NE YAPMALI
TEST SAYISI ARTMALI

GÜNE önce “hak edilmiş bir teşekkür” ile başlayalım. “Test sayısı arttırılsın” talebimiz karşılığını nihayet buldu. Günlük test sayımız geçtiğimiz günlerde 80 binli rakamları aştı. Bu son günlerin en önemli ve sevindirici pandemi haberlerinden biridir.

Tekrarlayalım: Test sayısının artması, sadece erken teşhisin kolaylaşması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda daha fazla “sessiz/hayalet taşıyıcı”nın tanımlanması, dolayısıyla onlar vasıtasıyla oluşabilecek yeni bulaşmaların önlenmesini de sağlıyor. Tıbbi adıyla “asemptomatik vakalar” olarak da tanımlanan sessiz taşıyıcılar, bizde de diğer ülkelerde de hastalığın kontrol altına alınmasını engelleyen en önemli faktörlerden biridir. Onları yakalamanın en etkili yolu da daha
fazla test yapmaktır.

NETİCE ŞUDUR
TEST HEDEFİ ÖNCE 100 BİN SONRA 200 BİN OLMALI

NETİCE şudur: 80 binleri geçen test sayılarımız şimdilik iyi bir rakamdır ama emin olun ki yeterli değildir. Minimum rakam en az 100 bin olmalı, daha da fazlası hedeflenmelidir. Eğer vaka sayılarımızı azaltarak okullarımızı bir an önce açmak, turizmde istediğimiz patlamayı yapmak, işimize gücümüze yeniden dönüp ekonomimizi eski performansına taşımak istiyorsak, en etkili çözümlerden birinin test sayısını arttırmak, yani sessiz taşıyıcıları süratle bulup izole etmek olduğunu unutmayalım.

UNUTMAYALIM
HAYALET TAŞIYICILAR ARTIYOR

BAZI uzmanlara göre COVID-19 vakalarının yüzde 40’ından fazlası, virüsü herhangi bir “semptom/belirti” göstermeden ortalama 2-3 hafta taşıyabiliyor. Bu son derece önemli bir bilgi. Zira bu vakaların her biri adeta birer “bulaş fabrikası” işlevi görüyor. Evlerinde ailelerine, toplu taşıma araçlarında diğer yolculara, işyerlerinde iş arkadaşlarına, toplumsal ortamlarda dostlarına/arkadaşlarına virüs bulaştırıyor. İşin kötüsü, bu sessiz taşıyıcılar o virüsü taşıdıklarının farkında bile değiller. Dolayısıyla yaşam tarzlarında en ufak bir değişiklik yapmayı veya tedbir almayı da düşünmüyorlar. Üstelik çoğunun maske bile kullanmadıkları, daha da önemlisi evlerinde ve işyerlerinde maskelerini çıkararak etrafa virüs bulaştırdıkları çok iyi biliniyor. COVID-19’un hiçbir belirtisini göstermeden virüsü yayan sessiz taşıyıcılar en az 2 hatta 3 haftaya yakın bir süre o virüsleri çevrelerine de yayabiliyor. İşte bu nedenle test sayısının arttırılması, virüsü taşıdığından habersiz kişilerin hızlıca belirlenmesi açısından son derece önemli bir ayrıntıdır.

İYİ HABER
MUHTEŞEM ÜÇLÜ: VİTAMİN D MAGNEZYUM VE B12 VİTAMİNİ

SİNGAPUR’da yapılan yeni bir çalışmayı Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta benden önce okuyucularıyla paylaştı. Ahmet Hoca’nın paylaştığı o önemli haber şuydu: Singapur’da yapılan bir çalışmaya göre, magnezyum, D vitamini ve B12 üçlüsü, COVID-19’un seyrini hafifletebiliyor. Nedenine gelince: D vitamini enfeksiyonun oluşturduğu enflamasyonu baskılayarak, magnezyum D vitamini metabolizmasında işlem gören çok sayıdaki enzimin aktivasyonunu sağlayarak, B12 vitamini ise bağırsaklarımızdaki mikrobik ekosistemin bağışıklığa yaptığı katkıları arttırarak bedenimizin COVID-19 ile mücadelesini kolaylaştırabiliyor. Bu üçlünün yiyecekler ve takviyelerle bugünlerde daha fazla kazanımı COVID-19 enfeksiyonunun daha hafif atlatılabilmesi için işe yarayan bir önlem olarak düşünülebilir. Daha önce de yazmıştık: Özellikle D vitamini bu enfeksiyonla mücadelede muazzam işlere imza atıyor. D vitamini seviyesi yeterli olanlarda enfeksiyon daha seyrek görülüyor. Görülse de daha kolay, çabuk ve hafif atlatılıyor.

PAZARTESİDEN DEVAM
KAYGI BOZUKLUĞU NASIL ÖNLENECEK

KONUŞTUĞUM ruh sağlığı hekimleri bu konuda pek çok şey anlattılar. O bilgileri başka bir yazıda detaylıca paylaşacağım ama en çok da şu noktaların altını çizdiler:

* Belirtiler mümkün olduğu kadar erken fark edilecek, önlemler olabildiğince erken alınacak.

* Gerektiğinde bir ruh sağlığı hekimi veya psikologdan destek istenecek.

* Düzenli egzersiz yapmanın, doğru beslenmenin, kaliteli ve yeterli uykunun mücadelede vazgeçilmez ilk üçlü oldukları iyi bilinecek.

* Gerekiyorsa aileden, eşten, dosttan, arkadaşlardan da destek alma konusunda tereddüt edilmeyecek.

