Hayata Dair – Yaşlıyım Haklıyım

Karantina, İnsanların Ruh Hallerini Beklenmedik Şekilde Etkiliyor

alıntıdır — Wed, 12 Aug 2020 21:48:20 +0000

Karantina, İnsanların Ruh Hallerini Beklenmedik Şekilde Etkiliyor

Yeni bir araştırmaya göre koronavirüs pandemisi ile birlikte herkesin hayatına giren sokağa çıkma yasaklarının insan psikolojisi üzerindeki etkileri beklenenden daha farklı oluyor.

COVID-19 salgınının durdurulması için sokağa çıkma yasaklarının önemli bir etkisi olduğu daha önce ortaya çıkmıştı. Sosyal mesafenin korunmasını ve karantinayı kolaylaştıran bu önlemler bu açıdan oldukça faydalı oluyor.

Öte yandan pek çok kişiye göre sokağa çıkma yasaklarının uzun süreli olmasının insanların akıl sağlığı üzerinde olumsuz etkileri bulunuyor. Bunun nedeni de genel olarak pandemi öncesi ruh haliyle pandemi sırasındaki ruh halinin karşılaştırılması olarak gösteriliyor.

Sokağa çıkma yasakları herkesi olumsuz etkilememiş olabilir

Araştırmacılar, YouGov’un haftalık Birleşik Krallık ruh hali takip özelliğini ve Google Trends’i kullanarak pandeminin başlangıcından sonraki kritik dönemi izole etti ve insanların karantina döneminde nasıl hissettiklerini inceledi.

YouGuv, 2019 Haziran ile 2020 Haziran arasında yaklaşık 2000 kişiyle her hafta görüşmeler gerçekleştirdi ve onlara, 12 ruh halinden hangisinde oldukları soruldu. Bu 12 ruh hali ise mutlu, hoşnut, heyecanlı, iyimser, enerji seviyesi yüksek, üzgün, ilgisiz, stresli, sıkılmış, gergin, yalnız ve korkmuş olarak belirlendi.

Verilere göre pandemi başladığında insanların ruh hali çok hızlı bir şekilde çöktü. Daha sonraysa çok hızlı bir toparlanma süreci göze çarptı. Sıkılmışlık, yalnızlık, gerginlik ve ilgisizlik artarken üzüntü, korku ve stres seviyeleri azaldı.

Mod takibi de benzer sonuçlar verdi

Her ne kadar nisan ayından öncesi ruh hali takibinde kaydedilmiyor olsa da araştırmacılar, regresyon analizi tekniklerini kullanarak bir model oluşturmayı başardı. Bu model de kişilerin benzer bir şekilde pandeminin başlangıcıyla beraber dibe vuran ruh hallerinin daha sonra sokağa çıkma yasağıyla beraber toparlandığını gösterdi.

Sokağa çıkma yasaklarının uygulanması pek de kolay değil ve hem hükümetlerin etkili uygulamalarda bulunmasını hem de net kararlar almasını gerektiriyor. Mart ayında yayılan salgın nedeniyle insanların sokağa çıkma yasaklarına yönelik çekinceleri hafifledi.

Google sonuçlarının karşılaştırılması

Google’da yapılan derlemelerin sonucunda ortaya çıkan Google Trends’e baktığımızda da olumsuz sözcüklere yönelik aramaların, YouGov verileriyle örtüştüğünü görüyoruz. Dünya çapında yapılan aramaların incelenmesi ise başka bilgileri de ortaya çıkarıyor.

İngilizce konuşan ülkelere yönelik olarak yapılan analizlerde hemen her ülkede durumun aynı olduğu görülürken sokağa çıkma yasakları başladıktan sonraki ayda ruh halinde %17 düzelme olduğu belli oluyor.

Bazı gruplar daha fazla etkilendi

YouGov verilerine bakıldığında farklı sosyal grupların farklı şekillerde etkilendiği, bazı gruplar için olumsuz etkilerin daha fazla olduğu ortaya çıktı. Genel olarak yasağın etkilerinin yalnızca yarısı herkeste aynı şekilde görüldü.

Yaşlıların, iş sahiplerinin, tek başına yaşayanların ve kadınların pandemiden ve sokağa çıkma yasaklarından çok daha keskin bir şekilde olumsuz etkilendikleri ortaya çıktı. Yaşlılar doğrudan hedef grubu olduklarından pandemiden etkilenirken, özellikle kobiler uygulamanın ekonomide yarattığı güvensizlikten dolayı sıkıntı yaşadı.

Kadınların erkeklerden daha fazla olumsuz etkiyle karşılaşmış olmasının sebebi ise sorumluluklarındaki artış oldu. Çocuk bakımı ve evde eğitim için gösterilmesi gereken çaba ve alınması gereken sorumluluklar büyük oranda kadınların üzerine kaldı.

Ekonomik durumun iyi olması ve güçlü akıl sağlığı da kişilerin bu dönemi daha kolay atlatabilmesini sağladı. Daha düşük zihin sağlığına ya da ekonomik şartlara sahip olanlar bu süreçte daha fazla zorlandı. Genel olarak intihar oranlarında düşüş görüldüğü göze çarptı.

Not: Bu Yazı webtekno.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Alzheimer (Alzaymır) nedir? Alzheimer belirtileri nelerdir, neden olur? Alzheimer evreleri nelerdir, tedavisi nasıl yapılır?

alıntıdır — Sun, 19 Jul 2020 16:29:16 +0000

Alzheimer (Alzaymır) nedir? Alzheimer belirtileri nelerdir, neden olur? Alzheimer evreleri nelerdir, tedavisi nasıl yapılır?

Alzheimer (Alzaymır), genellikle 60 yaş üstü insanları olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Genetik ve yaşam şartlarına bağlı olarak genç ve orta yaşta insanlarda da görülebiliyor. Unutkanlıkla başlayan bu hastalık ilerleyen dönemlerde, tek başına yaşamayı imkânsız hale getirebiliyor. Alzheimer hastalığının ne olduğunu öğrenip, buna göre yaşamınızı düzenleyebilirsiniz. Alzheimer hastalığının nedenleri, belirtileri, evreleri ve tedavi sürecini sizler için derledik.

Alzheimer, nörolojik bir hastalıktır. Bu hastalık direk beyni etkilediği için hastalığın ilk evresinde basit unutkanlıklar yaşanıyor. İlerleyen evrelerde, sosyal beceriler, davranışlar, mantıklı düşünme yetileri olumsuz etkileniyor. Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmuyor. İlaç, psikolojik destek, egzersiz ve beslenmeyle hastalığın etkileri azaltılmaya çalışılıyor.

Alzheimer (Alzaymır) nedir?

Beyin hücrelerinin zamanla ölümü sonucunda hafıza kaybı, bunama (demans) ortaya çıkıyor. Genel anlamda bu tür bilişsel fonksiyonların azalması şeklinde gelişen tıbbi duruma Alzheimer hastalığı deniliyor.

Hastalığın bulunduğu kişilerde beyinde beta amiloid plakları görülüyor. Beyin hücrelerini yok ederek, kişilerde düşünce, hafıza ve davranış fonksiyonlarında azalmalara sebebiyet veriyor.

İlerleyen yaşla birlikte hastalık kendini yavaş yavaş göstermeye başlıyor. Hastalığın belirli evreleri bulunuyor. İlerleyen evrelere geçmesi uzun yıllar sürebiliyor. İlk belirtiler, genellikle son yaşanan olayların unutulması şeklinde görülüyor. İleri evrelerdeyse karşılıklı sohbet edebilme, yöneltilen sorulara yanıt verebilme yetisi kayboluyor.

Alzheimer teşhisi; Bu hastalık birtakım nöropsikolojik ve bilişsel testler yardımıyla ortaya konuyor. Testler, genellikle problem çözme, zihinsel işlevsellik, dikkat, dil becerileri ve sayma gibi birtakım yeteneklerinizi ölçmeyi hedefliyor.

Alzheimer neden olur?

