“Annem Alzheimer. Birkaç gün daha yürümezse yürümeyi unutacak ve ne yazık ki bunun geri dönüşü yok” diye yazmıştı yönetmen Zeynep Dadak yaklaşık bir hafta önce.

Öncesinde ve sonrasında da sosyal medyada pek çok kişi, 65 yaş üstü sokağa çıkma yasağının esnetilmesi yönünde görüşlerini sıraladı.

Uzun zamandır yürümeyen, sosyalleşmeyen ve güneş görmeyen yurttaşların en azından belli saatlerde sokağa çıkmasının gerekli olduğu görüşü hakimdi bu yorumlarda.

Ardından 21 Mart’tan bu yana sokağa çıkma yasağı olan 65 yaş üstüne, sokağa çıkma yasağının uygulandığı hafta sonları maske ve mesafe kuralına uyarak 3 saatliğine izin verilmesi planlandığı haberi geldi.

TIKLAYIN – 65 Yaş Üstüne 3 Saat Sokağa Çıkma İzni Gündemde

Henüz tartışılan bu düzenleme ile ilgili olarak 65 yaş üstü neler diyor? Ruh durumları nasıl, uygulamayı doğru buluyorlar mı?

Kronik hastalıklar bir yana üreten, hayata katılan pek çok 65 yaş üstü de artık bu yasağın uzadığı görüşünde. Kimisi de salgın devam ettiği için izin verilse dahi sokağa çıkmayacağını söylüyor.

İstanbul Bahçelievler’de yaşayan 67 yaşındaki bir kişinin ilk sorusu şu oluyor: “Eminönü’ne gidebilecek miyim?” “Hava almayı, güneşte dolaşmayı özledim. Eminönü gibi alış veriş yapacağım, deniz havası alacağım yerleri de…”

“Kilometrelerce yürüyesim var”

Datça’da yaşayan 73 yaşındaki Gülnaz:

65’likleri gözden çıkardılar sanki. Bahçeli evi olanlar yarı açık cezaevinde diğerleri de hücre gibi evlerde.
Bize maske bile vermiyorlar. Tam olarak sınırda hissediyorum kendimi. İhtiyaç olanla yetinmek yanı sıra komşu dayanışması, kardeş dayanışması ile idare ediyoruz. Bandanalardan maske yapıyor aç kedileri besliyor film izliyor kitap okuyor bol bol temizlik yapıyoruz. Direniyoruz şimdilik. Yasaklar her zaman beni rahatsız etmiştir, ihlal edesim var.
Üç saatlik izin gelince hemen deniz kenarına koşarım özlemişim, hareketsiz kaldık kilo aldık Datça’da kilometrelerce yürüyesim var özgürlük gibisi var mı?

“İzin gelince de dışarı çıkmayı düşünmüyorum”

Ankara’da yaşayan 75 yaşındaki Leyla Yakut:

Bir aydır sokak kapısının kapısını açıp bir adım bile atmadım, ancak yaşım gereği olsa gerek hayata daha toleranslı bakıyorum. Benden daha kötü durumda olup yatağa bağlı yaşayanları, hapishanede ömür boyu tecrit altında olanları, hastanelerde yatan ve sağlık bekleyenleri düşününce… Buna benzer çaresizlikleri düşündükçe kendi halim bana şükretmek gerektiğini düşündürüyor. Evimdeki her odayı dolaşabiliyorum her istediğimi yiyebiliyorum maddi donanımım istediklerimi alabilme gücünü de veriyor.
Ancak çocuklarımın, dostlarımın, arkadaşlarımın yakınlığına ihtiyacım var. Onlarla da bu ilerleyen teknik sayesinde görüntülü olarak görüşebiliyorum. İhtiyaçlarımı da gene ilerleyen teknik sayesinde sanal marketlerden temin ediyorum.
Biz 30 kişilik üniversiteli bir grup arkadaşız ve WhatsApp’tan her gün konuşuyoruz. Dün bu konuyu konuştuk ve hiçkimse dışarıya çıkmayı düşünmüyor çünkü henüz bu virüsün soyadını biliyoruz ama adı belli değil. Bu kadar sabrettik daha da sabredebiliriz. 3 saatte ne yapacaksın? Lokantalar, kafeler kapalı, parklarda bir araya geldiğin zaman sarılıp öpüşemeyeceksin gene mesafeni koruyacaksın ne gerek var hayatı riske etmeye? Benim gibi tek yaşayanlar için ama eşiyle yaşayan ya da kızı ile yaşayanlara değil bununda bir zorluğu var tabi. Her işi kendim yapmak zorundayım.