* Gevşeme teknikleri, ruhsal rahatlama yöntemleri ve benzeri doğal yardım araçlarından maksimum düzeyde istifade edilecek.

* İhtiyaç duyuluyorsa ilgili uzmanların onayının alınması koşuluyla doğal destekler ve/veya ilaçlardan da istifade etmek düşünülecek.

OKUR SORUSU
HAMİLELER GRİP AŞISI YAPTIRMALI MI 

MUHTEMEL bir COVID-19 enfeksiyonuyla karşılaşmak bugünlerde hepimizin bir numaralı korkusu. Buna bir de her yıl zaten sık sık karşılaştığımız grip enfeksiyonunun da eklenebileceğini düşünmekse bu korkuyu üçe beşe katlıyor. İşte bu nedenle son günlerin en çok konuşulan sağlık konularından biri de “kimlerin öncelikle grip aşısı yaptırması gerektiği” sorusunun cevabıdır. Bana sorarsanız grip olmak istemeyen herkes aşılanabilir.

Ama öncelik, hastalığın ciddi ve hatta ölümcül seyredebileceği risk gruplarının olmalıdır. Gebeliğin 2’nci ve 3’üncü 3 aylık döneminde bulunanlar da kanaatimce o risk grubunda kabul edilebilirler. Onlar da tıpkı kronik kalp hastaları, kronik akciğer hastaları, kronik böbrek ve karaciğer yetmezliği sorunu yaşayanlar, bağışıklık sistemi baskı altında olanlar, düşkün ve yaşlılar gibi grip aşısını öncelikle yaptırması gerekenler arasında sayılabilirler.

Not: Bu Yazı hurriyet.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Koronavirüsün (Covid-19) Türkiye’de görülmeye başladığı günden bu yana, sokağa çıkma yasaklarından en fazla etkilenen kesim 65 yaş üstü oldu.

Aylarca eve hapsolan, hastaneye ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak için sokağa çıkamayan yaşlılar, sahillere inen, Ayasofya’nın camiye dönüştürülme törenine katılan ve bayramda sosyal mesafe dinlemeyerek kucaklaşan, öpüşen, düğünlerde boy gösteren kitlenin kurbanı oldu ve bir kez daha yasakların hedef kitlesi oldu.

Karar Gazetesi’nin haberine göre, 4 Ağustos tarihinden bu yana vaka sayılarındaki artış, virüste ikinci dalganın habercisi. Önlemler yetersiz kalınca tıpkı ilk dalgada olduğu gibi yine 65 yaş üstüne sokağa çıkma sınırlaması getirildi.

Karar 23 ilde alınırken, devletin sorumluluğu tümüyle vatandaşa yüklemesi tepkilere neden oluyor.

Sivas, Kayseri, Manisa ve Bursa da dahil 23 ilde getirilen sınırlamalarla, bu yaş grubunun düğünlere katılması ve AVM’lere girmesi yasaklandı.

Habere göre, İzmir Tabip Odası günlük vakanın 250’ye çıktığı kentte ‘birinci dalganın ikinci pikinin’ yaşandığını belirtti. Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Alpay Azap “Kontrolsüz yayılma var” uyarısı yaptı. Toraks Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Oya devletin vatandaşı sorumlu tutmaması gerektiğini belirtirken Prof. Dr. Mehmet Ceyhan da “Devlet ek tedbir almalı” dedi.

Artan korona vakaları nedeniyle 65 yaş ve üzerine yasak getirilen illerin sayısı 23’e çıktı. Düğün, nişan, cenaze, AVM ve toplu görüşme alanları yasaklandı. Toplu ulaşımayı da trafğin yoğun olduğu saatlerde kullanamayacaklar. Uzmanlar sonbaharda beklenen ikinci dalga öncesi getirilen bu erken tedbirlerin hayat kurtaracağını belirterek “Bu herkes için bir sınav olacak” yorumunu yaptı.

Sonbaharle birlikte dünyanın pek çok ülkesinde ikinci korona dalgası beklentileri büyümeye devam ederken bazı ülkelerde vaka sayısındaki yükseliş ikinci dalga olarak tanımlanmaya başladı. Normalleşme ile birlikte Türkiye’de vakaların artması ve Kurban Bayramı ile yaz tatilinin de araya girmesiyle yaşanan pik, resmi makamlar tarafından henüz yüksek sesle dillendirlilmemiş olsa da  uzmanlar durumu birinci dalganın ikinci piki veya ikinci dalganın başı olarak tanımlamaya başladı. Vakalardaki yükseliş okulların açılışını bir ay daha başlamadan ertelemesi iller basında yeni tedbirlerin alınmasına neden oldu. İlk tedbirler ise risk gurubunda olan 65 yaş üstü vatandaşlar için alındı. Sivas’la başlayan tebirler Ankara dahil 23 ile yükseldi. Bu illerde 65 yaş üstü kişilerin belli saatlerde toplu taşımaya binmeleri, düğün, nişan veya sönnet törenlerine gitmesi yasaklandı. Bazı illerde ise 15 yaş altına da yasak getirildi.

65 yaşa yasak getirilen iller şöyle: Erzincan, Eskişehir, Mardin, Ordu, Kastamonu, Ankara, Bursa, Kütahya, Batman, Sivas, Manisa, Kırıkkale, Aksaray, Bartın, Elazığ, Kayseri, Şanlıurfa, Yalova, Siirt, Kahramanmaraş, Malatya, Düzce ve Niğde. 65 yaş ve üzeri vatandaşlara korona tedbirleri kapsamında yasak getirilen iller Doğu, Güneydoğu, Marmara ve İç Anadolu bölgelerinde yer aldı. Bu bölgelerde başta Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep, Van, Ankara ve Konya’daki yüksek vakalar alarm zillerinin çalmasına neden olmuştu. Türkiye genelindeki istatistiklere bakıldığında bile İstanbul dışında en fazla vakalar bu illerde mevcut.