Hastalığın en önemli nedeni yaş gibi görünse de herhangi bir kesinlik bulunmuyor. Beyindeki protein birikiminin yanı sıra sinir iletiminin bozulması, beyin hücrelerinin zarar görmesi gibi etkenler nedeniyle de bu hastalık görülebiliyor. Buna rağmen Alzheimer genellikle 65 yaş üstü insanlarda görülüyor. Hastalığı ortaya çıkaran nedenleri şöyle sıralayabiliriz;

1- Geçmişe bağlı depresyon, stres

2- Damar hastalıkları (Kolesterol, tansiyon yüksekliği, kalp krizi)

3- Geçmişe bağlı ciddi yaralanmalar, kafa travması

4- APOE4 taşıyıcılığı

5- Düşük eğitim düzeyi

Alzheimer belirtileri nelerdir?

Dünya Alzheimer Derneği, Alzheimer’i işaret eden 10 belirtiyi yayınlamıştır. Bu belirtileri kontrol ederek kendinizde veya çevrenizde bu hastalığın var olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

1- Gündelik hayatı etkileyecek tarzda unutkanlık yaşıyorsanız,

2- Planlama ve hesaplama da zorlanıyorsanız,

3- Daha önce sorunsuz yapılan görevleri yapamıyorsanız,

4- Zaman ve yerleri karıştırıyorsanız,

5- Görüntüleri algılamada zorlanıyorsanız,

6- Konuşma ve anlamada zayıflık yaşıyorsanız,

7- Eşyalarınızı kaybedip, bunlarla ilgili başkalarını suçluyorsanız,

8- Yargılama ve karar vermede güçlük çekiyorsanız,

9- Sosyal aktivitelerden çekildiyseniz,

10- Kişilik ve davranış değişiklikleri gösteriyorsanız nöroloji uzmanına görünmelisiniz.

Alzheimer hastalığı evreleri nelerdir?

Alzheimer hastalığı tipik olarak; hafif (erken evre), orta ve şiddetli (geç evre) şeklinde ilerliyor. Geniş anlamda hastalığın yedi evresi bulunuyor. Bu evreler;

* Birinci evre (klinik öncesi),

* İkinci evre (çok hafif bozukluk),

* Üçüncü evre (hafif bozukluk),

* Dördüncü evre (orta dereceli bozukluk),

* Beşinci evre (orta ciddi bozukluk)

* Altıncı evre (ciddi bozukluk)

* Yedinci evre (çok ciddi bozukluk) şeklinde kendini gösteriyor.

İkinci ve üçüncü evreler birleştirilerek hafif bozukluk dönemi olarak kabul ediliyor. Hastalığın adının konulduğu evredir. Bu dönemde basit unutkanlıklar baş göstermeye başlar. Bunun sonucunda da depresyon oluşabiliyor. Birinci evreden itibaren unutkanlık testlerini de içeren nörolojik muayene yaptırarak bu hastalığa yakalanıp yakalanmadığınızı öğrenebilirsiniz.

Alzheimer tedavisi nasıl yapılır?

Alzheimer, geri dönüşü ve kesin tedavisi olmayan bir hastalıktır. Bu hastalığa yakalanan kişilerde semptomların hafifletilmesi için ilaç tedavisi, psikolojik destek, egzersiz ve beslenme yöntemleri uygulanıyor.

Donazepil, rivastigmin, galantamin ve memantin gibi ilaçlarla asetilkolini arttırılmaya çalışılırken, glutamatı düşürmek hedefleniyor. İlaç tedavisiyle birlikte ailenin ve yakın çevrenin de hastaya yakın ilgisi ve olumlu davranış göstermeleri de psikolojik tedaviyi olumlu etkiliyor.

Alzheimer hastalarında Akdeniz beslenme modeli uygulanıyor. Bu beslenme modelinin hastalığın seyrine olumlu katkısı bulunuyor. Çünkü Akdeniz modeli beslenme tarzı; yüksek düzeyde posalı ve bitkisel besinler (sebze, meyve, kuru baklagiller, tam tahıllar) ile balık ve zeytinyağı, düşük düzeyde ise; kırmızı et, tavuk, az yağlı süt ve süt ürünleri içeriyor.

Akdeniz tipi beslenmeyle birlikte; düzenli fiziksel aktiviteler, iyi sosyal yaşam, sürekli öğrenmeye devam etme, bilişsel aktiviteler yapma, iyi uyuma, kronik hastalıklarla iyi tedavi uyumu gibi önlemler Alzheimer’a yakalanma riskinizi azaltmaya yardımcı olacaktır.

Not: Bu Yazı f5haber.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Covid-19 Pandemisi mi, Şiddet Pandemisi mi?

alıntıdır — Thu, 16 Jul 2020 16:05:20 +0000

Covid-19 Pandemisi mi, Şiddet Pandemisi mi?

Virüs mü, ev mi?

Kırk katır mı, kırk satır mı?

Pandemi tüm toplumu etkilese de romantik iddiların aksine herkesi eşitlemedi ve hiçde adil değil.

Yaşlılardaki travmayı anlamak için uzman olmak gerekmiyor

alıntıdır — Tue, 14 Jul 2020 21:59:46 +0000

Levent Kazak: Yaşlılardaki travmayı anlamak için uzman olmak gerekmiyor

Oyuncu Levent Kazak 90 yaşındaki halasını anlattı ve herkesi uyardı: Yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirin, onlarla ilgilenin.

Senaryo yazarı, tiyatro ve sinema oyuncusu Levent Kazak, sosyal medya hesabında korona virüsü salgını döneminde felç olan halasını anlatarak, herkese yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirmeleri konusunda çağrıda bulundu.

Kazak’ın halasıyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Küçük halam 90+ yaşında bir emekli edebiyat öğretmeni. Covid-19 sokağa çıkma yasaklarına kadar hep hareketli yaşadı. her gün arkadaşlarıyla buluştu, alışverişe gitti, elektrik, su, telefon faturalarını bile tek tek gidip elden öderdi. ‘İnternet bankacılığı diye bir şey var’ demedik hiç, bu rutin hareketlerin ona her türlü iyi geleceğini düşündük. 65+ yaş yasakları başlayınca sokağa çıkmak için çok direndi.

Defalarca halayı apartman girişinde yakaladım, “Ne münasebet, bizi bu kadar evde tutamazlar, hakları yok” diye bastonunu havalarda sallayarak bağırıp, çağırıp çıkmaya çalışıyordu. Sonunda da binanın önünde biraz dolaşır gibi yapıp evine dönüyordu. Zamanla dışarı çıkma isteği azaldı, azaldı ve bitti.

Bu sefer bankadan çektiği bir tomar parayla evde mahsur kaldı. Nakit paranın yasaklarda işe yaramadığını anladı. Ona bir kredi kartı çıkarttım, internetten alışveriş etmesini, internet bankacılığını kullanmasını öğrettim. İlk yardımsız internet siparişinde 18 tane salça gelince çıldırdı ve internet mihraklarının onu dolandırdığını sandı. Verdiği siparişte 18 adet yazdığını, butonlara yanlış basmış olduğunu, son tuşa basmadan evvel tek tek kontrol etmesi gerektiğini anlattım. Salçaları dağıttık.

‘EVDE OTURMAKTAN YÜRÜYEMEZ HALE GELMİŞTİ’

Yasaklar gevşeyip, limitli de olsa 65+ için sokağı çıkma izni gelince, günün en sıcak saatleri seçilmişti ama olsun, halaya hemen müjdeyi verdim. Zaten televizyondan duymuş, ‘Dışarı çıkmak istemiyorum’ dedi. Hem korkmuş, hem de evde oturmaktan neredeyse yürüyemez hale gelmişti.

Geçen ay Yalova’ya gitmesinin iyi olabileceğini düşündük, ‘yürürsün bol bol’ dedim. Orada bir sitede düz ayak, küçük bir evi var. Kış boyunca ballandıra ballandıra anlattığı, gitmeye hep can attığı evine gitmesi için zor ikna ettim. Sadece İstanbul’daki evinden internet siparişi verilebildiğini sanıyormuş, İstanbul’daki internete kayıtlıymış çünkü. Aynı siparişlerin Yalova’daki internetten de verilebileceğini anlattım. Velhasıl üç hafta önce kedisi ve balkonundaki çiçekleri de alıp Yalova’daki evine yerleşti. İlk günler hava yağmurlu ve biraz soğuktu ama sonra yoluna girdi hayat.

‘BEYİNDE PIHTI ATMIŞ’

Geçen hafta gündüz vakti uzanmış, elinde gazete uyuyakalmış. İşte olanlar o uykuda olmuş. halayı hastaneye kaldırdılar, beyinde pıhtı atmış, büyük bir parçaymış, yoğun bakımdaydı hep, dün de servise çıkarıldı. Şuur gidiyor, geliyor. sağ taraf felç, konuşamıyor, yiyip içemiyor.

