Yaşlılık – Yaşlıyım Haklıyım

Korona günlerinde Alzheimer korkusu

alıntıdır — Thu, 20 Aug 2020 19:40:14 +0000

Korona günlerinde Alzheimer korkusu

“Inside Bill’s Brain: Decoding Bill Gates“ belgesinde “En büyük korkunuz nedir“ sorusuna şu yanıtı veriyor her problemi çözen adam: “Beynimin durması…“ Korkusunun genetik zemini mevcut, çünkü Bill Gates’in 94 yaşındaki babası Bill Gates Sr. Alzheimer hastası. Gates’in korkusunda bir başka haklılık payı daha var; düşünsel mesleki alanda faaliyet gösteren beyinlerin demanstan korunduğuna dair tez mutlak değil, istisnalar mevcut. Hem de çok zalimce. Iris Murdoch’a Alzheimer teşhisi konulduktan sonra son romanı “İkilem“i (Jackson’s Dilemma – 1995) inceleyen nörologlar, Iris’in satırlarında demansın izlerini bulmuşlardı. Kelime dağarcığı önceki eserlerine göre eriyip gitmişti.

Genetik bağ dahil, çok yakınımdaki yaşanmışlıktan da biliyorum. Beynin çalışması üzerine kurulmuş bir hayat, hafızada hiçbir eser bırakmadan Alzheimer’la geçen yıllarla son bulabiliyor.

Fakat demans söz konusu olduğunda genetik bir kader değil, hatta yapılan çalışmalar genetikten çok daha fazlasını yüklüyor Alzheimer’ın hafıza ve hatıra hırsızlığına. The Lancet’in demans komisyonu üç yıl aradan sonra yeni raporunu geçenlerde yayınladı. Demans riski oluşturan dokuz faktöre üç yeni kriter eklemişlerdi: Aşırı alkol tüketimi, kafa travması ve hava kirliliği.

Beynin kendi varlığını unutmasından korkmak için beyin gücüyle Microsoft’u kurmuş olmak gerekmiyor. Hayatın orta kademelerini aşıp yaşlılığına adım attıktan sonra aklı başında herkesin saplanabileceği bir kaygı. Hatta bugün, insanlığın karşısındaki en büyük sağlık tehdidi Kovid-19 olsa bile ileri yaş kuşaklarının korkusu koronavirüse yakalanmak değil, zihnini demansa kaptırmak olabiliyor.

Forbes’ta yayınlanan bir araştırmaya göre, ABD’de 20 milyon insanın işsiz kaldığı pandemi ortamında hayata dair en az kaygı duyan kesim emekliler. Çoğunun sosyal ve finansal güvence korkusu yok, yarıdan fazlası ev sahibi ve çocuk yetiştirmek gibi bir problemleri de bulunmuyor. Genç kuşakların ise mortgage yükünün yanı sıra iş ve sosyal güvenceye dair gelecek kaygıları var.

Fakat aynı zamanda 65 yaş üstü kuşaklarda enfeksiyon riskinin daha yüksek olduğu da biliniyor; 85 yaş üstünde Kovid-19’a yakalanma oranı 65-75 yaş grubuna göre iki buçuk kat fazla. Üstelik pandemi zoruyla dijital bilgi ve iletişim teknolojilerine hakimiyet gerektiği için ileri yaştakilerin dezavantajları artıyor. Bu risk ve dezavantajlara karşın Forbes araştırması yaşlıların pandemiyle daha kolay başa çıktığını ortaya koymuş; 65 yaş üstünde “kendimi iyi hissediyorum“ diyenlerin oranı yüzde 40’ı bulmuş, Z kuşağında ise bu oran yüzde 21’e kadar düşmüş.

Araştırmada madalyonun bir de öbür yüzü var. Emeklilerin en büyük korkusu ne Kovid-19 gibi bulaşıcı enfeksiyonlar, ne kanser ne de felç ve kalp krizi; en çok kaygı duydukları şey zihinlerinin bulanması, demansa yakalanarak hatıralarını kaybetmek ve yakınlarına yük olmak.

Emekliler belki farkında, belki değil ama sosyal temas yoksunluğu da demans yoluna döşenen taşlardan. Ve pandemi ortamındaki sosyal mesafelerin de bu yoksunluğa katkıda bulunduğu malum. The Lancet demans komisyonunun raporunda sosyal bağlara ilişkin bir ayrıntı önemli: ileri yaşta evli çiftlerin beraberliği sosyal teması az çok sağlıyor, ancak erkeklerin yaşam süresi daha az olduğu için kadınlar yalnız kalıyor.

SESLER BEYNE UZLAŞMADIĞI ZAMAN

Ortalama ömür süreleri uzadıkça demanslı sayısı da artıyor. Bugünkü global nüfus 50 milyon; 2050 yılında demansla yaşayanların sayısının 152 milyonu bulması bekleniyor. Yaşam süreleri üst gelir grubu ülkelerde daha hızlı yükseldiği halde, demans oranlarının düştüğü gözleniyor. Demansla yaşayanların üçte iki alt ve orta gelir grubu ülkelerde. Bireylerin kendisi kadar aileleri ve ekonomileri de etkileyen demansın global maliyeti yılda 1 trilyon doları buluyor. Veriler ülkelerin gelir gruplarına göre farklılık gösterdiği için, kültür ve çevre farklarını gözeterek demansla mücadele yöntemlerinin geliştirilmesi gerekiyor. Eğitim, sosyo-ekonomik koşullar, sağlık sistemi ve yaşam biçimi ana kriterler. The Lancet raporu, 12 etken dikkate alındığı takdirde dünya çapında demans vakalarının yüzde 40’ının önlenebileceğini söylüyor:

İşitme kaybı: Bilim yeni yeni ele alıyor. İç kulaktaki işitme hücreleri yaşlandığı zaman beyne ses akışının durmasıyla birlikte sosyal izolasyon ve beynin durgunluk süreci de başlıyor. Bu nedenle işitme cihazı şart, sosyal devletin yardımcı olması gerekiyor.