Not: Bu Yazı ahval.me Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Batman, Kırıkkale, Sivas, Bursa, Malatya, Urfa, Siirt, Düzce ve Maraş’ın ardından Ankara’da da yeni tip koronavirüs (Covid-19) vakalarındaki artış nedeniyle 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olan vatandaşlara kısıtlama getirildi.

Buna göre, 65 yaş ve üzeri ile kronik rahatsızlığı olan vatandaşların düğün, cenaze, taziye, pazaryeri, sosyal faaliyetler gibi topluca bulunulan alanlara girmeleri kısıtlandı.

Yeni kararlar Ankara Valisi Vasip Şahin başkanlığında toplanan İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulu toplantısında alındı.

Buna göre alınan kararlar şöyle:

* Covid-19 tanılı ya da temaslısı olması nedeniyle evde izolasyona alınan kişilerin Sağlık Bakanlığınca belirlenen izolasyon koşullarına uymalarının sağlanması,

* Salgın Denetim Merkezleri bünyesinde “Mahalle Denetim Ekiplerinin” oluşturulması, bu ekiplerin mahallelerinde tespit edilen ve karantinaya alınan kişileri takip etmelerinin sağlanması,

* Bu ekiplerin yaygın ve etkin şekilde mahalle bazlı izleme ve takip çalışmalarını yürütebilmesi için mahalle denetim ekiplerinde; kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ve kolluk birimleri personelinin yanı sıra okul müdürleri ve öğretmenlerin, din görevlilerinin, muhtarlar ve azalarının, apartman ve site yöneticilerinden temsilcilerin ve kolluk personelinin görevlendirilmeleri,

* Taksi, dolmuş ve toplu ulaşım araçlarında şoför mahalli ile yolcular arasında fiberglas ile bölümleme yapılması,

* 65 yaş ve üzeri ile kronik rahatsızlığı olanların düğün, cenaze, taziye, pazaryeri, sosyal faaliyetler gibi topluca bulunulan alanlara girmelerinin kısıtlanması,

* Sokak düğünlerinde düğün süresinin azami iki saat olarak belirlenmesi ile toplu yemek verilmesinin yasaklanması

* “Hayat eve sığar (HES)” uygulamasının tüm kamu kurumlarında randevu talepleri öncesi ve kamu kurumlarına girişlerde kullanılması,

* 65 yaş ve üzeri vatandaşların toplu ulaşım araçlarının yoğun olduğu zamanlarda bu araçları kullanmamalarının tavsiye edilmesi, bunun ilgili kurumlarca basın yayın organları ve sosyal medya aracılığıyla duyurulması.

Para cezası ve TCK 195

Evde izolasyon yükümlülüğüne uymayanlar hakkında Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 282. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmasının yanı sıra, konusu suç teşkil eden eylemlere ilişkin TCK’nın 195. maddesi uyarınca gerekli adli işlemlerin başlatılmasına karar verildiği de ifade edildi.

TIKLAYIN – İHD: Covid-19 tedbirleri kapsamında verilen para cezaları kanunsuz

Dokuz ilde daha yasak

Geçtiğimiz hafta sonundan itibaren Batman, Kırıkkale, Sivas, Bursa, Malatya, Urfa, Siirt, Düzce ve Maraş’ta da 65 yaş ve üstü vatandaşlara sokağa çıkma kısıtlaması getirildi.

Bursa’da 65 yaş ve üstü vatandaşların, 08.00-10.00 ve 16.30-19.30 saat aralığında sokağa çıkmaları yasaklandı.

Malatya, Sivas ve Batman’da 65 yaş ve üstündeki vatandaşların 10.00-17.00 arası sokağa çıkmalarına izin verileceği açıklanırken, Kırıkkale’de 10.00-18.00 arasına yasak getirildi.

Urfa’da bu yasak kararı 06.00-10.00 ve 16.00-18.00, Siirt’te 17.00-00.00 arası için alındı.

Maraş’ta 07.00 – 10.00 saatleri ile akşam 17.00 – 20.00 saatlerinde toplu taşıma araçlarını kullanmaları ve akşam 17.00’den sonra sebze, meyve pazarlarına girişlerinin kısıtlanması kararlaştırıldı.

Düzce’de ise evlenenlerin birinci derece akrabası olmayan 65 yaş ve üstü vatandaşları düğünlere katılmaları yasaklandı.

Bugüne dek Türkiye’de COVID-19 benzeri bir pandemi yaşanmamıştı. Küresel koronavirüs pandemisi günlük yaşamımızı büyük oranda değiştirdi; işletmeler, okullar, insanların bir araya gelebileceği pek çok yerin kapanmasıyla birlikte bizler de karantina sürecine girdik. Virüsün yayılma hızının azalmaya başladığı zaman ise “yeni normal” ile bu sosyal izolasyon sürecinden çıkmaya başladık.

Tüm bu zorlu süreçler hepimizi birçok konuda olumsuz etkiledi. Bu olumsuzluklardan biri var ki etkisi çok daha sonra gösteriyor. Aniden veya yavaş yavaş ortaya çıkan bu sorunların kaynağı psikolojik olabilir. Klinik Psikolog Esra Ceco, “Koronavirüsün Psikolojik Etkilerine” Dikkat Çekti.

Koronavirüs depresyona neden olabilir!