“Eşim şeker hastası, yürümesi şart”

Malatya’da yaşayan 77 yaşındaki Nursel Barış:

Ben bir şekilde oyalanıyorum ama eşim çok etkileniyor. İşle yemekle oyalanıyorum, ama eşim gezmeye alışık ve bu süreçte yürüyememek onu zorladı. Bir de şeker hastası olduğu için ona yürüyüş şarttı onun için. Mesela en önemli rutini olan gazetesi artık düzgün gelmiyor. “Sanki düşünmem de azaldı” diyor.

Bir aydır evdeyiz, dışarı adım atmadık. Yakında market, fırın var, telefonla siparişimizi getiriyorlar. Tanıdıklarımız da herhangi bir ihtiyaçta getiriyorlar. Ne kadar olsa insan etkileniyor tabi ama telefon var Allahtan.

Ben 65 yaş üstüne getirilen bu yasağı doğru buluyorum. Çünkü kronik hastalıklarımız var. Evde haretet etmeye çalışıyoruz. Balkonda güneşleniyoruz. Üç saat izin haberine ise eşim çok sevindi.

“Ben sosyal birisiyim, bu durum biraz zorluyor”

İstanbul’da yaşayan 74 yaşındaki Yusuf Hoca:

Tercihen çıkmamak başka, dışarı çıkmak isteyip de çıkamamak başka. Bankaya gitmek gerekli, fatura ödemek gerekli.
Ben sosyal birisiyim, her türlü insan merkezli etkinliklere muhakkak giderim, bu bir görev gibidir benim için. Her hafta iki, üç etkinlikte insanlarla buluşurum çevre, gelecek ile ilgili konuşuruz. Yazlıkta da boş durmazdım mesela, orada “Çevreci Yusuf Hoca” dediğin zaman herkes bilirdi beni. Ondan dolayı, sosyalleşememek adına rahatsızım. Bu kapalılık az da olsa stres yaratıyor. Bugün mesela, telefonum bozuldu kafam oraya takıldı. Elim ayağım çünkü benim. Bir aydır evdeyim. Çocuklar evde olduğu için sıkıntılar az yansımış oldu ama çocuğu, yakını olmayan ne yapacak? Ben biraz şanslıyım,bahçeli  bir apartmanda yaşıyorum. Arada tedbirlerimi alıp aşağı iniyorum. Mesela televizyonu açıyorum, profesörlerle tartışma programlarını izliyordum ilk zamanlar ama orada da görüşler çok net değil. Maske takılsın mı takılmasın mı tartışılıyor hala. İster istemez kafam bulanıklaştı, dağınık görüşler. Bilgi karmaşası çok.

Bu virüs herkesi dize getirdi, yarım kıyamet olarak tanımlıyorum bunu. Ekonomisi iyi olanlar kurtaracak.

Bu sokağa çıkma yasağı ilk etapta doğru bir karardı ama birdenbire değil de kademeli olmalıydı. Şimdi 65 yaş üstü için sokağa çıkma yasağının olduğu günler üç saatlik izin deniyor ama resmi yerler açık olmayacağı için nasıl işlerimizi halledeceğiz? Öte yandan hareket etmek, güneş görmek için iyi bir uygulama olacaktır.”