Dün sol eliyle elimi tuttu bir saat, arada da sıkarak. Sanki benim elim olduğunu bilir gibi tuttu. Gözleri açık ama göz göze gelmeyi başaramadık, bir tık yukarı bakıyor hep. Cuma gün çıkartıyorlar hastaneden, tutamıyorlarmış çok. Yalova’da kalacak bir süre. Evi hazırladık. Motorlu bir yatak aldık. Nunu ile konuştuk, gidecekti, biraz daha kalacak. Raporları alıp İstanbul’da başka bir doktora göstereceğiz. Yapılacak çok bir şey yok, top onda. Erkeklerin aksine Çerkes kadınları uzun yaşar, kuvvetli olur.

‘YAŞLILARDA HASTALANMA VE ÖLÜM ORANLARI ARTTI’

Halanın evdeyim şu an. Hala kokusuna biraz ilaç, biraz da kedi kumu kokusu karışmış. On gün önce güle oynaya girdiği bu eve on gün sonra felçli bir halde döneceği dolanıyor duruyor kafamda, üzgünüm çok. Kedisi de öyle, farkında her şeyin, halanın yatağında kıpırdamadan yatıyor.

Bunları uzun uzun yazmamdaki sebep şu; herkes kendi çevresinde de yaşıyordur, sadece halam değil, sebep direkt covid-19 olmasa da, yaşlılarda hastalanma ve ölüm oranları delice arttı. Bunları kapanma sürecinde yaşanan travmaya bağlamak için de uzman olmak gerekmiyor.

‘ONLARA YALNIZ OLMADIKLARINI HİSSETTİRİN’

Yaşlanmış sevdiklerinizi, uzak, yakın tanıdıklarınızı, dostlarınızı, komşularınızı arayın, sorun, onlarla ilgilenin. Bu hareketsizlik sürecinden sağlıklı bir şekilde çıkmalarına yardımcı olun. Tükenmişlik hissinin tüm hastalıkları tetiklediğini bilin. Bu süreçte kayıpları varsa empati duyduğunuzu belli edin, onlara yalnız olmadıklarını hissettirin. Bir de tabii uzmanlardan bu konuda yazmalarını, yapılacak şeyler konusunda fikirlerini paylaşmalarını rica ediyoruz. Bu çok önemli.”

Koronavirüs’ün günah keçisi neden yaşlılar oldu?

alıntıdır — Tue, 14 Jul 2020 21:49:31 +0000

Koronavirüs’ün günah keçisi neden yaşlılar oldu?

Çin’de başlayarak hızla dünyaya yayılan koronavirüs halen bir muamma olmaya devam ederken ilginç bir şekilde en çok öne çıkan-çıkarılan bilgi ölüm oranlarında yaşlı ve kronik hastaların risk hattında olmasıydı. Türkiye’de de ilk ölüm vakası Sağlık Bakanı tarafından duyurulduğunda tek paylaşılan bilgi hastanın yaşı oldu. Diğer ülkelerde hasta profilleri hakkında bilgiler verilirken de en çok vurgulanan bilgi hastaların yaşı oldu. Televizyonlarda korona hakkında bilgi vermesi için bir araya gelen hekimlerin de en çok vurguladığı şey yaştı; adeta “koronadan yaşlılar ölüyor, çok korkmaya gerek yok” noktasına geldi, söylemler. Sağlık Bakanı da her gece yarısı yaptığı vaka açıklamasında istisnasız, “hastalarımız yaşlı hastalardır” vurgusu yapmayı ihtimal etmedi. Hasta sayısı ve can kayıpları artmaya devam ettikçe alınan tedbirler de gün gün arttı. Risk grubu yaşlılar olarak adeta kodlandığı için de özellikle #EvdeKalTürkiye kampanyası, tam da bu arka planla, özellikle yaşlılar evden çıkmamalı şeklinde kurgulandı. Oysa yaşlılar hasta oluyor ama sürekli dolaşım halindeki gençler ve çocuklar taşıyıcıydı. Aynı evde genç bir bireyle veya torunuyla yaşayan yaşlı evden hiç çıkmasa da risk altındaydı. Keza ABD’de hiçbir kronik hastalığı olmayan 17 yaşında bir genç koronadan öldü. İtalya’da da 40-50 yaş arası birçok ağır hasta vardı.

Yeni nesil faşizm

Birçok uyarı yaşlılar üzerinden yapılırken yerel yönetimlerin de yaşlıların şehir merkezlerinde toplu vakit geçirdikleri alanlardan bankları kaldırması, zabıtaların yaşlıları tartaklaması gibi uygulamalar da ekranlara düştü. Sosyal medya ise bir anda bir yaşlı avı mahalline dönüştü. Yaşlılar adeta korona virüsün cadı avına maruz kalmış günah keçileri haline geldiler bir anda. Sokağa çıktıklarında kendileriyle alay edenler, maske takmaya çalışanlar, banka oturan yaşlılara su balonu atanlar, artık dozu iyice aşıp adeta bir hayvan avlarcasına yaşlıların üzerine ağ atanlar ve bir de bunu malzemeye dönüştürüp sosyal medyada yayan gençlerin paylaşımları gündem oldu. Korona ile adeta yeni nesil bir faşizmimiz olmuştu; yaşlı faşizmi. Çinlileri suçlayıp turist olarak Türkiye’ye gelen Koreli turistleri sokak ortasında döven ülke insanın bu defa hedefinde yaşlılar vardı. Videolar oldukça yoğun tepki alınca önce Bakanlık can kayıplarına yaşlı demeyi bıraktı. Ardından kurumlar, yaşlıların hayata devam etmek için dışarı çıkmak zorunda kaldıkları yaşamsal rutinleri üstlenmeye başladı. Ama ‘cin şişeden bir kez çıktı’ durumu yaşanıyor ve aslında cin şişeden koronadan önce çıkmıştı. Bu yaşlı düşmanlığı faşizmi mi demeli, ne ise aslında bir tesadüften daha fazlası… Koronavirüs en çok yaşlıların canını alıyor vurgusu ilk günden beri aklıma delileri getiriyor. Bugün tıp onlara akıl hastası diyor bu da ayrı bir söylem. Neden deliler derseniz buna cevabı ben değil Foucault versin derim. Toplumsal ötekileştirme ve delilerin ötekileştirilme sürecini anlattığı ‘Deliliğin Tarihi’ kitabında Michel Foucault, deliğin sıradan bir vakadan nasıl tıbbileştirilerek ötekileştirildiğini aktarır. Bir bio-iktidar biçimi de denebilir. Toplumda delilerin yabancılaşma ve dışlama ile çemberin dışına itilmesini de adım adım izah eder. Ortaçağ ve Rönesans döneminde delilik toplumdan dışlanmadan kabul gören bir normaldir. 17. yüzyıl ve sonrasında ise giderek bir dışlanma unsuruna sebep gösterilmeye başlanmıştır.