Pandemi sürecinde alışkanlıklarımız, günlük yaşamımızın rutinleri değişti; ofise gitmek yerine evden çalışmalar başladı, mali nedenlerle bazı iş yerleri kapandı, sosyalleşmek için bir araya gelmek imkânsız hale geldi. Sosyal izolasyon, çaresizlik ve değersizlik duyguları, gelecekle ilgili umutsuzluk ve rutin olmama depresyondeneyimine yol açan unsurlardan. Çinli psikologların yaptığı bir araştırmada, koronavirüs pandemisi nedeniyle işini bırakmak zorunda kalan kişilerin fiziksel ve psikolojik sağlıklarının kötü etkilendiği ortaya çıkarıldı. Pandemiden dört ay sonra yapılan bir çalışmadaki veriler ise insanların %27’sinin orta ila şiddetli depresyonbelirtileri olduğunu gösteriyor. Bu oranın koronavirüs öncesinden 3 kat daha fazla olduğu söyleniyor.

Not: Bu Yazı eskisehirliyiz.biz Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Araştırmacılar, YouGov’un haftalık Birleşik Krallık ruh hali takip özelliğini ve Google Trends’i kullanarak pandeminin başlangıcından sonraki kritik dönemi izole etti ve insanların karantina döneminde nasıl hissettiklerini inceledi.

YouGuv, 2019 Haziran ile 2020 Haziran arasında yaklaşık 2000 kişiyle her hafta görüşmeler gerçekleştirdi ve onlara, 12 ruh halinden hangisinde oldukları soruldu. Bu 12 ruh hali ise mutlu, hoşnut, heyecanlı, iyimser, enerji seviyesi yüksek, üzgün, ilgisiz, stresli, sıkılmış, gergin, yalnız ve korkmuş olarak belirlendi.

Verilere göre pandemi başladığında insanların ruh hali çok hızlı bir şekilde çöktü. Daha sonraysa çok hızlı bir toparlanma süreci göze çarptı. Sıkılmışlık, yalnızlık, gerginlik ve ilgisizlik artarken üzüntü, korku ve stres seviyeleri azaldı.

Mod takibi de benzer sonuçlar verdi

Her ne kadar nisan ayından öncesi ruh hali takibinde kaydedilmiyor olsa da araştırmacılar, regresyon analizi tekniklerini kullanarak bir model oluşturmayı başardı. Bu model de kişilerin benzer bir şekilde pandeminin başlangıcıyla beraber dibe vuran ruh hallerinin daha sonra sokağa çıkma yasağıyla beraber toparlandığını gösterdi.

Sokağa çıkma yasaklarının uygulanması pek de kolay değil ve hem hükümetlerin etkili uygulamalarda bulunmasını hem de net kararlar almasını gerektiriyor. Mart ayında yayılan salgın nedeniyle insanların sokağa çıkma yasaklarına yönelik çekinceleri hafifledi.

Google sonuçlarının karşılaştırılması

Google’da yapılan derlemelerin sonucunda ortaya çıkan Google Trends’e baktığımızda da olumsuz sözcüklere yönelik aramaların, YouGov verileriyle örtüştüğünü görüyoruz. Dünya çapında yapılan aramaların incelenmesi ise başka bilgileri de ortaya çıkarıyor.

İngilizce konuşan ülkelere yönelik olarak yapılan analizlerde hemen her ülkede durumun aynı olduğu görülürken sokağa çıkma yasakları başladıktan sonraki ayda ruh halinde %17 düzelme olduğu belli oluyor.

Bazı gruplar daha fazla etkilendi

YouGov verilerine bakıldığında farklı sosyal grupların farklı şekillerde etkilendiği, bazı gruplar için olumsuz etkilerin daha fazla olduğu ortaya çıktı. Genel olarak yasağın etkilerinin yalnızca yarısı herkeste aynı şekilde görüldü.

Yaşlıların, iş sahiplerinin, tek başına yaşayanların ve kadınların pandemiden ve sokağa çıkma yasaklarından çok daha keskin bir şekilde olumsuz etkilendikleri ortaya çıktı. Yaşlılar doğrudan hedef grubu olduklarından pandemiden etkilenirken, özellikle kobiler uygulamanın ekonomide yarattığı güvensizlikten dolayı sıkıntı yaşadı.

Kadınların erkeklerden daha fazla olumsuz etkiyle karşılaşmış olmasının sebebi ise sorumluluklarındaki artış oldu. Çocuk bakımı ve evde eğitim için gösterilmesi gereken çaba ve alınması gereken sorumluluklar büyük oranda kadınların üzerine kaldı.

Ekonomik durumun iyi olması ve güçlü akıl sağlığı da kişilerin bu dönemi daha kolay atlatabilmesini sağladı. Daha düşük zihin sağlığına ya da ekonomik şartlara sahip olanlar bu süreçte daha fazla zorlandı. Genel olarak intihar oranlarında düşüş görüldüğü göze çarptı.

Not: Bu Yazı webtekno.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Naharcı:- “Yaşlılarda günlük adım sayısında ortalama 1500 azalma, 14 gün içinde yaklaşık yüzde 4’ün üzerinde kas kitlesinde kayba yol açmaktadır. İki hafta boyunca adım sayısında günlük yüzde 75 azalma kas gücünü yüzde 8 azaltmaktadır”- “Hareketsizliğe bağlı sağlık riskinin azaltılabilmesi için sosyal mesafe-maske kullanımı-hijyen tedbirlerini içeren kurala dikkat ederek, günlük yürüyüş ve egzersizler açık havada yapılabilir”- “Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, bisiklete binme, yüzme gibi orta yoğunluklu aerobik egzersiz veya en az haftada 75 dakika yokuş yukarı yürüme, koşma gibi yüksek yoğunluklu aerobik egzersiz yapılmalı”

ANKARA (AA) – YEŞİM SERT KARAASLAN – Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ile mücadele sürecinde, etkin sosyal yaşamda çok fazla yer almayan 65 yaş üstündekilerde hareketsizlik oranının artmasının, yaşa bağlı kas erimesi (sarkopeni) ve kronik hastalıkların gelişimine neden olabildiği bildirildi.