Yüksek tansiyon: Damar sertliği sonucu beyinde kan basıncı bozukluğuna yol açtığı için demansla olan bağlantısı çoktan keşfedildi. 130 mm HG’nin altında tutulduğu takdirde demans riskinin azaldığı tespit edildi. Yaşam biçimi değişikliği ve ilaç yardımıyla kontrol altında tutulması gerekiyor.

Alkol: Özellikle aşırı tüketimi beyinde değişimlere yol açtığı için risk listesine yeni eklendi.

Kafa travması: Son çalışmalar, baş bölgesindeki yaralanma ve alınan darbelerin demans faktörü olabileceğini gösterdi.

Hareketsizlik: Henüz tam kanıtlanmadı, ancak demansa yol açan obezite, diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterolü önlediği için fiziksel aktivite önemseniyor.

Obezite: Kilo fazlası ve obezite beyne kan akışını bozuyor, yağ dokuları beyne zararlı hormonlar salgılıyor.

Kan şekeri: Diyabetlilerde damarlarla bağlantılı olarak Alzheimer riski dört kat artıyor.

Ruh sağlığı: Depresyon geçirenlerde demans riski altı kat artıyor.

Beslenme: Sağlıksız beslenmeden kaynaklanan metabolizma hastalıkları demansı tetikliyor. Japonya, Güney Kore ve Tayvan gibi geleneksel olarak sağlıklı beslenen üst gelir grubu ülkelerde, doymamış yağ ve şeker içeren Batı tarzı sağlıksız beslenmenin yaygınlaşmasıyla demans oranlarının da arttığı gözleniyor.

Eğitim: Erken yaşta başlanması ve uzun süreli olması beyni en iyi koruyan faktörlerden, ileri yaşlarda “rezerv“ görevi görüyor.

Sigara: Beyinde oksijen yoksunluğuna yol açıyor. California Üniversitesi araştırmasında kesinlikle kanıtlandı: Orta yaşlarda günde iki paketten fazla sigara içenlerde demans riski yüzde 114 kat artıyor. Nikotin bırakıldığı an risk azalmaya başlıyor.

Hava: Yine sigara kriterleri geçerli. Yeni çalışmalara göre hava kirliliği demans etkeni olabiliyor.

Peki bu 12 etkenin dışında Kovid-19 geçirmek, demansa yol açabilir mi? Konu üzerinde uluslararası çalışma yürüten bilim insanlarına göre “pek muhtemel“. Çünkü koronavirüs burundan merkezi sinir sistemine girip akciğerlerden sindirim sistemine bütün vücudu dolaşıyor, beynimizden kalp ve damarlarımıza hiçbir organ güvence altında değil. Hastalığın damarlarda yol açtığı hasar demansla sonuçlanabilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün teknik desteğiyle uluslararası konsorsiyum oluşturan Amerikan Alzheimer Derneği ile 25 ülkeden bilim insanları şimdi Kovid-19’un beyin üzerindeki uzun vadeli etkisini araştırıyor.

Not: Bu Yazı haberturk.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Yaşlılardaki travmayı anlamak için uzman olmak gerekmiyor

alıntıdır — Tue, 14 Jul 2020 21:59:46 +0000

Levent Kazak: Yaşlılardaki travmayı anlamak için uzman olmak gerekmiyor

Oyuncu Levent Kazak 90 yaşındaki halasını anlattı ve herkesi uyardı: Yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirin, onlarla ilgilenin.

Senaryo yazarı, tiyatro ve sinema oyuncusu Levent Kazak, sosyal medya hesabında korona virüsü salgını döneminde felç olan halasını anlatarak, herkese yaşlılara yalnız olmadıklarını hissettirmeleri konusunda çağrıda bulundu.

Kazak’ın halasıyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Küçük halam 90+ yaşında bir emekli edebiyat öğretmeni. Covid-19 sokağa çıkma yasaklarına kadar hep hareketli yaşadı. her gün arkadaşlarıyla buluştu, alışverişe gitti, elektrik, su, telefon faturalarını bile tek tek gidip elden öderdi. ‘İnternet bankacılığı diye bir şey var’ demedik hiç, bu rutin hareketlerin ona her türlü iyi geleceğini düşündük. 65+ yaş yasakları başlayınca sokağa çıkmak için çok direndi.

Defalarca halayı apartman girişinde yakaladım, “Ne münasebet, bizi bu kadar evde tutamazlar, hakları yok” diye bastonunu havalarda sallayarak bağırıp, çağırıp çıkmaya çalışıyordu. Sonunda da binanın önünde biraz dolaşır gibi yapıp evine dönüyordu. Zamanla dışarı çıkma isteği azaldı, azaldı ve bitti.