“Evde ne kadar yürüsek boş”

Antep’te yaşayan 66 yaşındaki Macit:

Evden bir aydır hiç çıkmadım, bir gün hastaneye gitmek zorundaydım. Hayatımız; su, sabun, kolonya oldu.
Yürüyüş şart. Ben by-pass geçirdim ve damarların çalışması lazım. Evde ne kadar yürüsek boş. Sabahleyin 7-8 arası ya da akşam belli saatler çıkabilmeliyiz. Bir de ne olursa olsun insan kendi ihtiyaçlarını kendi karşılaşmak istiyor, alış veriş gibi.
Dört duvar arasında sıkılıyor insanlar. Arkadaşlarımızdan ruhsal bozukluk yaşayanlar var mesela. (AÖ)

İçişleri Bakanlığı genelgesiyle 21 Mart tarihinde 65 yaş üstü bireylere getirilen sokağa çıkma yasağının gevşetilmesi gündemde. 7,5 milyon kişiyi ilgilendiren düzenlemeyi Gazete Duvar’a değerlendiren 65+ Yaşlı Hakları Derneği Başkanı Dr. Gülüstü Salur, yaşlıları yekpare bir kitle olarak ele alan uygulamaların, uzun vadede sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Salur, “65 yaş üstü bireylerin ihtiyaçlarını ve ikamet ettiği bölgenin koşullarını merkeze alan bir düzenleme yapılması gerekiyor. Yerele özgü çözümler, genel bir çözümden daha iyi sonuç verecektir” diyor.

Korona virüsü önlemleri kapsamında 65 yaş üstü için getirilen sokağa çıkma yasağı 21 Mart’tan bu yana devam ediyor. İçişleri Bakanlığı’nın 81 ile gönderdiği genelgeyle duyurulan yasağın amacı, risk grubundaki yaşlıları Covid-19 salgınından korumak, vaka sayısının ve tedavi gereksinimlerinin artmasını engellemek olarak açıklanmıştı. 24 Nisan Cuma günü AK Parti MYK’da ve bakanlıklarda yapılan toplantıda, bu yasağın gevşetilmesi gündeme geldi. Hayata geçirilmesi planlanan yeni düzenlemeye göre, hafta sonlarında uygulanan sokağa çıkma yasağı sırasında 65 yaş ve üstü kişiler 3 saat süreyle dışarı çıkabilecek.

Bir aydan uzun bir süredir devam eden sokağa çıkma yasağı yaklaşık 7,5 milyon kişiyi etkiliyor. Yaşlılar, bu süreçte kendisini ev hapsinde ve başkalarına muhtaç hissediyor. 65+ Yaşlı Hakları Derneği Başkanı Gülüstü Salur, “Yaşlılar en çok bağımsızlıklarını özlüyor” diyor.

Not: Bu Yazı haberver.me Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlanan yaşlanma, biyolojik bir süreçtir. Fiziksel ve ruhsal gerilemeleri hızlanan, özgüvenini yitiren, sosyal statüsü değişen, yalnız kalan, ilgi-sevgi-paylaşma gereksinimi artan, gelir kaybına uğrayan, artık tüketici olan, sıkça hastalanan yaşlı bireylere götürülen hizmetler toplumun refah düzeyine koşut gelişmektedir.

Birleşmiş Milletler “Yaşlılık İlkeleri”nde “toplumsal yaşamdaki yaşlı bireyin bireysel tercihlerine uygun, kapasitelerini geliştirebilecek fırsatlar sunan, güvenli bir çevrede yaşaması” öngörülmektedir. Avrupa Kentsel Şartı Belgesi ise; dezavantajlı (yaşlı, çocuk, özürlü vb.) grupların temel kişilik haklarını kullanabilmeleri, kentlerin, herkesin her yere erişebilirliğini sağlayabilecek şekilde tasarlanması” ilkesine dayanmaktadır. Kamusal dış mekanların işlevselliği, kullanıcıların yaşam kalitesini yükseltir, kentin yaşanabilirlik kalitesini arttırır.