Sağlığın korunması için yaşlı bireylerin bu süreçte de sosyal mesafe, maske ve hijyen kurallarına uyarak fiziksel aktivitenin artırılmasına özen göstermesi gerektiği vurgulandı.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Mehmet İlkin Naharcı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Kovid-19’un küresel ölçekte birçok ülkeyi etkilemeye devam ettiğini vurgulayarak, hastalığın en çok 65 yaş ve üzerindekiler için risk taşıdığının altını çizdi.

Evde izolasyonun, Kovid-19 yayılımının engellenmesine katkıda bulunmasına rağmen hareketsiz yaşama yol açtığını ifade eden Naharcı “Hareketsizlik neticesinde kaslarının kullanılmaması, yaşlanmadan dolayı gerçekleşen kas erimesini daha da arttırarak ‘sarkopeni’ denilen kas erimesine ve kronik hastalıkların gelişimine neden olabilmektedir.” diye konuştu.

Naharcı, 65 yaş üstünde 5 ila 10 gün hareketsiz kalma sonucunda, kas erimesinin, yıllık kayıptan daha fazla olduğu yönünde bilimsel veriler olduğunu aktararak, sözlerine şöyle devam etti:

“Yaşlı bireylerde günlük adım sayısında ortalama 1500 azalma, 14 gün içinde yaklaşık yüzde 4’ün üzerinde kas kitlesinde kayba yol açmaktadır. İki hafta boyunca adım sayısında günlük yüzde 75 azalma kas gücünü yüzde 8 azaltmaktadır. Bunu telafi etmek için eş değer süre yapılan egzersizlerin etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür. Ayrıca, adım sayısında günlük 1000-1500 azalmanın, vücutta şeker metabolizmasını bozduğu ve damar iltihaplanmasını artırdığı belirlenmiştir.”

– Yaşlılara egzersiz önerileri

Hareketsizliğe bağlı sağlık riskinin azaltılabilmesi için sosyal mesafe-maske kullanımı-hijyen tedbirlerini içeren kurala dikkat ederek, günlük yürüyüş ve egzersizlerin açık havada yapabileceğini anlatan Naharcı, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerileri doğrultusunda yapılabilecek egzersizlere ilişkin şu bilgileri verdi:

“- Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, bisiklete binme, yüzme gibi orta yoğunluklu aerobik egzersiz veya en az haftada 75 dakika yokuş yukarı yürüme, koşma gibi yüksek yoğunluklu aerobik egzersiz yapılmalı,

– Aerobik egzersizler en az 10 dakika kesintisiz devam etmeli,

– Egzersizin ek sağlık faydalarının görülebilmesi için orta yoğunluklu egzersiz haftalık 300 dakikaya, yüksek yoğunluklu egzersiz ise 150 dakikaya kadar, zaman içinde çıkarılmalı,

– Hareket sorunu yaşayan yaşlı bireyler ise dengeyi iyileştirme ve düşmeyi önleme aktivitelerini haftada en az 3 gün gerçekleştirmeli,

– Büyük kas gruplarını içeren kas güçlendirme egzersizleri ise haftada en az 2 gün uygulanmalı,

– Sağlık problemleri nedeniyle bu önerilerin gerçekleştirilemeyeceği durumlarda ise yaşlı birey kabiliyetleri ve durumu müsaade ettiği oranda fiziksel olarak aktif olmalı.”

– Yaşlıların etkinliğe teşvik edilmesi motivasyonu artırır

Prof. Dr. Naharcı, “Ev içinde hareketsizliği azaltmada, gün içinde daha az oturma ve daha fazla hareket etme, mümkün olduğunca televizyon izlerken ayakta kalma ve kabiliyetler dahilinde ev işleriyle uğraşma da hareketsizliği önleyebilir seçeneklerdir.” dedi.

Aile desteğinin, yaşlının daha etkin olmasını sağlamada teşvik etmeye yardımcı olabildiğine işaret eden Naharcı, aile bireylerinin yaşlıyla beraber hatta uzaktan aktivitelere katılarak kişinin motivasyonunun artırılabileceğini ve duygusal destek sağlanabileceğini de sözlerine ekledi.

Not: Bu Yazı hhaber.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Alzheimer (Alzaymır), genellikle 60 yaş üstü insanları olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Genetik ve yaşam şartlarına bağlı olarak genç ve orta yaşta insanlarda da görülebiliyor. Unutkanlıkla başlayan bu hastalık ilerleyen dönemlerde, tek başına yaşamayı imkânsız hale getirebiliyor. Alzheimer hastalığının ne olduğunu öğrenip, buna göre yaşamınızı düzenleyebilirsiniz. Alzheimer hastalığının nedenleri, belirtileri, evreleri ve tedavi sürecini sizler için derledik.

Alzheimer, nörolojik bir hastalıktır. Bu hastalık direk beyni etkilediği için hastalığın ilk evresinde basit unutkanlıklar yaşanıyor. İlerleyen evrelerde, sosyal beceriler, davranışlar, mantıklı düşünme yetileri olumsuz etkileniyor. Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmuyor. İlaç, psikolojik destek, egzersiz ve beslenmeyle hastalığın etkileri azaltılmaya çalışılıyor.

Alzheimer (Alzaymır) nedir?