Bu sefer bankadan çektiği bir tomar parayla evde mahsur kaldı. Nakit paranın yasaklarda işe yaramadığını anladı. Ona bir kredi kartı çıkarttım, internetten alışveriş etmesini, internet bankacılığını kullanmasını öğrettim. İlk yardımsız internet siparişinde 18 tane salça gelince çıldırdı ve internet mihraklarının onu dolandırdığını sandı. Verdiği siparişte 18 adet yazdığını, butonlara yanlış basmış olduğunu, son tuşa basmadan evvel tek tek kontrol etmesi gerektiğini anlattım. Salçaları dağıttık.

‘EVDE OTURMAKTAN YÜRÜYEMEZ HALE GELMİŞTİ’

Yasaklar gevşeyip, limitli de olsa 65+ için sokağı çıkma izni gelince, günün en sıcak saatleri seçilmişti ama olsun, halaya hemen müjdeyi verdim. Zaten televizyondan duymuş, ‘Dışarı çıkmak istemiyorum’ dedi. Hem korkmuş, hem de evde oturmaktan neredeyse yürüyemez hale gelmişti.

Geçen ay Yalova’ya gitmesinin iyi olabileceğini düşündük, ‘yürürsün bol bol’ dedim. Orada bir sitede düz ayak, küçük bir evi var. Kış boyunca ballandıra ballandıra anlattığı, gitmeye hep can attığı evine gitmesi için zor ikna ettim. Sadece İstanbul’daki evinden internet siparişi verilebildiğini sanıyormuş, İstanbul’daki internete kayıtlıymış çünkü. Aynı siparişlerin Yalova’daki internetten de verilebileceğini anlattım. Velhasıl üç hafta önce kedisi ve balkonundaki çiçekleri de alıp Yalova’daki evine yerleşti. İlk günler hava yağmurlu ve biraz soğuktu ama sonra yoluna girdi hayat.

‘BEYİNDE PIHTI ATMIŞ’

Geçen hafta gündüz vakti uzanmış, elinde gazete uyuyakalmış. İşte olanlar o uykuda olmuş. halayı hastaneye kaldırdılar, beyinde pıhtı atmış, büyük bir parçaymış, yoğun bakımdaydı hep, dün de servise çıkarıldı. Şuur gidiyor, geliyor. sağ taraf felç, konuşamıyor, yiyip içemiyor.

Dün sol eliyle elimi tuttu bir saat, arada da sıkarak. Sanki benim elim olduğunu bilir gibi tuttu. Gözleri açık ama göz göze gelmeyi başaramadık, bir tık yukarı bakıyor hep. Cuma gün çıkartıyorlar hastaneden, tutamıyorlarmış çok. Yalova’da kalacak bir süre. Evi hazırladık. Motorlu bir yatak aldık. Nunu ile konuştuk, gidecekti, biraz daha kalacak. Raporları alıp İstanbul’da başka bir doktora göstereceğiz. Yapılacak çok bir şey yok, top onda. Erkeklerin aksine Çerkes kadınları uzun yaşar, kuvvetli olur.

‘YAŞLILARDA HASTALANMA VE ÖLÜM ORANLARI ARTTI’

Halanın evdeyim şu an. Hala kokusuna biraz ilaç, biraz da kedi kumu kokusu karışmış. On gün önce güle oynaya girdiği bu eve on gün sonra felçli bir halde döneceği dolanıyor duruyor kafamda, üzgünüm çok. Kedisi de öyle, farkında her şeyin, halanın yatağında kıpırdamadan yatıyor.

Bunları uzun uzun yazmamdaki sebep şu; herkes kendi çevresinde de yaşıyordur, sadece halam değil, sebep direkt covid-19 olmasa da, yaşlılarda hastalanma ve ölüm oranları delice arttı. Bunları kapanma sürecinde yaşanan travmaya bağlamak için de uzman olmak gerekmiyor.

‘ONLARA YALNIZ OLMADIKLARINI HİSSETTİRİN’

Yaşlanmış sevdiklerinizi, uzak, yakın tanıdıklarınızı, dostlarınızı, komşularınızı arayın, sorun, onlarla ilgilenin. Bu hareketsizlik sürecinden sağlıklı bir şekilde çıkmalarına yardımcı olun. Tükenmişlik hissinin tüm hastalıkları tetiklediğini bilin. Bu süreçte kayıpları varsa empati duyduğunuzu belli edin, onlara yalnız olmadıklarını hissettirin. Bir de tabii uzmanlardan bu konuda yazmalarını, yapılacak şeyler konusunda fikirlerini paylaşmalarını rica ediyoruz. Bu çok önemli.”

Koronavirüs’ün günah keçisi neden yaşlılar oldu?

alıntıdır — Tue, 14 Jul 2020 21:49:31 +0000

Koronavirüs’ün günah keçisi neden yaşlılar oldu?