Foucault’nun vurguladığı nokta, normal kabul edilen bir toplumsal nesnenin, modern sanayi toplumlarında üretim biçimlerinin yeniden kurgulanmasıyla zamanla marjinal bir karaktere dönüşümünü aktarır. Deliler artık üretim zincirinin parçası değildir. Ayrıca coğrafi açıdan olduğu kadar uluslaşma dönemine girilen bu dönemde hukuksal açıdan da marjinal bir nesnedirler; bir meslekleri yoktur, mülkleri veya bir aidiyetleri… Foucault’ya göre, Rönesans’a kadarki Ortaçağ tiyatrosunda delinin taşıdığı öneme rastlanır. Bu dönem tiyatroda delinin çok ayrıcalıklı bir yerini çok iyi temsil eder. Tiyatro sahnesinde deli, hakikati önceden söyleyen kişidir, cesurdur, sözünü sakınmaz, bu hakikati sıradan bireylerden daha iyi görendir ve üçüncü bir gözle donanmış kişidir. Bağımsızdır, özgürce var olur. Ortaçağ toplumları, ilginç biçimde delilik olgusu karşısında tamamen hoşgörülüdür, onlar adeta bir ayrıcalıklı insanlardır.Örneğin, her köyde köyün delisi vardı. Köyün delisinin ya da delilerinin de marjinal bir statüsü vardır; çalışmazlar, evlenmezler, sisteminin parçası değildirler. Yine de kabul edilirler, ihtiyaçları görülür ve belli bir noktaya kadar destek gördükleri bir toplumun içinde hayat sürerler.Oysa 17. yüzyıldan itibaren sanayi toplumu oluşur ve artık deliler dışlanmaya başlar. Eskinin tersine bu dönemde toplum, delilik karşısında son derece hoşgörüsüz bir yapıya dönüşür. Bu yüzyıldan itibaren delinin aile, köy, şehir içindeki varlığına hoşgörü gösterilemez olur. Foucault, sanayileşme ile toplumların çalışma pratikleri, aile, dil ve organize kurallarınının güncellendiğini, bazı kişilerin ekonomik ve toplumsal üretimin dışında kalarak marjinal bir yer edindiğini belirtir. Artık toplumda ‘aylaklığa’ yer yoktur ve delilere. Böylece 18. yüzyıl sonunda Avrupa’da ortaya Foucault’nun ‘disiplinci iktidar’ adını verdiği yepyeni bir iktidar türü çıkmıştır. Sanayi toplumunda disiplini uygulayan ve sürekliliğini sağlayanlar, “gözetmenler, hekimler, psikiyatristler, eğitmenler” gibi uzmanlardır. Deliliğin bir hastalık olduğu fikri tarihsel olarak yeni bir fikir olarak ortaya atılır. Aşağı yukarı on sekizinci yüzyıla kadar deli, hasta statüsünde değildir. Akıl hastanelerine de 18.yüzyılda kabul edilmeye başlanmaları bir tesadüf değildir.

Yeni ötekiler

Korona günlerinde yaşadığımız yaşlı faşizmine tanık olunca ‘Foucault’nun delileri şimdi yaşlılar mı?’ diye soruyor insan. Deliler nasıl sanayileşmeyle dışlanmış hatta akıl hastanelerine kapatılarak adeta gözden uzak hale getirilmişse, düzen bozmamaları için dışlanmışsa, bugün yaşlılar için de aynı toplumsal ötekileştirme ile karşı karşıyayız. Bunun da temelini modern üretim modelleri oluşturuyor. Köylerden kentlere göçen geleneksel aile dokusu yeniden inşa edilirken yaşlıların ailedeki konumları da yeniden belirlenmeye başladı. Hayatın parçası olan yaşlılar üretim ekonomisinin de zamanla dışına itildi. Kent mimarisi bile yaşlıları dışlarcasına kuruldu. Sosyal güvenceler, emeklilik sistemi gibi kavramlar da emeklileri hazırı yiyen, üretimin dışında kalan ve sadece tüketen bir sınıfsal grup olarak konumlandırdı. Sağlık harcamaları açısından da birçok devlet için yaşlı demek adeta yük demek anlamına geldi. Avrupa için yaşlı politikası uzun zamandır tartışılan bir durum fakat hala genç nüfusla övünen Türkiye’de de işler aslında giderek değişiyor. 2020 itibariyle yaşlı nüfusumuz yüzde 10’a ulaştı. Dünya Yaşlanma Konseyi Başkanı Kemal Aydın, 2018 yılında yaptığı bir konuşmada ‘’Dünya yaşlılık üssü Türkiye olacak”dedi. Pek yakında, Avrupa’nın en büyük yaşlı nüfusuna sahip olacak Türkiye’de yaşlılar adeta gençlerin sosyal medya hesaplarının oyuncağına döndü korona vesilesiyle.

Gençlik iksiri

Yaşlılar toplumda sanayi toplumu ve sanayi sonrası toplumda adeta görünmez olması istenen bir noktaya bir anda gelmedi. Artık üretim ekonomisinden çekilen yaş grubun medyadaki temsilleri de bilinçli olarak ‘huysuz ihtiyar’, yeniliklere ‘ayak direyen’ kişi, en iyi ihtimalle ise inzivaya çekilmiş kendi halinde birey oldu. Ne de olsa medya sahipleri de birer sermayedardı artık. Onların gözü medya üretimlerine de yansıdı. Hayatın bir köşesinde sadece dekor olarak işlenen yaşlılar hayatın içine dahil olurken de dizilerde hep sakar, işleri eline yüzüne bulaştıran bir temsille sunuldu. Anadolu toplumunda birkaç nesil bir arada olan, yol gösteren, şefkatiyle kırgınları çözen yaşlılar daha çok masallarda kalmış gibi görünüyor. Zaten modern şehir hayatında büyük aile çoktan geride kalmıştır. Yaşlılara bu anlamda da ihtiyaç kalmamıştır. Bu açıdan yaşlıların kültür aktarımı rolleri de ellerinden alınmıştır. Modern toplumun çocukları ise bu açıdan daha çok kitle kültürüyle yetişmektedir. O yaşlıları bir oyuncak gibi kullanan gençleri bu yüzden çok da yadırgamamak lazım. O gençler kendi ailelerinin de çocukları değil. Onlar kitle medyasının ve kutsal gençlik iksirinin içildiği sosyal meydanın çocukları. Sürekli genç ol, güzel ol, sabahın 6’sında bile iyi görün, spor yap ama illa fitness salonuna git, kasların olsun, yüzünde tek bir kırışıklık olmasın diye yetişiyorlar. Avrupa’nın hiçbir ülkesinde yalnızca İstanbul’daki kadar güzellik merkezi ve fitness salonu yok. Çünkü burası bir tüketim toplumu. Yaşlılar da bu toplumda üretmeden tüketen bir nesneye olarak konumlandırıldı. Ders verdiğim üniversitede emekli olmuş birçok profesör hoca ile çalışırken bazı hocaların genç bir arkadaşımdan çok daha vizyon sahibi olması beni hep mutlu etmiştir. Yaşça bizden büyük hocalarımızla iç içe çalışmak bana hep büyük zenginlik geldi. Buna babaannesi tarafından büyütülmüş olmanın da etkisi denebilir, bilemiyorum. Ama birarada olma ortamlarımız ayrıştıkça yaşlılar ve yeni kuşaklar arası ayrışma da derinleşecek.

Korona bize bu konuda düşünme fırsatı da verdi aslında. Yaşlı üssü olacak bir ülkede yaşlılardan nefret ederek sadece enerjisi kaybolan bir ülkeye dönüşeceğiz. Şu an en çok konuşulan şey, teknoloji ile yalnız ve yaşlılar arasında nasıl bir bağ kurulabilir? Bu arada medyada iyi örnekler de yok değil. The Intern filminde 70 yaşında dul bir emekli olan Ben Whittaker (Robert De Niro) hâlâ yapabileceği bir şeyler olduğunu göstermek için başarılı, hırslı ve genç girişimci Jules Ostin (Anne Hathaway) tarafından kurulmuş bir moda sitesine kıdemli stajyer olarak katılma öyküsünde, çok farklı bir yaşlı profili çiziyor. Hem yeniden öğrenen, hem de işi çok iyi bilen bir kurucuya perspekif sunabilen yaşlı karakteri oldukça ilham verici. Örneğin babamın da öğretmenlikten emekli olduktan sonra kendi kurgu tekniklerini öğrenip 60 yaşında kendi mini filmlerini çektiğini söyleyebilirim. Hatta birlikte de video röportajlar yapıyoruz. İyi bir ekip olduk neredeyse. Bu örnekler artabilir…Yaşlılar toplumun bir parçası, birikimleri değerli, bir arada yaşama kültürünü nasıl kurgulayacağımızı da bu geniş zamanlarda düşünmeli belki…

Not: Bu Yazı agos.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Korona hakkında iyi düşünmüyoruz: Yüzde 84 ikinci dalga bekliyor

Şadiye Dönümcü — Mon, 06 Jul 2020 10:38:06 +0000

Korona hakkında iyi düşünmüyoruz: Yüzde 84 ikinci dalga bekliyor

Araştırma korona virüsü salgını ile ilgili şimdiye kadar yaptığı dört araştırmanın sonuçlarını karşılaştırmalı olarak paylaştı. 29 Haziran-2 Temmuz arasında 81 ilden 15 yaş üzeri 2025 kişinin katılımı ile yapılan son araştırmaya göre vaka sayılarındaki artış insanların korona virüsüne yakalanmaktan korkma oranını etkilemedi. Son 3 araştırmada oranlar yaklaşık olarak aynı kaldı. Araştırma sonuçlarına göre her 5 kişiden 4’ü korona virüsüne yakalanmaktan korkuyor.