Beyin hücrelerinin zamanla ölümü sonucunda hafıza kaybı, bunama (demans) ortaya çıkıyor. Genel anlamda bu tür bilişsel fonksiyonların azalması şeklinde gelişen tıbbi duruma Alzheimer hastalığı deniliyor.

Hastalığın bulunduğu kişilerde beyinde beta amiloid plakları görülüyor. Beyin hücrelerini yok ederek, kişilerde düşünce, hafıza ve davranış fonksiyonlarında azalmalara sebebiyet veriyor.

İlerleyen yaşla birlikte hastalık kendini yavaş yavaş göstermeye başlıyor. Hastalığın belirli evreleri bulunuyor. İlerleyen evrelere geçmesi uzun yıllar sürebiliyor. İlk belirtiler, genellikle son yaşanan olayların unutulması şeklinde görülüyor. İleri evrelerdeyse karşılıklı sohbet edebilme, yöneltilen sorulara yanıt verebilme yetisi kayboluyor.

Alzheimer teşhisi; Bu hastalık birtakım nöropsikolojik ve bilişsel testler yardımıyla ortaya konuyor. Testler, genellikle problem çözme, zihinsel işlevsellik, dikkat, dil becerileri ve sayma gibi birtakım yeteneklerinizi ölçmeyi hedefliyor.

Alzheimer neden olur?

Hastalığın en önemli nedeni yaş gibi görünse de herhangi bir kesinlik bulunmuyor. Beyindeki protein birikiminin yanı sıra sinir iletiminin bozulması, beyin hücrelerinin zarar görmesi gibi etkenler nedeniyle de bu hastalık görülebiliyor. Buna rağmen Alzheimer genellikle 65 yaş üstü insanlarda görülüyor. Hastalığı ortaya çıkaran nedenleri şöyle sıralayabiliriz;

1- Geçmişe bağlı depresyon, stres

2- Damar hastalıkları (Kolesterol, tansiyon yüksekliği, kalp krizi)

3- Geçmişe bağlı ciddi yaralanmalar, kafa travması

4- APOE4 taşıyıcılığı

5- Düşük eğitim düzeyi

Alzheimer belirtileri nelerdir?

Dünya Alzheimer Derneği, Alzheimer’i işaret eden 10 belirtiyi yayınlamıştır. Bu belirtileri kontrol ederek kendinizde veya çevrenizde bu hastalığın var olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

1- Gündelik hayatı etkileyecek tarzda unutkanlık yaşıyorsanız,

2- Planlama ve hesaplama da zorlanıyorsanız,

3- Daha önce sorunsuz yapılan görevleri yapamıyorsanız,

4- Zaman ve yerleri karıştırıyorsanız,

5- Görüntüleri algılamada zorlanıyorsanız,

6- Konuşma ve anlamada zayıflık yaşıyorsanız,

7- Eşyalarınızı kaybedip, bunlarla ilgili başkalarını suçluyorsanız,

8- Yargılama ve karar vermede güçlük çekiyorsanız,

9- Sosyal aktivitelerden çekildiyseniz,

10- Kişilik ve davranış değişiklikleri gösteriyorsanız nöroloji uzmanına görünmelisiniz.

Alzheimer hastalığı evreleri nelerdir?

Alzheimer hastalığı tipik olarak; hafif (erken evre), orta ve şiddetli (geç evre) şeklinde ilerliyor. Geniş anlamda hastalığın yedi evresi bulunuyor. Bu evreler;

* Birinci evre (klinik öncesi),

* İkinci evre (çok hafif bozukluk),

* Üçüncü evre (hafif bozukluk),

* Dördüncü evre (orta dereceli bozukluk),

* Beşinci evre (orta ciddi bozukluk)

* Altıncı evre (ciddi bozukluk)

* Yedinci evre (çok ciddi bozukluk) şeklinde kendini gösteriyor.

İkinci ve üçüncü evreler birleştirilerek hafif bozukluk dönemi olarak kabul ediliyor. Hastalığın adının konulduğu evredir. Bu dönemde basit unutkanlıklar baş göstermeye başlar. Bunun sonucunda da depresyon oluşabiliyor. Birinci evreden itibaren unutkanlık testlerini de içeren nörolojik muayene yaptırarak bu hastalığa yakalanıp yakalanmadığınızı öğrenebilirsiniz.

Alzheimer tedavisi nasıl yapılır?

Alzheimer, geri dönüşü ve kesin tedavisi olmayan bir hastalıktır. Bu hastalığa yakalanan kişilerde semptomların hafifletilmesi için ilaç tedavisi, psikolojik destek, egzersiz ve beslenme yöntemleri uygulanıyor.

Donazepil, rivastigmin, galantamin ve memantin gibi ilaçlarla asetilkolini arttırılmaya çalışılırken, glutamatı düşürmek hedefleniyor. İlaç tedavisiyle birlikte ailenin ve yakın çevrenin de hastaya yakın ilgisi ve olumlu davranış göstermeleri de psikolojik tedaviyi olumlu etkiliyor.

Alzheimer hastalarında Akdeniz beslenme modeli uygulanıyor. Bu beslenme modelinin hastalığın seyrine olumlu katkısı bulunuyor. Çünkü Akdeniz modeli beslenme tarzı; yüksek düzeyde posalı ve bitkisel besinler (sebze, meyve, kuru baklagiller, tam tahıllar) ile balık ve zeytinyağı, düşük düzeyde ise; kırmızı et, tavuk, az yağlı süt ve süt ürünleri içeriyor.