Çin’de başlayarak hızla dünyaya yayılan koronavirüs halen bir muamma olmaya devam ederken ilginç bir şekilde en çok öne çıkan-çıkarılan bilgi ölüm oranlarında yaşlı ve kronik hastaların risk hattında olmasıydı. Türkiye’de de ilk ölüm vakası Sağlık Bakanı tarafından duyurulduğunda tek paylaşılan bilgi hastanın yaşı oldu. Diğer ülkelerde hasta profilleri hakkında bilgiler verilirken de en çok vurgulanan bilgi hastaların yaşı oldu. Televizyonlarda korona hakkında bilgi vermesi için bir araya gelen hekimlerin de en çok vurguladığı şey yaştı; adeta “koronadan yaşlılar ölüyor, çok korkmaya gerek yok” noktasına geldi, söylemler. Sağlık Bakanı da her gece yarısı yaptığı vaka açıklamasında istisnasız, “hastalarımız yaşlı hastalardır” vurgusu yapmayı ihtimal etmedi. Hasta sayısı ve can kayıpları artmaya devam ettikçe alınan tedbirler de gün gün arttı. Risk grubu yaşlılar olarak adeta kodlandığı için de özellikle #EvdeKalTürkiye kampanyası, tam da bu arka planla, özellikle yaşlılar evden çıkmamalı şeklinde kurgulandı. Oysa yaşlılar hasta oluyor ama sürekli dolaşım halindeki gençler ve çocuklar taşıyıcıydı. Aynı evde genç bir bireyle veya torunuyla yaşayan yaşlı evden hiç çıkmasa da risk altındaydı. Keza ABD’de hiçbir kronik hastalığı olmayan 17 yaşında bir genç koronadan öldü. İtalya’da da 40-50 yaş arası birçok ağır hasta vardı.

Yeni nesil faşizm

Birçok uyarı yaşlılar üzerinden yapılırken yerel yönetimlerin de yaşlıların şehir merkezlerinde toplu vakit geçirdikleri alanlardan bankları kaldırması, zabıtaların yaşlıları tartaklaması gibi uygulamalar da ekranlara düştü. Sosyal medya ise bir anda bir yaşlı avı mahalline dönüştü. Yaşlılar adeta korona virüsün cadı avına maruz kalmış günah keçileri haline geldiler bir anda. Sokağa çıktıklarında kendileriyle alay edenler, maske takmaya çalışanlar, banka oturan yaşlılara su balonu atanlar, artık dozu iyice aşıp adeta bir hayvan avlarcasına yaşlıların üzerine ağ atanlar ve bir de bunu malzemeye dönüştürüp sosyal medyada yayan gençlerin paylaşımları gündem oldu. Korona ile adeta yeni nesil bir faşizmimiz olmuştu; yaşlı faşizmi. Çinlileri suçlayıp turist olarak Türkiye’ye gelen Koreli turistleri sokak ortasında döven ülke insanın bu defa hedefinde yaşlılar vardı. Videolar oldukça yoğun tepki alınca önce Bakanlık can kayıplarına yaşlı demeyi bıraktı. Ardından kurumlar, yaşlıların hayata devam etmek için dışarı çıkmak zorunda kaldıkları yaşamsal rutinleri üstlenmeye başladı. Ama ‘cin şişeden bir kez çıktı’ durumu yaşanıyor ve aslında cin şişeden koronadan önce çıkmıştı. Bu yaşlı düşmanlığı faşizmi mi demeli, ne ise aslında bir tesadüften daha fazlası… Koronavirüs en çok yaşlıların canını alıyor vurgusu ilk günden beri aklıma delileri getiriyor. Bugün tıp onlara akıl hastası diyor bu da ayrı bir söylem. Neden deliler derseniz buna cevabı ben değil Foucault versin derim. Toplumsal ötekileştirme ve delilerin ötekileştirilme sürecini anlattığı ‘Deliliğin Tarihi’ kitabında Michel Foucault, deliğin sıradan bir vakadan nasıl tıbbileştirilerek ötekileştirildiğini aktarır. Bir bio-iktidar biçimi de denebilir. Toplumda delilerin yabancılaşma ve dışlama ile çemberin dışına itilmesini de adım adım izah eder. Ortaçağ ve Rönesans döneminde delilik toplumdan dışlanmadan kabul gören bir normaldir. 17. yüzyıl ve sonrasında ise giderek bir dışlanma unsuruna sebep gösterilmeye başlanmıştır.

