %61’i işçi, %21’i Bağ-Kur, %18’i de memur emeklisi.
Bu arada; 4 milyon emekli de çalışıyor, ya da iş arıyor.
TUİK’in ve SGK’nın verileri incelendiğinde asgari ücret ve milli gelirdeki artış ile emekli aylığı arasındaki makasın giderek açıldığı görülüyor.
Emekli aylıklarındaki artışın sadece enflasyonla sınırlandırılması ve milli gelir artışından, büyümeden, refahtan ayrıca pay almaması emeklilerin her geçen gün biraz daha yoksullaşmasına yol açıyor.
NÜFUSUMUZ YAŞLANIYOR :
TUİK’in 2019 verilerine göre; 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus son 5 yılda % 19 artarak 8 milyon 895 bin 385 kişi oldu.
Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı 2013’de %7.7 iken, 2017’de %8.5’e , 2019 da %10’5 a çıkmıştı.
Yaşlı nüfus hızla artarken Türkiye’nin bu artışa karşı alınması gereken önlemler konusunda hazırlıklı olmadığı görülüyor.
Yaşlılar, emekliliğe rağmen yaşamlarını sürdürmek için çalışmak zorunda kalıyor, sosyal hayata katılamıyor ve bunun sonucunda da yalnızlık psikolojisine kapılıyor.
Bu arada; son verilere göre çalışma hayatı içinde “65 yaş üstü olan yaşlı nüfus”un oranı %13.8.
Yaşlılar aylık 3 bin 500 TL’den başlayan özel huzur evlerine gidemiyor, devlet huzur evleri içinse yıllarca sıra beklemek zorunda kalıyor, buna da ömürleri yetmiyor.
Sonuç olarak: Emekli geçim derdinde, ekmek kavgasında, devletin kendisine uzanacak şefkatli elini bekliyor.Ama o el yıllardır bir türlü uzanamıyor…

Not: Bu Yazı turkiyesiyaseti.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Tekirdağ’da sokağa çıkma izinlerini kullanan yaşlılar, “Biz her gün dışarı çıkmak istiyoruz. Günde bir saate bile razıyız” dediler.
Tekirdağ şehir merkezinde bir hafta sonra yeniden sokağa çıkmanın sevincini yaşayan 65 yaş üstü vatandaşların bazıları sokak aralarında yürüyüş yaparken, bazıları da parklara akın etti. Parklarda oturan yaşlılar sahile girmenin yasak olmasından yakınarak yetkililere seslendi. Dursun Toy isimli vatandaş, “10 Mart’tan beridir dışarı çıkamıyorum. Bir dışarı çıktım sahil yasak. Oturacak yer yok. Ben çocuk muyum sokaklarda gezeceğim. Sahiller açılsın, oturulacak yerler olsun. Biz çocuk değiliz ki sokaklarda gezelim. Bunlar çok ayıp şeyler. Sahilde dolaşacak yer yok. Mahalle arasında geziyorlar. Mahalle arasında ne yapayım ben” dedi.

“Günde bir saate bile razıyız”
Vatandaşlar, “Sahil kapalı, AVM’ler açık. Yaşlıların sahile girişlerine izin vermediler. Parkta oturuyoruz. Bugün izin günümüz. Sahile inelim diyoruz ama sahili bize yasak ettiler. Yaz aylarında burada oturup gece 1’de, 2’de eve gidiyorduk. Sıcaklarda geldi, evde oturulmuyor. İlla dışarısı isteniliyor. Biz her gün dışarı çıkmak istiyoruz. Bize de yasağın kaldırılmasını istiyoruz. Günde bir saate bile razıyız. Güzel bir yürüyüş olsun. İçeride ayaklarımız tutuldu” diye konuştular.

Not: Bu Yazı detayhaberler.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Bahar aylarından yaza geçerken aniden artan sıcaklıklarla birlikte birçok kişi önlemsiz sıcağa ve güneşe maruz kalabiliyor.