Yaşlı kullanımına uygun olmayan fiziksel çevre, yaşlının özgüvenini azaltır, yaşam alanını daraltır, toplumla bütünleşmesini engeller. Yaşlılar alışveriş, banka gibi zorunlu nedenler, yürüyüş, temiz hava, gezme gibi pasif rekreasyonel aktiviteler ile sosyo-kültürel faaliyetler amacıyla kentsel dış mekanları kullanırlar.

Ülkemizde kentlerdeki fiziksel çevrenin özürlü / yaşlılar için erişilebilir ve yaşanabilir kılınmasına ilişkin yasal ve standart düzenlemeler mevcut ise de, bu tasarım kurallarının açık ve kapalı tüm mekanlarda istenildiği düzeyde yaşama geçmediği bilinmektedir.

Bir kent yaşlısı evi ile gideceği banka arasındaki yolda;
• yaya geçidinde butonlu ışık,
• kaldırımda yönlendirici ikaz araçları,
• yol boyunca çeşme – gölgelik – büfe – genel tuvalet, oturma birimleri,
• üst-alt geçitlerde asansör bulunmuyor,
• kaldırımlar alçak / yüksek,
• merdiven rıht – baskıcı standart dışı,
• kaldırım döşemeleri oynak,
• parkların aydınlatılması yetersiz,
• toplu taşım durakları zemini engebeli ise,
o kent, yaşlılara yaşamı yasaklayan bir kenttir.

Sağlıklı bir kentte, yaşlıların erişebilirlikleri ve toplumla bütünleşmeleri engellenmez. Yaşlı; yürüyerek, tekerlekli sandalye ile, toplu / özel taşıma olanaklarıyla kentsel yaşama dahil olur, kentteki aktivitelerden yararlanır.

Yaşlının yaşamını kolaylaştıran (baston – tekerlekli sandalye – yürüteç kullanılabilen) iç mekanlarda (banka, lokanta, hastane, konut, postane, sinema, huzurevi vb.)
• merdiven – asansör minimum kullanılmalı,
• basamak / eşik yerine rampa kullanılmalı,
• eşik 2 cm.den az , iki yönü pahlı olmalı,
• eşiksiz ve basamaksız ulaşılabilen, standartlara uygun, ana katlara konulan asansör bulunmalı,
• dönel merdiven kullanılmamalı,
• bina girişinde tekerlekli sandalye hareket alanı bulunmalı,
• kapı genişliği ile açılım şekline önem verilir.

Yaşlılara yaşamı yasaklamayan bir kentte;

• Bina girişi yakınında, çeşme-tuvaletli, yeterli aydınlatılan, (mümkünse) üstü kapalı, yaşlı araçlarına özel park yeri ayrılan otoparklar,

• Yüksekliği 15(-), genişliği 150(+)cm. olan, kaymayan – parlamayan – yürümeye uygun dokulu zemini olan, kesilmeyen ve aynı düzeyde zeminli, başlangıç ve bitişi rampalı, mülkiyet tarafında 25(+), bordür tarafında taş dahil 50(+) cm emniyet şeritli, dönüş alanlı, yönlendirme – ikaz araçları bulunan kaldırımlar (yaya yolları),
• Genişliği 90(+)cm., eğimi %8 (1:12), başı ve sonunda düz ve değişik dokulu alan bulunan, kot farklı rampalar arası geçişlerde dinlenme alanı bulunan zemini sert, stabil, kaymaz ve az pürüzlü malzeme ile kaplanan, gerektiğinde bir / iki tarafına yuvarlak hatlı küpeşte konan rampalar,
• Rıht yüksekliği 15, baskıç genişliği 28 cm, iki tarafı küpeşteli, (gerektiğinde) ara sahanlıkları olan, pürüzlü ve kaymayı engelleyici malzeme kullanılan, başı ve sonunda farklı renk ve dokulu sahanlık bulunan, geceleri aydınlatılan merdivenler,
• 180(+) cm. genişliğinde, uygun geçiş süreli, ışıkları butonlu – sesli, buton yüksekliği 120(-) cm., iki kademeli olanlarda orta refüjde bekleme amaçlı yapı adası bulunan, (görme ve işitme özürlüler için) vibrasyon levhası kullanılan Hemzemin yaya geçitleri,
• Yürüyen merdivenleri de bulunan, tekerlekli sandalyeliler için asansörlü, gece –ve gerektiğinde gündüz- aydınlatılan alt ve üst geçitler,
• Basit – açık sembollerin zemin rengine zıt şekilde kullanıldığı (güvenlik=yeşil, risk=sarı,tehlike-acil durum=kırmızı), görme engellilere yolu tanıtan, engellere yaklaşmadan uyaran, işitme engelliler için görsel uyarı kullanılan, kolay görünür yerde, yeterli sayıda, iyi aydınlatılmış ve uluslar arası standartlara uygun yönlendirme ve ikaz işaretleri,
• Bulvar-cadde-sokaklarında güvenlik ve gölgelik amacıyla yol ağaçları,
• Seviye farklılığı en aza indirilerek engellerden arındırılan, bilgi levhaları uzaktan görülür ve anlaşılır olan, tren duraklarında görme engellilerin biniş nokta-çizgilerini fark edebilmesi için belli bölge-yönlerde değiştirilen zemin malzemesi ile kaplanan, işitme engelliler için toplu elektronik yazı levhaları bulunan durak yerleri,
• Yürüyen merdivenli, asansörlü, görme engellilere peron kenarlarını hissettirebilen 70-80 cm. geriden seramik şeritli, metro-hızlı tren-otobüs düzlemlerini birbirine bağlayan asansörlerin olduğu metro – hızlı tren istasyonları bulunur.