Akdeniz tipi beslenmeyle birlikte; düzenli fiziksel aktiviteler, iyi sosyal yaşam, sürekli öğrenmeye devam etme, bilişsel aktiviteler yapma, iyi uyuma, kronik hastalıklarla iyi tedavi uyumu gibi önlemler Alzheimer’a yakalanma riskinizi azaltmaya yardımcı olacaktır.

Not: Bu Yazı f5haber.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Korona günlerinde yaşadığımız yaşlı faşizmine tanık olunca ‘Foucault’nun delileri şimdi yaşlılar mı?’ diye soruyor insan. Deliler nasıl sanayileşmeyle dışlanmış hatta akıl hastanelerine kapatılarak adeta gözden uzak hale getirilmişse, bugün yaşlılar için de aynı toplumsal ötekileştirme ile karşı karşıyayız.

Çin’de başlayarak hızla dünyaya yayılan koronavirüs halen bir muamma olmaya devam ederken ilginç bir şekilde en çok öne çıkan-çıkarılan bilgi ölüm oranlarında yaşlı ve kronik hastaların risk hattında olmasıydı. Türkiye’de de ilk ölüm vakası Sağlık Bakanı tarafından duyurulduğunda tek paylaşılan bilgi hastanın yaşı oldu. Diğer ülkelerde hasta profilleri hakkında bilgiler verilirken de en çok vurgulanan bilgi hastaların yaşı oldu.  Televizyonlarda korona hakkında bilgi vermesi için bir araya gelen hekimlerin de en çok vurguladığı şey yaştı; adeta “koronadan yaşlılar ölüyor, çok korkmaya gerek yok” noktasına geldi, söylemler.  Sağlık Bakanı da her gece yarısı yaptığı vaka açıklamasında istisnasız, “hastalarımız yaşlı hastalardır” vurgusu yapmayı ihtimal etmedi. Hasta sayısı ve can kayıpları artmaya devam ettikçe alınan tedbirler de gün gün arttı. Risk grubu yaşlılar olarak adeta kodlandığı için de özellikle #EvdeKalTürkiye kampanyası, tam da bu arka planla, özellikle yaşlılar evden çıkmamalı şeklinde kurgulandı. Oysa yaşlılar hasta oluyor ama sürekli dolaşım halindeki gençler ve çocuklar taşıyıcıydı. Aynı evde genç bir bireyle veya torunuyla yaşayan yaşlı evden hiç çıkmasa da risk altındaydı. Keza ABD’de hiçbir kronik hastalığı olmayan 17 yaşında bir genç koronadan öldü. İtalya’da da 40-50 yaş arası birçok ağır hasta vardı.

Not: Bu Yazı agos.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Araştırma korona virüsü salgını ile ilgili şimdiye kadar yaptığı dört araştırmanın sonuçlarını karşılaştırmalı olarak paylaştı. 29 Haziran-2 Temmuz arasında 81 ilden 15 yaş üzeri 2025 kişinin katılımı ile yapılan son araştırmaya göre vaka sayılarındaki artış insanların korona virüsüne yakalanmaktan korkma oranını etkilemedi. Son 3 araştırmada oranlar yaklaşık olarak aynı kaldı. Araştırma sonuçlarına göre her 5 kişiden 4’ü korona virüsüne yakalanmaktan korkuyor.

Eski hayatımıza geri dönmeye çalışırken vaka sayılarının 2. kez zirve yapabileceğini öngörenlerin oranı yüzde 84. Bu sonuca bakarak toplum genelinde salgının 2. dalgasının beklendiği görülüyor. Salgında olası 2. dalga riskine karşı yeterli önlem alındığını düşünenlerin oranı her 4 kişiden 1’i. Her 4 kişiden 2’si ise bu riske karşı yeterli önlem alınmadığını düşünüyor. Geri kalanlar ise bu konuda kararsız.

Aşının Türkiye’de bulunmasına olan inanç bir önceki araştırmaya göre azaldı. Aşının Türkiye’de bulunacağını düşünenlerin oranı yüzde 56’dan yüzde 37’ye düşmüş durumda. Aşının bulunması halinde kendine yaptırmayı düşünen kişilerin oranında önceki araştırmaya göre değişiklik görünmüyor. Yaklaşık olarak 2 kişiden 1’i aşıyı yaptıracağını belirtiyor. Her 10 kişiden 7’si bu salgına benzer şekilde başka virüs salgınlarının gelecekte olabileceğini düşünüyor. Kalanların tamamına yakını ise kararsızlardan oluşuyor.

Araştırma sonuçlarına göre lise ve üniversite sınavlarının ertelenmemesini destekleyenlerin oranı yüzde 37, bu karara katılmayanların oranı ise yüzde 46 olarak çıktı. Kalanlar ise kararsız olduklarını belirtti. Sınav günlerinde uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması kararını doğru bulanların oranı yüzde 84 olurken, bu karara karşı olanlar ise yüzde 12 oldu.

Not: Bu Yazı gazeteduvar.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Kovit-19’un Türkiye’de görülmesinin ilk dönemleri. Çok M’li markette içeriye girmek için sıra bekliyorum. Daha henüz sıraya girmiştim ki önümdeki 50- 55 yaşlarında bir bey bana dönerek; “Senin burada ne işin var?” dedi. O kadar şaşırmıştım ki ne diyeceğimi bilemedim ve “Anlamadım?” diye cevap verdim. “Sen” dedi, “niye buraya geldin? Polise söylesene ihtiyaçlarını evine getirsin?” Sanki başımdan aşağı kaynar su dökülmüştü. Beynim zonklamaya başladı. Ne cevap vereceğimi bilemedim. Ağzımda maske, başıma atkımı dolamış, yüzüm görünmez bir haldeyim ve bu arkadaş kendince benim 65 yaş üstü olduğuma karar vermişti. Kendimi tutarak garip bir sakinlikle cevap verdim; (Genelde bu kadar sakin olmam.)   “İyi de ben 65 yaş üstü değilim ki, ne diye polisi arayayım?” Adam bir an duraksadı ve “Çok özür dilerim, kusura bakmayın” diyerek önüne döndü.