Foucault’nun vurguladığı nokta, normal kabul edilen bir toplumsal nesnenin, modern sanayi toplumlarında üretim biçimlerinin yeniden kurgulanmasıyla zamanla marjinal bir karaktere dönüşümünü aktarır. Deliler artık üretim zincirinin parçası değildir. Ayrıca coğrafi açıdan olduğu kadar uluslaşma dönemine girilen bu dönemde hukuksal açıdan da marjinal bir nesnedirler; bir meslekleri yoktur, mülkleri veya bir aidiyetleri… Foucault’ya göre, Rönesans’a kadarki Ortaçağ tiyatrosunda delinin taşıdığı öneme rastlanır. Bu dönem tiyatroda delinin çok ayrıcalıklı bir yerini çok iyi temsil eder. Tiyatro sahnesinde deli, hakikati önceden söyleyen kişidir, cesurdur, sözünü sakınmaz, bu hakikati sıradan bireylerden daha iyi görendir ve üçüncü bir gözle donanmış kişidir. Bağımsızdır, özgürce var olur. Ortaçağ toplumları, ilginç biçimde delilik olgusu karşısında tamamen hoşgörülüdür, onlar adeta bir ayrıcalıklı insanlardır.Örneğin, her köyde köyün delisi vardı. Köyün delisinin ya da delilerinin de marjinal bir statüsü vardır; çalışmazlar, evlenmezler, sisteminin parçası değildirler. Yine de kabul edilirler, ihtiyaçları görülür ve belli bir noktaya kadar destek gördükleri bir toplumun içinde hayat sürerler.Oysa 17. yüzyıldan itibaren sanayi toplumu oluşur ve artık deliler dışlanmaya başlar. Eskinin tersine bu dönemde toplum, delilik karşısında son derece hoşgörüsüz bir yapıya dönüşür. Bu yüzyıldan itibaren delinin aile, köy, şehir içindeki varlığına hoşgörü gösterilemez olur. Foucault, sanayileşme ile toplumların çalışma pratikleri, aile, dil ve organize kurallarınının güncellendiğini, bazı kişilerin ekonomik ve toplumsal üretimin dışında kalarak marjinal bir yer edindiğini belirtir. Artık toplumda ‘aylaklığa’ yer yoktur ve delilere. Böylece 18. yüzyıl sonunda Avrupa’da ortaya Foucault’nun ‘disiplinci iktidar’ adını verdiği yepyeni bir iktidar türü çıkmıştır. Sanayi toplumunda disiplini uygulayan ve sürekliliğini sağlayanlar, “gözetmenler, hekimler, psikiyatristler, eğitmenler” gibi uzmanlardır. Deliliğin bir hastalık olduğu fikri tarihsel olarak yeni bir fikir olarak ortaya atılır. Aşağı yukarı on sekizinci yüzyıla kadar deli, hasta statüsünde değildir. Akıl hastanelerine de 18.yüzyılda kabul edilmeye başlanmaları bir tesadüf değildir.

Yeni ötekiler

Korona günlerinde yaşadığımız yaşlı faşizmine tanık olunca ‘Foucault’nun delileri şimdi yaşlılar mı?’ diye soruyor insan. Deliler nasıl sanayileşmeyle dışlanmış hatta akıl hastanelerine kapatılarak adeta gözden uzak hale getirilmişse, düzen bozmamaları için dışlanmışsa, bugün yaşlılar için de aynı toplumsal ötekileştirme ile karşı karşıyayız. Bunun da temelini modern üretim modelleri oluşturuyor. Köylerden kentlere göçen geleneksel aile dokusu yeniden inşa edilirken yaşlıların ailedeki konumları da yeniden belirlenmeye başladı. Hayatın parçası olan yaşlılar üretim ekonomisinin de zamanla dışına itildi. Kent mimarisi bile yaşlıları dışlarcasına kuruldu. Sosyal güvenceler, emeklilik sistemi gibi kavramlar da emeklileri hazırı yiyen, üretimin dışında kalan ve sadece tüketen bir sınıfsal grup olarak konumlandırdı. Sağlık harcamaları açısından da birçok devlet için yaşlı demek adeta yük demek anlamına geldi. Avrupa için yaşlı politikası uzun zamandır tartışılan bir durum fakat hala genç nüfusla övünen Türkiye’de de işler aslında giderek değişiyor. 2020 itibariyle yaşlı nüfusumuz yüzde 10’a ulaştı. Dünya Yaşlanma Konseyi Başkanı Kemal Aydın, 2018 yılında yaptığı bir konuşmada ‘’Dünya yaşlılık üssü Türkiye olacak”dedi. Pek yakında, Avrupa’nın en büyük yaşlı nüfusuna sahip olacak Türkiye’de yaşlılar adeta gençlerin sosyal medya hesaplarının oyuncağına döndü korona vesilesiyle.

Gençlik iksiri

Yaşlılar toplumda sanayi toplumu ve sanayi sonrası toplumda adeta görünmez olması istenen bir noktaya bir anda gelmedi. Artık üretim ekonomisinden çekilen yaş grubun medyadaki temsilleri de bilinçli olarak ‘huysuz ihtiyar’, yeniliklere ‘ayak direyen’ kişi, en iyi ihtimalle ise inzivaya çekilmiş kendi halinde birey oldu. Ne de olsa medya sahipleri de birer sermayedardı artık. Onların gözü medya üretimlerine de yansıdı. Hayatın bir köşesinde sadece dekor olarak işlenen yaşlılar hayatın içine dahil olurken de dizilerde hep sakar, işleri eline yüzüne bulaştıran bir temsille sunuldu. Anadolu toplumunda birkaç nesil bir arada olan, yol gösteren, şefkatiyle kırgınları çözen yaşlılar daha çok masallarda kalmış gibi görünüyor. Zaten modern şehir hayatında büyük aile çoktan geride kalmıştır. Yaşlılara bu anlamda da ihtiyaç kalmamıştır. Bu açıdan yaşlıların kültür aktarımı rolleri de ellerinden alınmıştır. Modern toplumun çocukları ise bu açıdan daha çok kitle kültürüyle yetişmektedir. O yaşlıları bir oyuncak gibi kullanan gençleri bu yüzden çok da yadırgamamak lazım. O gençler kendi ailelerinin de çocukları değil. Onlar kitle medyasının ve kutsal gençlik iksirinin içildiği sosyal meydanın çocukları. Sürekli genç ol, güzel ol, sabahın 6’sında bile iyi görün, spor yap ama illa fitness salonuna git, kasların olsun, yüzünde tek bir kırışıklık olmasın diye yetişiyorlar. Avrupa’nın hiçbir ülkesinde yalnızca İstanbul’daki kadar güzellik merkezi ve fitness salonu yok. Çünkü burası bir tüketim toplumu. Yaşlılar da bu toplumda üretmeden tüketen bir nesneye olarak konumlandırıldı. Ders verdiğim üniversitede emekli olmuş birçok profesör hoca ile çalışırken bazı hocaların genç bir arkadaşımdan çok daha vizyon sahibi olması beni hep mutlu etmiştir. Yaşça bizden büyük hocalarımızla iç içe çalışmak bana hep büyük zenginlik geldi. Buna babaannesi tarafından büyütülmüş olmanın da etkisi denebilir, bilemiyorum. Ama birarada olma ortamlarımız ayrıştıkça yaşlılar ve yeni kuşaklar arası ayrışma da derinleşecek.