Korona virüsü hakkında bilgi sahibi olduğunu belirten kişilerin oranı da değişiklik göstermedi. İlginç noktalardan biri yüzde 3 de olsa bir kesimin korona virüsüne ilişkin halen yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtmesi oldu.

Ankete göre her 10 kişiden yaklaşık 9’u korona virüsünü ülkemiz için tehdit olarak görüyor. Korona virüsünün bir aydan kısa sürede kontrol altına alınacağını düşünenlerin oranı son 2 ay içinde yaklaşık olarak aynı kaldı. En belirgin fark salgının birkaç ay içinde kontrol altına alınacağını düşünenlerin, ağırlıklı olarak 6 aydan daha uzun bir süreye kayması oldu. Son durumda katılımcıların yarısından fazlası salgının kontrol altına alınabileceği sürenin 6 aydan daha uzun olduğunu düşünüyor.

Araştırmaya katılanların yaklaşık yarısı tedavilerin yeterli olduğunu düşünüyor. Normalleşme süreciyle beraber evde kalanların sayısı ciddi oranlarda değişti. Sokağa çıkma yasaklarının kalkmasıyla beraber hiç evden çıkmayanların oranı yüzde 25’ten yüzde 5’e geriledi.

İşyerlerinin tekrar açılmaya başlaması ve evden çalışma uygulamalarının azaltılmasıyla beraber iş nedeniyle evden çıkmak zorunda olanların sayısı 2 katına çıktı ve yüzde 28’e ulaştı. Önceki araştırmada normal gündelik hayatına devam edenlerin oranı yüzde 0,5 iken normalleşme süreciyle beraber bu oran yüzde 6 oldu.

Genel sokağa çıkma yasağına destek zaman geçtikçe azaldı. Son araştırmada genel sokağa çıkma yasağını destekleyenlerin oranı 2 kişiden 1’inden az fazla.

Haftasonu sokağa çıkma yasağına yaklaşımda çok büyük farklılıklar oldu. 30 Nisan’daki araştırmada yasağı destekleyenlerin oranı yüzde 83 iken, son araştırmada oran yüzde 43’e düştü. Kararsızların oranı ise 2 katından daha fazla arttı.

Her 2 kişiden 1’i Kurban Bayramı’nda kimseyi ziyaret etmeyeceğini belirtirken her zamanki ziyaretlerini yapacağını belirtenlerin oranı 25 kişide 1 olarak çıktı. Sadece en yakınlarını ziyaret edeceklerin oranı ise yaklaşık olarak her 5 kişiden 2’si. Ramazan Bayramı’na ilişkin yapılan araştırma sonuçlarına kıyasla ziyaret gerçekleştirmeyi düşünenlerin genel oranında artış gözlemleniyor.

Araştırmaya katılan her 10 kişiden 7’si Kurban Bayramı süresince genel sokağa çıkma yasağı olması gerektiğini düşünüyor.

Her 10 kişiden 9’u Türkiye ekonomisinin salgından olumsuz etkilendiğini belirtti. Salgınla ilgili alınan önlemlerden biri, bazı işyerlerinin karantina sürecinde kapatılması oldu. Ayrıca insanlar tasarrufa yöneldiği için bundan etkilenen işletmeler de oldu.

Katılımcıların yüzde 81’i önümüzdeki 1 senelik süreçte kendisinin işsiz kalma riskinin arttığını düşünüyor. Türkiye genelinde işsizliğin artacağını düşünenlerin oranı da yüzde 86. Bunun yanı sıra yüzde 5’lik bir kesim Türkiye genelinde işsizliğin azalacağı yönünde görüş belirtti. Araştırmaya katılan her 5 kişiden 3’ü korona virüsünden dolayı etrafında işsiz kalan biri olduğunu belirtti.

Haziran ayında başlayan normalleşme sürecine kadar olan dönemde çalıştığını belirtenler arasında, her 2 kişiden 1’i tam zamanlı iş yerine giderek çalıştığını belirtti. Çalışanlar arasında evden işe devam etme oranı ise her 5 kişiden 1’i olarak çıktı.

Eski hayatımıza geri dönmeye çalışırken vaka sayılarının 2. kez zirve yapabileceğini öngörenlerin oranı yüzde 84. Bu sonuca bakarak toplum genelinde salgının 2. dalgasının beklendiği görülüyor. Salgında olası 2. dalga riskine karşı yeterli önlem alındığını düşünenlerin oranı her 4 kişiden 1’i. Her 4 kişiden 2’si ise bu riske karşı yeterli önlem alınmadığını düşünüyor. Geri kalanlar ise bu konuda kararsız.

Her 5 kişiden 3’ü sabun, 1’i ise kolonya tercih ediyor. Sabun ve kolonya arkasından ise dezenfektan geliyor. Talebin artmasıyla birlikte özellikle bazı hijyen malzemelerinde fiyatın hızlı artması araştırma sonuçlarına da yansıdı. Hijyen malzemelerini pahalı bulanların oranı yüzde 82. Katılımcıların yüzde 63’ü en pahalı hijyen malzemesi olarak dezenfektanı görüyor. Bunu yüzde 27’lik oranla kolonya takip ediyor.

Aşının Türkiye’de bulunmasına olan inanç bir önceki araştırmaya göre azaldı. Aşının Türkiye’de bulunacağını düşünenlerin oranı yüzde 56’dan yüzde 37’ye düşmüş durumda. Aşının bulunması halinde kendine yaptırmayı düşünen kişilerin oranında önceki araştırmaya göre değişiklik görünmüyor. Yaklaşık olarak 2 kişiden 1’i aşıyı yaptıracağını belirtiyor. Her 10 kişiden 7’si bu salgına benzer şekilde başka virüs salgınlarının gelecekte olabileceğini düşünüyor. Kalanların tamamına yakını ise kararsızlardan oluşuyor.

Araştırma sonuçlarına göre lise ve üniversite sınavlarının ertelenmemesini destekleyenlerin oranı yüzde 37, bu karara katılmayanların oranı ise yüzde 46 olarak çıktı. Kalanlar ise kararsız olduklarını belirtti. Sınav günlerinde uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması kararını doğru bulanların oranı yüzde 84 olurken, bu karara karşı olanlar ise yüzde 12 oldu.

Salgın sürecinde her 2 kişiden 1’i dizi ve filmlerle vakit geçirirken her 3 kişiden 1’i de kendini yemek yapmaya verdi. Yine yaklaşık 3’te 1’lik bir kesim kendini kitap okumaya vermiş durumda. Aile içi ilişkilerinin olumlu etkilendiğini söyleyenlerin oranında biraz düşme oldu ve yüzde 13 olarak ortaya çıktı. Olumsuz etkilenenlerde ise biraz artış var: Yüzde 27… (HABER MERKEZİ)

Not: Bu Yazı gazeteduvar.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Baltaş: Uyum sağlamayan tavanı izler

alıntıdır — Sun, 14 Jun 2020 18:20:59 +0000

Baltaş: Uyum sağlamayan tavanı izler

Hayatı altüst eden Kovid-19 salgınında normalleşme sürecine adım atılırken, karantina psikolojisinin nasıl aşılacağı ve pandemi sonrası yeni yaşamın nasıl şekilleneceği merak ediliyor.

Psikolojinin duayen ismi Prof. Dr. Acar Baltaş, normalleşme sürecinde hem olası yeni sıkıntıları hem de verimli olmanın ipuçlarını Milliyet’e anlattı

Pandemiden ve ortaya çıkan pandemi psikolojisinden ne zaman kurtulacağız?

“Ne zaman atlatacağız?” sorusunun cevabı “yakında” değil. Salgını atlatmanın iki yolu var. İlk seçenek, sürü bağışıklığı ancak toplumun yüzde 50’sinin virüsü almış olması gerekiyor. Şu an toplumun sadece yüzde 2’si virüs almış durumda. Yüzde 2’lik orana rağmen, 4 bin insanımızı kaybettik. Sürü bağışıklığı 100 bin ölüm anlamına geliyor. 65 yaş ve üzeri insanları da dahil edersek ölü sayısı ikiye katlanır. Eskiye dönüş için diğer seçenekler aşı, ilaç veya virüsün mutasyon geçirmiş olması. Aşının bulunması en iyi ihtimalle bir yıl. Türkiye’ye yeteri miktarda aşı ne zaman gelir belirsiz. O halde yaşadığımız durumu normal değil, norm olarak kabul ederek kurallara uyum sağlamamız gerekiyor.