Benim olayımın üstünden bir iki dakika geçmeden bu kez arkamdaki hanımdan ses yükseldi. O da arkasındaki bir er kişiye veryansın ediyordu. Kadıncağız hırsla, “ Arkamdan benim 65 yaş üstünde olduğuma nasıl karar verdin? Sen de çok genç değilsin ama ben senin yaşını tahmin edemiyorum. Bu nasıl bir saygısızlık?” Arkasındaki kişi ise sırıtarak, “Siz benim yaşımı tahmin edemezsiniz, henüz 50 yaşımdayım” dedi. Tartışma uzadı. Neyse sonunda olay tatlıya bağlandı. Markete girdik ve alış verişimizi sorunsuz bir şekilde hallettik.

Bu davranış ağrıma gitmişti. Uzun süre etkisinden kurtulamadım. Çünkü bu arkadaşın sözleri o yaş eşiğini aşmama çok fazla bir şey kalmadığı için olsa gerek bana kendimi kısa bir an için de olsa “işe yaramaz” hissettirmişti. Oysaki ben sağlıklı bir insandım. Meslek sahibiydim ve bunun yanı sıra kitap da yazıyordum.

Sonraki günlerde 65 yaş üstü insanların yaşadıklarına tanık oldukça, onları hastalanmamaları için evlere tıkmanın yanlış olduğuna karar verdim. Belki ilk başlarda doğruydu ama bunca zaman evlerde tutulmaları onların psikolojilerinin bozulmasına, kendilerini hayatın dışına fırlatılmış ya da birilerinin üstüne yük edilmiş gibi hissetmelerine neden olmuş olabilirdi. Ekranlardan sürekli olarak “65 yaş üstü vatandaşlarımız”, “Yaşlılarımız”, vb. tanımlamalarla hitap edilmeleri, belki de kendilerini o güne kadar yaşlı hissetmeyen insanların bir anda çökmeleri olası bir durumdur. Hoş, ülkemizi yönetenlerin yaş ortalamalarını düşündükçe, böyle hissetmemeleri gerek ama ne çare ki salgın nedeniyle vatandaşlar arasında bir “65 yaş sendromu” yaratıldı ve kalıcı oldu.

(Ülkemizde, iş hayatındayken hasbel kader işsiz kaldığı için 35-40 yaşındaki insanların, en verimli çağlarında sistemin dışına itildiklerini de yeri gelmişken hatırlatalım.)

Kontrollü normal hayata dönüldükten sonra 65 yaş ve üstü vatandaşların kısıtlamaları yumuşatıldı ama yine de özgür değiller. Şimdilerde vaka sayılarının yükselmesi nedeniyle ekranlarda “acaba 65 yaş ve üstüne yeniden sokağa çıkma yasağı getirilecek mi?” soruları sorulmaya başlandı… İnsanlar diken üstünde; acaba yine sokağa çıkamayacak mıyız endişesi taşıyorlar.

Bir insan 65 yaşına geldiği ya da geçtiği için sistemin dışına atılamaz! Onu, evlere tıkarak, parklara hapsederek, ya da yıllardır uygulandığı gibi eline bedava seyahat kartı verip, “ Git dilediğince dolaş, bizdensin!” diyerek “bir ayağı çukurda” muamelesi yapılamaz. Ölüm yeni doğmuş bir bebekle, 90 yaşındaki bir insana eşit uzaklıktadır. Her yaşta insan her an ölebilir. Önemli olan sağlıklı yaşamak ve yaşlanmaktır. Hayatının sonuna kadar iş yapıp değer üretebilmektir. Bunu da sağlayacak olan devletin mekanizmalarıdır.

Yaş bu kadar sorunsa o zaman devletin yönetim kademelerine de 65 yaş sınırı getirilsin. 70’ ini geçmiş insanlar hâlâ görev yapmaya çalışıyor. Ama sıradan bir vatandaş eğer 65 yaşını geçmişse resmi bir işlem yapabilmesi için ondan akıl sağlığının yerinde olup olmadığına dair doktor raporu isteniyor.

Her insan eşsiz yaratılmıştır. Vücudu ve beyni farklı çalışır. İnsanlar tek tip bir kalıba sokulamaz. Yaşlılık kaçınılmaz ancak, her insan beden ve beyin olarak aynı şekilde yaşlanmaz. Üretken ve sağlıklı bir insan sırf 65 yaşında ya da üstünde olduğu için bir kenara fırlatılıp atılamaz. “Sen torunlarınla oyna!” ya da “Parkta arkadaşlarınla sohbet et! diyerek ayak altında dolaşan ve kaldırılması gereken bir engel muamelesi yapılamaz.

İnsanları 65 yaş bunalımına sokup, hiç akıllarında yokken kendilerini yaşlanmış ve işe yaramaz hissetmelerine, belki de erken ölmelerine neden olmanın anlamı yok!

Bu 65 yaş söylem ve eylemlerinden artık vazgeçmek gerekmektedir. Hayatı normalleştirirken 65 yaş ve üstü vatandaşlara anormal muamelesi yapmanın bir anlamı yoktur!

Her insan eşsizdir ve değerlidir.

Not: Bu Yazı borhaber.net Sitesinde Yayınlanmaktadır.