Korona bize bu konuda düşünme fırsatı da verdi aslında. Yaşlı üssü olacak bir ülkede yaşlılardan nefret ederek sadece enerjisi kaybolan bir ülkeye dönüşeceğiz. Şu an en çok konuşulan şey, teknoloji ile yalnız ve yaşlılar arasında nasıl bir bağ kurulabilir? Bu arada medyada iyi örnekler de yok değil. The Intern filminde 70 yaşında dul bir emekli olan Ben Whittaker (Robert De Niro) hâlâ yapabileceği bir şeyler olduğunu göstermek için başarılı, hırslı ve genç girişimci Jules Ostin (Anne Hathaway) tarafından kurulmuş bir moda sitesine kıdemli stajyer olarak katılma öyküsünde, çok farklı bir yaşlı profili çiziyor. Hem yeniden öğrenen, hem de işi çok iyi bilen bir kurucuya perspekif sunabilen yaşlı karakteri oldukça ilham verici. Örneğin babamın da öğretmenlikten emekli olduktan sonra kendi kurgu tekniklerini öğrenip 60 yaşında kendi mini filmlerini çektiğini söyleyebilirim. Hatta birlikte de video röportajlar yapıyoruz. İyi bir ekip olduk neredeyse. Bu örnekler artabilir…Yaşlılar toplumun bir parçası, birikimleri değerli, bir arada yaşama kültürünü nasıl kurgulayacağımızı da bu geniş zamanlarda düşünmeli belki…

Not: Bu Yazı agos.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Dolandırıcıların Hedefi Yaşlılar

alıntıdır — Tue, 30 Jun 2020 21:18:38 +0000

Dolandırıcıların Hedefi Yaşlılar

Muğla’da yaşayan 75 yaşındaki İffet Zeynep Gökay dolandırıcıların hedefi oldu. Gökay’ı FETÖ bahanesiyle dolandırarak yaklaşık 220 bin lirasını alan şüpheliler Adana’da gezerken polis çevirince yakayı ele verdi.

Muğla’nın Milas ilçesinde yaşayan İffet Zeynep Gökay’a (75) telefonla ulaşıp kendisini polis olarak tanıtan bir kişi, FETÖ yalanıyla yaşlı kadını kandırdı. Şüpheli şahıs telefonda, “FETÖ/PDY’ye yönelik gizli bir operasyon yürütüyoruz. Hesabınızın örgüt tarafından kullanılıp kullanılmadığını belirleyip, sizi temize çıkarabiliriz” dedi. Bunun üzerine korkan yaşlı kadın, Bodrum’a giderek hesabındaki paranın tamamını çekti. Gökay, çektiği paranın 100 bin lirasını kendisini arayan kişinin yönlendirdiği hesaba yatırdı. Şüpheli, yaşlı kadını tekrar arayarak, “Ekibimizde ‘Kaplan’ kod adını kullanan bir polis arkadaş arabayla yanınıza gelip, size kod adını söyleyecek. Siz de paranın kalanını ona verin” dedi. Yaşlı kadın da gelen otomobile içerisinde 56 bin 890 lira ile 9 bin 217 doların bulunduğu çantayı bıraktı.

ŞANLIURFA’DAN GELMİŞLER
Kaplan kod adlı şüpheli Adana’nın Pozantı ilçesine doğru yola çıkarken, Ömer Demirkan ile Hıdır Yavuz da yaşlı kadından alınan parayı teslim almak için Şanlıurfa’dan yola koyuldu. İkili, Pozantı’ya giderken Hıdır Yavuz’un hayat kadını olan arkadaşı R.Ç’nin (26) evine uğrayıp uyuşturucu madde kullandı. Ardından Yavuz ile R.Ç, Demirkan ile buluşmak için Adana kent merkezine geri döndü. Ömer Demirkan, Hıdır Yavuz ile R.Ç. otomobille Belediye Evleri Mahallesi’nde gezerken, bölgede devriye görevinde olan polis ekipleri şüphelenerek aracı durdurdu.

ÇELİŞKİLİ İFADE YAKALATTI
Polis, araçta yaptığı incelemede çantadaki parayı fark etti. Bunun üzerine Hıdır Yavuz, çantanın R.Ç’ye ait olduğunu öne sürdü. Ömer Demirkan ise araç alım-satım işi yaptıklarını, araba için Adana’ya geldiklerini ancak geri döndüklerini iddia etti. Polis, çelişkili ifade veren şüphelileri emniyete götürünce gerçek ortaya çıktı.