Böyle günlerde vücudun ısı dengesini sağlamak için kalp daha fazla çalışıyor. Bu nedenle de sıcak sebebiyle kalp rahatsızlıkları baş gösterebiliyor. Medline Sorumlu Müdürü Dr. Koray Akay ani sıcaklık yükselmelerinde sadece hipertansiyon ve kalp hastalarının değil, sağlıklı kişilerin de rahatsızlanabileceğini söylüyor ve uyarıyor:

Sadece yaşlılar ve kalp hastaları risk altında değil

Kalp krizinin en önemli tetikleyicilerinden birinin sıcak ve nemli hava olduğunu belirten Akay “Havaların aniden ısınmasıyla kişide ani kan basıncı düşüşü ya da yükselmesi olabilir. Kalp ve damar hastalarında, yaşlılarda bu ani değişimler kalp krizi ile sonuçlanabilir. Aynı risk gençler için de geçerlidir, güneşe uzun süre maruz kalmak, susuz kalmak, koruyucu giysi, şapka kullanmamak güneş çarpmasına neden olabilir ve herkes için risk oluşturabilir” diye konuştu.

Tuz kaybına dikkat

Soğuk havalarda olduğu gibi, sıcak havalarda da kalp krizi artış gösterir. Bunun önemli sebeplerinden birinin tuz ve elektrolit kaybının olduğunu belirten Dr. Koray Akay “Tuz ve elektrolit kaybı sonucunda kanın pıhtılaşma oranı artar. Aşırı sıcak dalgalarının yaşandığı günlerde olası bir kalp krizini önlemek için hasta olan ya da olmayan herkesin tükettiği tuz ve su oranına dikkat etmeleri, bol sıvı almaları ve güneşin zararlı etkilerinden korunmaları çok önemlidir” dedi.

Ne yapmalıyız?

– Saat 12:00-16:00 arasında en az 15 koruma faktörlü güneş kremlerini kullanın, gölge yerlerde bulunmaya dikkat edin,

– Dışarı çıktığınızda açık renk, bol ve hafif giysiler giyin,

– Güneş gözlüğü, şapka, şemsiye gibi koruyucular kullanın,

– Vücut ısısının artmaması için, sık sık el, yüz ve ensenizi soğuk suyla ıslatın,

– Açık alanda çalışmak zorunda olanlar, güneş altında korumasız kalmamaya, sık sık sıvı tüketmeye (ayran, mineralli su..) özen gösterin,

– Spor için sabah erken ya da akşam saatlerini tercih edin, ağır sporlardan uzak durun,

– Araç içi sıcaklıkları, araç durduktan sonra klima olsa bile hızla yükselir. Bu sebeple asla araçta canlı bırakmayın,

– Güneş gören pencereleri güneşlik, perde vb. ile gölgelendirin,

– Çok soğuk veya buzlu içecekleri mide sağlığı ve metabolizma hızı açısından hızlı tüketmeyin,

– Aşırı yağlı, yağda kızartılmış besinler, kafeinli, alkollü içeceklerden sakının.

MEDLINE ACİL SAĞLIK HAKKINDA

Medline Acil Sağlık, kurulduğu 1995 yılından 2009 yılına kadar hastane öncesi acil sağlık hizmetlerini üstlenmiştir. 2009’un ikinci yarısından itibaren sadece acil sağlık alanında değil, hastane dışında kalan “yerinde sağlık” ve “acil durum” ihtiyaçlarını da karşılamaya yönelik çeşitli hizmetleri vermek üzere yapısını yenilemiştir. Esas Holding şirketi olan Medline Acil Sağlık, 365 gün 24 saat Telefon ile Tıbbi Danışmanlık, Revir ve Sabit Nokta Sağlık Hizmeti, Sağlık Bakanlığı onaylı sertifikalı ilk yardım eğitimleri, Bireysel Hizmet Paketleri (eve doktor, evde ya da işyerinde tetkik, checkup), Sağlık Taramaları, Doktorlu Kara Ambulansı, Hava Ambulansı Organizasyonu hizmetlerini vermektedir. Medline Acil Sağlık, 2011 yılının sonundan itibaren Evde Sağlık Hizmetleri alanında da faaliyet göstermeye başlamıştır. Detaylı bilgi için www.medline.com.tr adresini ziyaret ediniz.

Not: Bu Yazı anadoluyakasihaber.net Sitesinde Yayınlanmaktadır.