Herkes süreçten sıkılmış, bunalmış vaziyette. “Artık zorlanıyoruz” diyenler için mesajınız nedir?

İnsanlık zorlana zorlana, mağara devrinden çıkıp bugünlere geldi. Yeni normlara uyum sağlayan hayatta kalacak, uyum sağlamayan hem kendi sonunu hem de yakınındakilerin sonunu hazırlayacak. Zorlanmak bu hayatın bir parçası. Hayattan daima kolaylık ve konfor sunmasını bekliyoruz. Milyonlarca insan İkinci Dünya Savaşı’nın acılarını yıllarca yaşayarak bugünlere ulaştı. Şu anki zorlanmamız insanlık tarihinde özel bir duruma tanık olmaktan kaynaklanıyor. Uyulması gereken kurallar belli. Sosyal mesafeni koru, maskeni tak, ellerini sıkça yıka ve zorunda değilsen kalabalık ortamlarda bulunma! “Konsantre olamıyorum” diyerek hiçbir şey yapmadan oturmak doğru davranış modeli değil. Uyum sağlamak konusunda kendimizi geliştirmek durumundayız. İnsanlık tarihinde en güçlü olan değil, uyum sağlayan hayatta kalıyor. Uyum sağlamayanlar hastane odasında tavan izleyecek.

Üç aydır mutlu olmayı, gelecek hayalleri kurmayı unutmak mutsuzluk yaratmaz mı?

Mesele koşullarla ilgili değil. İnsan nereye giderse kendini de götürür. Kendi içinde huzuru ve dengeyi bulamıyorsan, nereye gidersen git, huzursuz olursun. Esas mesele hayattaki varlık amacını doğru tanımlamak. Aslında bu kriz, hayattaki gayemizi tanımlamak için olağanüstü bir fırsat sunuyor. “Ne için yaşıyoruz” sorusunun cevabı büyük çoğunluk için “iyi yaşamak” şeklinde. İyi yaşamaktan anladığımız ise haz ve eğlenmek. Kendisi için yaşayanın ölümünden sadece dünya karlı çıkar. İnsanların çoğu, hazzı mutluluk sanıyor. Yemek, içmek, eller havaya eğlenmek, alışveriş yapmak, cinsellik, bağımlılıklar haz verir ama mutlu etmez. Tatmin olduğunda yine açlık başlar. Cinsel yaşamda bile, belirli sessizlik süresinden sonra yaşa ve iştaha göre aynı istek doğar. Hayatın anlamı yaptığın veya elindeki işte zamanı kaybetmektir. Kitap okurken, müzik dinlerken, çalışırken her ne olursa olsun zamanda kayboluyorsan hayatın anlamlıdır. Bu dönemi hayatımızı yeniden şekillendirilip, anlamlı kılacağımız günler olarak görmemiz gerekiyor. İnsanlar değerleri uğruna acı çekerek de mutlu olabilir. Tüm mesele üreten insandan tüketen insana geçmekten kaynaklanıyor. Üreten insan, emek verir ve değerini bilir. Tüketen insan parayı verir, sahip olur ve tüketir. Neyi tüketir? İlişkileri, duyguyu, maddeyi…

‘Tuzu kuru olanın evde sıkılması fantezi’

Umutsuzluk sarmalından nasıl çıkacağız?

İnsanlar halen Kovid-19 salgınını, üstesinden gelmeleri gereken bir sorun olarak görmüyor. Birçok insan, bir başkasının veya bir iradenin kendi adına bu sorunu çözmesini bekliyor. Öyle veya böyle, bu virüs yayıldı. Umutsuzluğa, çaresizliğe hiç kimsenin yapacağı bir şey olamaz. Ortada umutsuz olmak için sebep yok. Yapacaklarımız belli. Şunu kabullenmemiz gerekiyor. Eski hayatımıza dönmemiz en iyi ihtimalle bir yıldan önce olmayacak. Tuzu kuru olanın evinde sıkılması fantezi gibi geliyor. Zihinsel ve bedensel pratikler yapmaktan başka çaremiz yok.

‘Değerlerin sınandığı bir dönem’

Normalleşme döneminin iletişim sancıları neler olacak?

İş ortamlarında maske takarken, karşındaki arkadaşın maske takmayacak. Birilerinin kahve makinasının başında, “Boşver, atın ölümü arpadan olsun” dediğini duyacaksın. Aynı fikirde olmadığın insanlarla aranda gerginlikler çıkacak. Yeni dönemde Kovid-19’a bağlı uyumsuzluk ve stres yükleri göreceğiz. Temas konusunda yaşanacak olan tereddüt ve kuşkular objelere temas konusunda da kendini gösterecek. Bu süreç kişisel ve kurumsal değerlerin sınandığı bir dönem. Bu dönemde yeni normlara uymak herkesi zorlayacak. Bu konuda ilk akla gelen, çalışanların uzun bir süreyi evde geçirdikten sonra tekrar günlük trafik mücadelesini yaşayarak ofis ortamına psikolojik açıdan uyum sağlamalarının getireceği zorluklar. Yeni normlara alışmak sadece çalışma koşullarına uyum göstermekle ilgili olmayıp, öncelikle günlük davranışlarda yapılması gereken değişiklikleri içine alacak. Bu zorlukların başında maske takmak mecburiyeti geliyor. İnsanlar duygularını, mimikleriyle ortaya koyar ve başkalarını da aynı yolla anlarlar. Ortaya çıkan bu yeni durumda ne kendi duygumuzu yansıtmak ne de karşımızdakinin duygusunu anlamak mümkün olacak.

65 yaş ve üzeri için uyarı

65 yaş ve üzeri insanların durumu travmatik değil mi?

65 yaş ve üzeri insanların izolasyon tepkisini haklı buluyorum. Eldeki çözümlerin sonuç vermediği durumlara kriz diyoruz. Ancak kriz anında “en doğru” diye bir karar da yok. Her kararın yanlışı olacaktır. Bu noktada en az hatalı karar önem taşıyor. 65 yaş için getirilen kısıtlamanın tümüyle doğru olduğunu savunmuyorum. Bazı ayrıntıları atlıyoruz. 60 yaşından sonra her insanda yüzde 1.5 kas kaybı olur. Hareketsizlik kas kaybını hızlandırır. Alzheimer sosyal izolasyonda tırmanır. Tüm bunları hesaba kattığımızda 65 yaş ve üzeri için sokak sınırlandırmasının gerekli olduğunu düşünüyorum. Ancak bu insanları 2,5 ay eve kapatıp, sadece iki, üç kez, kısıtlı sürede dışarı çıkmalarına izin vermek doğru bir uygulama olmadı. Çünkü 65 yaş ve üzeri için getirilen kısıtlama kıstasları, sağladığı yararın dengesini bozacak sakıncalar taşıyor.

‘Bu süreç hepimizi dönüştürecek’

Günün sonunda ne öğrendik veya neler öğreneceğiz?

Yönetimler açısından bu dönemde maliyet azaltıcı önlemler alırken çok dikkat etmek gerekir. Çünkü çalışanlar bu durumu bir tehlike işareti olarak algılayabilir. Kimse hayatının sonuna kadar 2020 yılının Nisan ve Mayıs aylarını unutmayacak. Çalışanların anlamsal hafızalarında olumlu veya olumsuz yer etmek, liderlerin tercihleriyle belirlenmiş olacak. Haruki Murakami, “Fırtınadan çıktığınızda asla fırtınaya giren insan olmazsınız” demiş. İçinden geçtiğimiz süreç hepimizi dönüştürecek. Neye dönüştüreceği ise herkesin yaptığı tercihe göre değişecek. Enerjimizi nereye koyarsak hayat orada gelişir. Bu süreçte de “Şu anda iyi olan ne?” sorusunu soran ve enerjisini sahip olduğu değer ve kaynaklar üzerine odaklayanlar öne geçecek. Bu kişiler üstlerine düşeni de yapıp, kendilerinden de bir şey katanlar olacak ve kazançlı çıkacak. Buna karşılık şikayet eden, hatalara odaklanan, dedikodu yapan, olumsuz konuşan ve girdikleri ortamın havasını zehirleyenler kaybedenler listesine yazılacak.