KARAKOLDA BİRBİRLERİNİ SUÇLADILAR
ÇAPRAZ sorguya alınan şüpheliler, ilk önce suçu birbirlerinin üzerine attı. Paradan haberi olmadığını söyleyen R.Ç. ise, “Kullanıldığımı fark etseydim, onlardan 3-4 bin lira komisyon isterdim” dediği öne sürüldü. Hıdır Yavuz ısrarla paranın R.Ç’ye ait olduğunu iddia ederken, Ömer Demirkan ise suçlamaları kabul etmedi. Adliyeye sevk edilen Ömer Demirkan ile Hıdır Yavuz tutuklandı.

Not: Bu Yazı yeniasir.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

65 Yaş Üstü Vatandaşlara Egzersiz Uyarısı

alıntıdır — Fri, 26 Jun 2020 21:30:31 +0000

65 Yaş Üstü Vatandaşlara Egzersiz Uyarısı

Dünyada Yaşlı İstismarı Tahmin Edilenden Fazla

alıntıdır — Sat, 20 Jun 2020 21:24:58 +0000

Dünyada Yaşlı İstismarı Tahmin Edilenden Fazla

Hızlı yaşlandıran etkenlere dikkat!

alıntıdır — Fri, 19 Jun 2020 15:08:49 +0000

Hızlı yaşlandıran etkenlere dikkat!

Günümüzde estetik kaygılar kadın, erkek fark etmeksizin genç görünme isteği artmaya devam ediyor. Yaşlılık bulgularını gizleme ve daha genç görünme arzusu herkes için önemli olmaya başladı. Ancak bazı etkenler var ki hızlı yaşlanmaya zemin hazırlıyor.

İşte bu etkenler;
Az su içmek: Su içmek çok klişe gelebilir ama yaşamamız için yemek yemekten daha da önemli. İçtiğimiz su da bedenimiz için çok önemli mineraller var ve bedenimizin yüzde 70’ i de su. Organlarımızın sağlıklı çalışması içinde sıvı ihtiyacının yaşa göre karşılanması gerekir. Orta yaşlardaki sağlıklı kişiler için günlük su tüketimini kilogram başına 40 cc. olarak hesaplayabiliriz.

Şeker tüketimi: İleri Glikasyon Ürünleri (AGEs), yaşlanmayı ve hastalanmayı hızlandırır. Basit şekerler proteinlere yapışıp yapılarını bozar, kollajende bir protein yapı olduğu için, bedenimizdeki inflamasyon arttıkça dokularımız, cildimiz, saçlarımız, gözlerimiz de yaşlanır.

Düzensiz Uyku: Uyku kalitesi tüm sağlığımızı etkiler. İmmün sistemimizi, hormonlarımızı, enerji seviyemizi, bilişsel faaliyetlerimizi etkiler. Gece biz uyurken salınan Growth Hormon ve Melatonin hormonu da hücrelerimizin genç kalmasını sağlar.

Güneş koruyucu kullanmak: Cilt yaşlanmasında ‘kamyon şoförü’ örneği verilir, güneş altında uzun saatler araba kullanan şoförün yüzünün bir tarafının diğer tarafına göre kuru, lekeli ve derin çizgileri olduğu farkedilir. Güneşten korunmanın yaşlanma da çok etkili olduğunu biliyoruz, güneşin nimetlerinden faydalanmalıyız, ancak en çok yaşlanan bölgelerimizi, yüz, el boyun, dekolte gibi bölgelerimizi korumayı ihmal etmemeliyiz.

Tekrarlayan mimik hareketleri: Kaşların arasındaki ‘11’ çizgisi denilen kırışıklıkların bazen çok fazla sinirlenme, kızma ile ilgili olabildiği gibi bazı göz bozukluklarından dolayı da oluşur. Yüzümüzde bazı kasları fazla kullandıkça o bölgelerde kollajen kayıpları oluşur ve kırışıklıklar derinleşir.

Yaşlanmaya karşı tedaviler; Antiaging uygulamalar, sağlıklı yaşam ve doğru spor ile desteklendiğinde yaş alsanız da yaşlanmamayı başarmak mümkün diyebiliriz. Elbette yaşlanma ve ölüm kaçınılmaz bir yaşam döngüsü, ancak 70 yaşında da sağlıklı eklemlere, gözlere sahip olmak, merdivenleri rahat çıkmak, günlük ihtiyaçlarımızı rahatlıkla karşılıyor olmak, yaşam standardımızın yüksek olması anlamına gelir. Ayrıca, Ameliyatsız Medikal Estetik yöntemleriyle cildiniz yaşınıza göre daha sıkı, daha formda görünebilir.

Not: Bu Yazı edirneninsesi.com.tr Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Ruhun Yaşlanmasın

alıntıdır — Fri, 19 Jun 2020 15:01:47 +0000

Ruhun Yaşlanmasın

Sabır, nezaket, sevgi, iyi niyet, neşe, akıl, mutluluk asla yaşlanmayacak değerlerdir. Kulak duymaz, gözler görmez olup, organlar yaşlanıyor. Adım adım sona yaklaşıyorsun.40 yaşından sonra her yıli150 gram kas kaybediyorsun. Vücut yağlanıyor. Bu , motor güç metabolizmanın yavaşlaması anlamına geliyor. Zamanla saç, cilt, eklem, kaslar kadar beyinde buruşup yaşlanıyor. Tıpkı deri gibi beynin kabuğu da inceliyor. Unutkanlık başlıyor..