İnsan onuruna uygun yaşama, gezme, görme, eğlenme, kültürel aktivitelerde bulunma amacı doğrultusunda yapılanan kentler, yaşlılar için de erişilebilir ve yaşanabilir kentler olacak, hızla kentleşen ülkemizde yaşlılar kentlileşebilecektir.

1. Dönümcü Ş. Yaşlı ve Sosyal Hizmetler. Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi,2006; 52 (Özel Ek):p.42-46
2. Dönümcü Ş. Yaşlılık ve Sosyal Hizmetler. XXXV1.Geleneksel Çubukçu Günleri (Türkiye’de Yaşlı Özürlülüğü, Neredeyiz? Nerede Olmalıyız?) Program ve Özet Kitabı. İstanbul, 2005. p.27-31
3. Dönümcü Ş. Yaşlıya Götürülen Sosyal Hizmetlerin Organizasyonu. 2inci Ulusal Geriatri Kongre Kitabı.Antalya:2003, p:72-76
4. Karamehmetoğlu Ş. Yaşlılar İçin Fiziksel Çevrenin Düzenlenmesi. Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi,2006; 52 (Özel Ek):p.50-52
5. Sönmez Türel H, Malkoç Yiğit E, Altuğ İ. Kamusal Dış Mekan Tasarımında Kullanıcı Gereksinimlerinin Yaşlılar Yönüyle Değerlendirilmesi Üzerine Bir Araştırma. III..Ulusal Yaşlılık Kongre Kitabı. İzmir:2005.p:224-239

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.

“Özgür” kent; yaşlının da erişebilirliğini ve toplumla bütünleşmelsini engellemez, kentsel yaşama dahil olmasını ve kentteki aktivitelerden yararlanmasını sağlayarak, baston, tekerlekli sandalye, yürüteç kullanan kentli yaşlının yaşamını kolaylaştırır.

 
Yaşanılan kente, mekanlara süreç içerisinde yabancılaşıldığını biliyordum ama, kendimin bu denli yabancılaştığımın ayrımında değildim.

Yaşamını yalnız sürdüren, emekli bankacı 73 yaşındaki eski komşum Mukadder Hanım, hayat girgini bir insan idi. Şimdilerde mutsuz, dizlerindeki kireçlenme -giderek daha fazla- yaşamını kısıtladığından. Dün telefonla yardım istedi: tedavi alacağı özel bir Fizik Tedavi Merkezine götürmem için.