Not: Bu Yazı bursahakimiyet.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Sosyal mesafeye dikkat ederek rutin hayatınıza dönün, psikolojinizi bozmayacak kadar bilgilenin

alıntıdır — Sun, 14 Jun 2020 18:15:45 +0000

Sosyal mesafeye dikkat ederek rutin hayatınıza dönün, psikolojinizi bozmayacak kadar bilgilenin

Önceki salgınlar gösterdi ki insanlık bu süreçlerden geçtiğinde arkada kaygı, depresyon ve takıntı gibi psikolojik hastalıklar kalabiliyor. Korona sonrasını sorduğumuz psikiyatr Eylem Cankurtaran “Virüs kaparım korkusuyla abartılı önlemler alanlar olacak. Maske ve sosyal mesafeyle rutin hayatınıza dönerek ruh sağlığınızı koruyabilirsiniz. Asıl risk grubuysa sağlık çalışanları” diyor.

Karantina sonrası hangi psikolojik sorunları yaşama ihtimalimiz var? Yaşlılar, sağlık çalışanları, çocuklar, çalıştığı için evde kalamayan yetişkinler; hangi grup daha fazla risk altında? Önceki salgınlar bize hangi ipuçlarını veriyor? Bu soruları ve daha fazlasını Türkiye Psikiyatri Derneği’nden Doç. Dr. Eylem Cankurtaran’a danıştık, ruh sağlığımızı korumak için öneriler aldık.

Karantina ve sonrasına bakarsak, kimler psikolojik risk altında?

Sosyoekonomik zorluk yaşayanların risk ihtimali daha fazla. Turizm sektöründe çalışanlar, mevsimlik işçiler ve işsiz kalma ihtimali olanlarda stres, öfke ve depresyon fazla olacaktır. Salgın öncesinde temizlik konusunda aşırı titiz olanlar karantinada daha da abartılı temizlik yapmaya başladı, onlarda karantina sonrası artan oranda obsesif kompulsif bozukluk yani aşırı temizlik hastalığı görülebilir. Bir de tabii sağlık çalışanları var. Onlar hem salgın sırasında hem de salgın sonrasında psikolojik sorun yaşama açısından en riskli grup.

Depresyon mu bekliyorsunuz bu grupta?

Onlarda tükenmişlik, kaygı bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu görmeye başladık. Biz evde ya da işimizde korunuyoruz ama onlar travmayı doğrudan görüyor. Daha önceki çalışmalara bakarak söylüyorum; sağlık çalışanlarında alkol tüketimi ve sakinleştirici ilaç kullanımında artış görebiliriz. Pandeminin ilk dalgası geçtikten sonra tüm dünyada sağlık çalışanlarının yaşayacağı ruhsal sorunlar ikinci bir pandemi gibi olacak.

Hastalık geçse de tükenmişlik kalıyor

Daha önceki salgınlar bize ipuçları veriyor mu?

SARS ve MERS salgınları nedeniyle Çin, Kore ve Afrika’da karantina psikolojisini araştıran çalışmalar yapılmış. Çin’de çocuklarıyla karantinaya alınan ebeveynlerin yüzde 28’inde karantina geçtikten sonra kaygı, uyku bozukluğu, depresyon, kolay öfkelenme ve duygusal olarak tükenmişlik görülmüş. SARS, Ebola deneyimi yaşayanlarda karantina sonrasında da kalabalıktan kaçınma, aşırı el yıkama, aşırı temizlik gibi davranışları devam ettirenler olduğu, bu kişilerin aylarca normal yaşama dönemediği gözlenmiş.

Benzer tepkiler gözlemlenir mi bizde de korona sonrası?

Virüs korkusuyla kimseye dokunmayan, korunmak için dışarı çıkmayan, üç-dört kat eldiven giyme gibi abartılı önlemler alan insanlar olacak. Salgın öncesinde kaygı bozukluğu yaşayan ve panik atağı olanların belirtileri zaten arttı.

Bu süreçte market, kargo çalışanları gibi işi yoğunlaşanlar oldu, hâlâ sosyal mesafeyi koruyamayanlar var, onlar için öngörünüz ne?

Özellikle çalıştıkları yerde korona olan birini duyduklarında kendilerinde de olabileceği korkusuna rağmen çalışmaya devam etmek epey zorlayıcı olmalı. İşsiz kalmak mı ya da aileye bulaştırma riski mi? Bu iki zor seçenek arasında kaldıklarında da psikolojik olarak zorlandıklarını tahmin ediyorum.

Ya kayıplarına veda edemeyenler, onların ruh hali nedir?

Bu aileler ortalık biraz sakinleşince, cenazeye gidememeyi, son anlarına eşlik edememeyi, defnedememeyi daha çok düşünecek ve kaybettikleri yakınları için yoğun bir yas sürecine girecekler. Yas tam yaşanmazsa uzar ve sağlıksız bir hale dönüşebilir. Taziyeler bunun için çok önemli ve bugünlerde telefonla da olsa mutlaka yapılmalı.

Açık havada yürüyüş yapın, güneş alın

Ruh sağlığımızı korumak için ne yapmamızı tavsiye edersiniz?

Maske takarak ve sosyal mesafeye dikkat ederek olabildiğince rutin hayatınıza dönün. Açık havaya çıkın, bol bol yürüyüş yapın, güneş alın. Sizi koronadan koruyacak kadar ama psikolojinizi bozmayacak kadar bilgi sahibi olun.

Diyelim ki kaygılıyım ve hekime ulaşma şansım yok…

İstanbul’da Sağlık Bakanlığı’nın KORDEP uygulaması var. Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi önderliğinde başlatılan bir uygulamayla 0850 305 00 34 numaralı telefonu aradığınızda size bir sıra veriyorlar, telefonun başındaki psikiyatr sizinle görüşüyor. Ayrıca neredeyse tüm şehirlerde il sağlık müdürlükleri tarafından psikolojik danışma hatları kuruldu. Bulunduğunuz şehrin sağlık müdürlüğünü arayıp öğrenebilirsiniz.

YALNIZ YAŞAYANLARDA KAYGININ ŞİDDETİ DAHA FAZLA

Üsküdar Üniversitesi Psikiyatri bölümünden araştırmacılar, Prof. Dr. Nesrin Dilbaz önderliğinde, yaşları 20-78 arasında değişen 1.298 kişiyle görüştü. ‘Türkiye COVID-19 Ruh Sağlığı Barometresi geçen ay yayımlandı.Bu çalışmaya göre, katılanların

Yüzde 60’ı sosyal medya, yüzde 53’ü resmi kurumlar, yüzde 52’si televizyon, yüzde 40’ı dost, aile ve arkadaşları yoluyla bilgi ediniyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 50’si salgınla ilgili araştırma yapmaya yöneldiğini söylüyor.
Katılımcıların yüzde 45’i tıbbi tesislerin hazırlıklı olup olmadığı konusunda kaygılı.
Katılımcıların yüzde 86’sı genel kaygının arttığını söylüyor, yüzde 48’i kendini ‘güvensiz’, yüzde 42’si ‘karmaşık’ hissediyor.

Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, “Araştırma sonuçları gösteriyor ki kadınlar erkeklerden daha kaygılı. Bekar olanlar ve yalnız yaşayanlarda COVID-19 konusunda güvence arama, depresif ve mutsuz hissetme, sağlık kaygısı şiddeti daha fazla. Yaşı genç olan, kronik hastalığı olan, daha önce herhangi bir hastalık nedeniyle bir yakınını kaybetmiş olanlarda kaygı düzeyi daha yüksek. Sağlık çalışanlarıyla genel toplum arasında kaygı ve korku açısından da bir fark yok. Sağlık çalışanları bilgi sahibi olmalarına karşın hastalığa ait belirsizliklerin çok fazla olması, çalışma koşulları ve uyku problemleri nedeniyle kaygı içinde.”

%60 Koronadan sonra kapalı ortamlarda bulunmama isteğinin arttığını söyleyenlerin oranı.
%62 Salgından sonra “Sağlıklı beslenmeye dikkat etme özenim arttı” diyenlerin oranı.
%64 Virüsten haberdar olduktan sonra “Dışarıdan yeme içmeyle ilgili çekincelerim arttı” diyenlerin oranı.

35 ülkeden 200’ün üzerinde araştırmacının yer aldığı uluslararası COH-FIT projesine katılarak, salgının kişilerin fiziksel ve ruhsal hali üzerindeki etkisinin araştırılmasına katkıda bulunabilirsiniz. www.coh-fit.com adresi üzerinden yapılan ve Türkçe seçeneği de olan bu anketle, COVID-19 ve gelecekte ortaya çıkabilecek salgınlar için önleme ve müdahale yöntemleri hazırlanması amaçlanıyor.

Not: Bu Yazı hurriyet.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Farklı dillerde bakım hizmeti veren huzur evlerinin önemi

alıntıdır — Wed, 10 Jun 2020 13:18:48 +0000

Farklı dillerde bakım hizmeti veren huzur evlerinin önemi

Bilindiği gibi Almanya’da yaşlılar için çok sayıda huzur evleri var. Bu huzur evleri Devlet, kiliseler sosyal toplum kuruluşları ve özel kişiler tarafindan yapıldı. Göçmenler için fazla olmayan ve yok denecek kadar az huzurevleri var.

Geçmişte birinci nesil yaşlı göçmenlere huzur evlerinde değilde aile içinde bakılmak isteniyordu. Değişen toplumsal yapılar gereği şimdi yeni nesil yaşlanınca huzur evlerine gitmeyi düşünüyor.

Burda doğup büyüyen göçmenler huzur evlerine karşı görüşleri değişmiştir.

Göçmenlerin kültürel geleneklerine uygun veya farklı kültürlere duyarlı çok az veya yok denecek kadar az huzur evleri vardır.

Göçmen azınlıklar uzun zamandır Almanya’da yaşamalarına rağmen, birçok konuda Alman toplumundan ayrı bir kültürel geleneğe sahiptir. Bu kültürel farklılık yaşamın her alanında dikkati nazara alınmalıdır. Hiçbir toplum homojen olmadığı gibi Alman toplumu da değildir.

Dünyanın çeşitli ülkelerinden gelmiş geniş bir nüfus yarım asır boyu bu ülkede yaşıyor. Göçmen azınlık içinde 4’cü ve 5’nci nesille bu toplumda barış içinde bir arada yıllarca yaşıyor ve bu toplumun ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Almanya’nın bir göçmen ülkesi olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak, toplumla iç içe geçmiş bu insanlarin ikinci sınıf muamele görmeden eşit demokratik haklar verilerek yaşamlarını sürdürmeleri sağlanmalıdır.

Globalleşen dünya ve tekniğin baş döndürücü bir hızla gelişmesinden dolayı, göçmenlerin gelmiş oldukları ülkeler ile kopmaz bağları olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu anlamda Almanya’nın bir göçmen ülkesi olduğu gerçeğinden yola çıkılarak tüm politikaları ve alınan kararları eşit şartlar altında, göçmen azınlığı nazari dikkata alınarak uygulanmalıdır. Bu görmezlikten gelindiği sürece sorunun çözümünün üstesinden gelinemez. Yıllarca da sorunun çözümünde yanlış ve geç kararlar alınmaktadır. Buna son verilmelidir.

Almanya gibi çok uluslu bir ülke için kültürler arası farklılığı dikkate almak gerekir.

Göçmen kökenli yaşlılar için huzur evleri, bir yandan rahat edecekleri bir ortam sağlamalı öte yandan ise, bütçelerine uygun bir şekilde hazırlanmalıdır.

Huzur evlerinde daha çok göçmen personele veya göçmen kökenli bakım hizmeti veren kuruluşlara ihtiyaç vardır.

Göçmenlerin kultürünü anlayan ve onların yaşam biçimine göre mutfak ihtiyaçlarını giderilmesinde onlara uygun şekilde ayarlanmalıdır. Belki de bunca yıllardan sonra dil zorluğunun olmayacağı düşünülürse diğer farklılıklar göz önünde tutulmalı.

Bakım muhtaç emeklilerin büyük çoğunluğunun gelir düzeyinin fazla olmadığı dikkate alınırsa onların maddi durumuna göre yeni huzur evleri yapılmalıdır.

Öte yandan bunların önemli bir kesimi toprağı ayrı ve gayrısı olmadığı gibi ölülerini de buradaki mezarlıklarda defnetmek isteyenlerin sayısı bir hayli yüksektir.

Almanya için kültürel zenginlik teşkil eden göçmen kökenli nesilin ailelerinin gelmiş olduğu kültürler ile bu toplumdan aldıkları ögeler yeni bir sentez oluşturuyor. Bundan dolayı da bu nesilleri Göçmen kültür ve Alman kültürüyle kıyaslarken, her iki kültürün de olumlu ve olumsuz yönleri ile mücadele içine girip günümüz gerçekleriyle uyum sağlayan bir bir sentez yakalayabiliyorlar.

İşte bu nesiller yaşamış oldukları toplumlarda yeni bir kültürel ayrılık ve yaşam biçimi geliştirebilirler. Bütün bunlar göz önünde tutularak Almanya da yeni bir göç politikası üretilmelidir.

Göçmen azınlığı bu toplumda bir problem grubu olarak değil de bu toplumun bir parçası olarak kabullenmek gerekir. Bu toplumun parçası olduğuna göre de eşit şartlar altında göçmen azınlığa her türlü demokratik haklar verilmelidir.

Huzur evleri de buna göre göçmenler için hazırlanmalı.

Not: Bu Yazı avrupa-postasi.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Başka Türlü Yaşamak

alıntıdır — Tue, 09 Jun 2020 21:39:07 +0000

Başka Türlü Yaşamak

Yıl 2020, aylardan Mart, Mart’ın on biri…

Virüs dediler, salgınmış, koronavirüs, sıçramış tüm dünyaya. Her akşam ölenler, kalanlar açıklanıyordu, izler olduk televizyonlardan. Ayrıca PANDEMİ de denilirmiş buna.!

Her şey gözüm önünde oluyordu.!

Tedbirler, tedbirler, tedbirler…Maske takılacaktı yüzlere, “sosyal mesafe”ye uyulacaktı her yerde. “Kısıtlama”lar başladı arından. 65 yaş ve üstü yaşlılara ve 20 yaş altı gençlere yasaklandı sokaklara çıkmak…

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Başladık mı evde kalmaya (bereket evimiz bahçeli)

Sabahlar, gündüzler, akşamlar ve geceler ve tekrar sabahlar. Bir nevi döngüye girmiştik, “aynı minval üzere”

İzlemek düşüyordu bize olup bitenleri, bitip başlayanları.

Bahardı mevsim her haliyle. Neler neler olmazdı ki baharda…

Her şey gözüm önünde oluyordu.!

Örneğin; Bahar dalı çiçeklenmişti önce köşede pempe, pembe. Arkasından kayısılar, sonra erik ağacı. Her gün biraz daha, biraz daha beyazlandı, bembeyaz oldu, gelinlik giymiş gibi, çiçekleriyle..

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Güller filiz veriyor, armutlar da erik misali çiçekleniyordu. Bu arada toprakta ne varsa geçmiş yıldan kalan tohum, saça v.s. çıkıyordu ve gösteriyordu kendini yeniden. Sarmıştı bütün bahçeyi, otla doluyordu bahçe boydan boya, enden ene…

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Sabah, öğle, akşam, gece..Ve yine sabah.

Bahçeye vermiştik kendimizi. Söküm, yolum, dikim, bakım v.s.

Güller de açıyordu artık , sarı-pempe-kırmızı. Gülibişim de yavaştan-yavaştan yapraklanıyordu NAR misali. Farkına varmışlardı baharın.

Arada bir bulutlar kaplıyordu göklere yağmur bulutları…

Her şey gözümün önünde oluyordu.!

Ve bulutlar suluyordu toprağı damlalarıyla, incitmeden, hafiften hafiften ve usul usul.

Polenlerde mi dolaşıyordu havada bilmem, yağmurla sararıyordu ortalık.

Her şey gözüm önünde oluyordu.!

Erik ve armut ağaçları BEYAZının ardından yeşillenirken yapraklarıyla yemyeşil, meyvelerini de gösteriyordu artık…Ne günlere gelmiştik.!

Bahar baharlığını yaşarken kendisi gibi bizler BAŞKA TÜRLÜ yaşıyorduk İNSANLIĞIMIZI şu virüs günlerinde…

İyi ki karatavuklar, kuşlar ötüyordu gün boyu.

Ya onlar da olmasaydı..?

Not: Bu Yazı muglayenigun.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.