Gittim. Apartmanın ara kattaki asansörüne ulaşmak için harcadığı efor daha evden çıkamadan yordu onu. Bina girişindeki dokuz basamaklı, çok geniş, alçak tırabzanlı, merdiven işkence aracı gibiydi.

Bu merdivenin bir bölümü rampa olsaydı, kolaylaşacaktı iniş-çıkış. Otoparkı olmayan apartmanın önü ve sokak araba doluydu. Arabaların arasından geçemeyen Mukadder Hanım’ın taksiye ulaşımı kolay olmadı.

Taksiye binerken kaldırımın yerinden oynamış bordür taşı nedeniyle büyük tehlike atlattık. Araçtan inişimiz zor, Sağlık Merkezine girişimiz ve içerideki ulaşılabilirliğimiz tekerlekli sandalye sorunsuzdu.

Dönüş güzergahımızda bankayı da eklemiştik. Gün boyu zorlanan komşum ağlamaklıydı; “21 seanslık tedavi, 21 işkence seansı” derken. Onun tek başına gidip-gelmesi, benim de her gün ona eşlik etmem olanaksızdı.

Sonuçta; apartman görevlisinin kızının komşuma tedavi süresince destek olmasını örgütledik. O gün gelişen özel sorun çözümlendi.

Ama yarın başka bir sorun çıkacaktı. Yaşlı / hasta / özürlü olan Mukadder Hanım’ın sokağa her çıkışında bu tür organizasyon gerektirirse, o insan yaşamdan kopmaz mı?

Akşam üzeri uzunca bir yürüyüşle eve giderken, kafam bu konuya takılıydı. “Merdivenli mekanlar, eşikle ve basamakla ulaşılan asansörler, rampa yerine kullanılan basamak ve eşikler, dönel merdivenler, uygunsuz bina girişleri yaşam alanımı daraltıyor.” diyen tekerlekli sandalyeli arkadaşım ‘Oktav’ın haklı isyanına katılmamak olası değil!’ dedim içimden.

Yıllardır yaşadığım Ankara’yı bir başka gözle seyrettiğim yürüyüş sürecinde “Günlük yaşamının büyük bölümünü kapalı mekanlarda geçiren kent yaşlısı/sakatı açık havada yarım saat hiçbir engelle karşılaşmadan yürüyebilmeli, soluklanmalı, hayata karış(tırıl)malı!” diyordu içimdeki ses yüksek tonla.

Bakanlıklardaki üst geçitten karşı yöne geçerken çok dik olan merdiven basamakları nedeniyle öylesine zorlandım ki! Merdiven rıht yüksekliği ve baskıçların bir standartı olmalı. Yaşlı nasıl çıkar bu basamakları, ben bile çıkamazken. Üst geçit merdivenlerinin her iki yanında küpeşte vardı. Ancak, ara sahanlığa ulaşmak için çıkılacak basamak sayısı çok fazla idi.

Zeminin pürüzü, kışın kaymayı engeller mi? bilemeyeceğim. Geçit, -galiba- geceleri aydınlatılmıyor. Kap-kacın giderek yoğunlaştığı günümüzde karanlık, loş alt-üst geçitler hepimizin -yaşlıların da- can ve mal güvenliği tehdit etmiyor mu?

Ankara’da. asansörlü geçit sayısı çok az. Hacettepe Hastanesi önündeki üst geçidin asansörünün kilitli olduğunu söylesem… Kızılay göbeğe açılan bulvarların ortasındaki refüje ulaşmak da yaşlılar için kolay değil, ışık süresince. .

Arabam olmadığından, otopark kültürüm yok. Geçenlerde üstü açık bir otoparkta alıveriş yapacak arkadaşımı bekledik, kızıyla arabanın içinde. Ufaklığı götürecek tuvalet yoktu parkta. Yanımda yaşlı biri olduğunda da zorlanacaktım, güneş altında susuz – tuvaletsiz.

Her dönem. Ankara kaldırımlarını yenilemeyi seven (!) belediyelerimiz oldu. Ancak 30 yıllık bir Ankaralı olarak; henüz kar ve buzda kaymayan, parlamayan, yürümeye çok uygun dokulu kesilmeyen ve aynı düzeyde zeminli, başlangıç ve bitişi rampalı, yönlendirme – ikaz araçları bulunan kaldırım göremedim. Torunlarımın göreceğine olan umudum ise tam.

Şehir dokusu içindeki rampaların genişlik ve eğimini ayarlamak Belediyelerin elinde. Başı ve sonunda düz ve değişik dokulu alan bulunan, kot farklı rampalar arası geçişlerde dinlenme alanı bulunan zemini sert, stabil, kaymaz ve az pürüzlü malzeme ile kaplı rampalar yaşlılar ve sakatlar dahil tüm kentlilerin yaşamını kolaylaştırır. Tersi de zorlaştırıyor, biline.

Bir ya da iki tarafına yuvarlak hatlı küpeşte konan rampayı çıkmak ne kadar kolay! Küçük Esat’ta ve Kocatepe Camisinin çevresinde bu tür “insancıl” rampalar var. Arkadaşımın annesi, ara sokakta rampa başındaki evine gidip-gelirken taksi kullanmak zorunda kalıyor.

Dün, Ziya Gökalp Bulvarında bir pastanede otururken, yaya geçidi kullanan insanları izledim. Beyaz bastonlu görmez yurttaş uzun süre orta refüj yapı adasında bekledi. Yeşil ışık iki kez yandı: geçemedi.

Eğer bu geçitte görme ve işitme engelliler için vibrasyon levhası olsaydı, bu hemşehrimiz zorlanmayacaktı. Üstelik yardım etmek isteyen de olmadı! Ben uzakta ve ters yönde olduğumdan yardıma koşamadım.

Amsterdam’da görme engellilere yolu tanıtan, engellere yaklaşmadan uyaran, işitme engelliler için görsel uyarı bulunan yönlendirme ve ikaz işaretleri olduğunu duymuştum. Bu işaretlerin ülkemize ulaşması çok uzun sürmez umarım.

“Kent mobilya”sı otobüs duraklarımız – özellikle kent merkezindekiler- Ankara’da çok şık Ancak kentin dış çeperlerine doğru durakların kalitesi düşüyor. Neden mi? Durakla ana zemin arasındaki seviyenin artması, bilgi levhalarının uzaktan görülüp, okunamaması yüzünden. .

Metro Ankaray istasyonlarının yürüyen merdivenli, asansörlü, görme engellilere peron kenarlarını hissettirebilen geriden seramik şeritli olması sevindirici.

“İnsan hangi yaş ve konumda olursa olsun, yaşadığı kentte kendini özgür hissetmeli” diye düşünüyorum.

Yaşlı ya da sakatın evinden çıkıp, para çekeceği Bankamatik’e gideceği yolda; yaya geçidinde butonlu ışık ve ikaz araçları, yol boyunca çeşme – gölgelik – büfe – genel tuvalet, oturma birimleri, üst-alt geçitlerde asansör bulunmuyor ise, kaldırımlar alçak/ yüksek, merdiven rıht – baskıcı standart dışı, kaldırım döşemeleri oynak, parkların aydınlatılması yetersiz, toplu taşım durakları zemini engebeli ise, o kent, “özgür” bir kent değil , “özürlü ” bir kent olmaz mı?

“Özgür” kent; yaşlıların da erişebilirliklerini ve toplumla bütünleşmelerini engellemez, kentsel yaşama dahil olmasını ve kentteki aktivitelerden yararlanmasını sağlayarak, baston – tekerlekli sandalye – yürüteç kullanan “kentli” yaşlıların yaşamını kolaylaştırır.

İnsan onuruna uygun yaşama, gezme, görme, eğlenme, kültürel aktivite olanakları bulunan “erişilebilir” ve “yaşanabilir” kentlerde, kendilerini “öteki” hissetmeden, kimseye bağımlı olmadan yaşam sürdürebilmeli yaşlı “Mukadder Hanım”lar, tekerlekli sandalyeli “Oktav Bey”ler….(ŞD/BA)

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.