Peygamber efendimiz kıyamet kopuyor olsa dahi, elindeki fideyi dik buyurmuş.

Nasrettin Hoca’ya ‘’ilahi hoca! Meyvesinden yemeye ömrünün yetmeyeceği ağacı neden dikiyorsun ki?’’ demişler.’’ Başkalarının diktiği ağaçlardan bolca yediğimi hatırlatırım’’ cevabını vermiş.

Ecel elbette gizli. Elbet gaybı ancak Allah bilir. Nasıl yaşarsan, öyle öleceksin. Nasıl öldüysen, öyle dirileceksin. Başka bir hayat umup, hayatını ıskalama. Şu an yaşadığın harikulade hayatı gözden kaçırma. Gitme zamanı geldiğinde, gece yatağa girip uykuya dalabilir, huzur içinde bu gezegenden ayrılabilirsin. Ölümcül bir hastalığa yakalanmaya gerek yok. Makinelere bağlanmak şart değil.

Senin içindeki yaşlanma noktası nerede? Yaşlılık ,yılların uçup gitmesi değildir. Bilgeliğin şafak söküşüdür. Yaşlılık, Erciyes’in zirvesine çıkmak gibidir. Asıl yaşlılık ruh yaşlılığıdır.Su; geminin içinde olursa batmasına, altında olursa yüzmesine yarar!Dünü ve yarını düşünme!Ne yapacaksan şu an yapmaya çalış. Şu an ne yapacağını fark etmek acılara seyirci kalmamaktır.İnsanın sayılacak başka şeyi yoksa ,yaş sayılır.Düşündüğün yaştasın.Hayata karşı alakan kesilirse,hayal kurmayı bırakmışsan,yaşlanmaya başlanmışsındır.

BAKIŞ AÇISI

Hayatı zarar,kar,kontrol,uygun değer,avantaj noktasından bakarak yaşandığında,hayatın gerçek faydalarından vazgeçmek yanılgısı ile karşılaşırız.

‘‘Okyanusun dibinde yatan istiridye, su kendisinin üzerinden akıp geçsin diye kabuğunu açmış. Su içinden geçerken, solungaçlarını yiyecek toplayıp midesine gönderiyormuş. Aniden yakınındaki bir balık, bir kuyruk darbesi ile kum ve çamur fırtınası oluşturmuş. İstiridyede kumdan nefret edermiş; zira kum öylesine pürüzlüymüş ki kabuğunun içine kaçırsa son derece rahatsız olurmuş. İstiridye hemen kabuğunu kapatmış ama geç kalmış. Sert ve pürüzlü bir kum taneciği içeri girip, iç derisi ile kabuğun arasına yerleşmiş.

Kum tanesi çok rahatsız ediyormuş. Kabuğunun içini kaplaması için kendine verilmiş olan salgı hücresini hemen çalıştırıp, minik kum tanesinin üstünü kaplamaya başlamış. Ta ki parlak güzel bir örtü oluşana kadar. Yıllarca kum tanesinin üstüne katlar eklemeye devam etmiş ve sonunda müthiş o güzel değerli inci oluşmuş.

Karşı karşıya olduğumuz problemler bu kum taneciğine benzer. Rahatsız ederler. Azim cesaretle sorun ve zayıflıklarımızın üstesinden geliriz. Daha alçak gönüllü, isteklerimizde ısrarlı, çevremizdekilere daha yakın, problemlere karşı daha dayanıklı hale geliriz. Gizli gücümüzle, yaşamımızdaki kum taneciklerini, incilere dönüştürürüz.

Bakış açımız ile, kabuklarımız arasına sızan olumsuz hadiselere, kötü insanlara, olaylara, hatıra ve tecrübelere karşı koyabiliriz.

İnsanlara zarar veren olayların kendisinden çok,çoğu zaman olaylara getirdiğimiz bakış açımız.

‘’hiçbir şey ..’’diyor Shakespeare. ‘’İyi yada kötü değil,sadece kendi düşüncelerimiz var.’’

Not: Bu Yazı adapostasi.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Huzurevinde Normalleşme 15 Haziran’da Başlıyor

alıntıdır — Sun, 14 Jun 2020 18:09:00 +0000

Huzurevinde Normelleşme 15 Haziran'da Başlıyor

Demodelik de Moda Olabiliyor: Eskiden Babaanne İşi Denilen ve Şimdi Son Moda Olan 14 Trend

alıntıdır — Wed, 10 Jun 2020 13:40:09 +0000

Demodelik de Moda Olabiliyor: Eskiden Babaanne İşi Denilen ve Şimdi Son Moda Olan 14 Trend

1. Bu yazın en büyük trendinin papatya deseni olacağı kesinleşti.

Büyük çiçek desenleri eskiden demode bulunurdu; şimdi ise çok moda. Hem 90’lar esintisi yakalamak, hem de mod yükseltmek için güzel bir desen.

2. Basma elbiseler son dönemin gözdesi.

Birkaç yazdır popüler olan bu elbiseler yaza çok yakıştı.

Modern Köylü Kızları Geliyor: 2019’un En Büyük Stil Trendi Olan Romantik Çiftlik Kıyafetleri

3. İç çamaşırı esintili mayo ve bikiniler bu yaz da revaçta.

Balenli, geniş kesim nostaljik mayo ve bikiniler demodeyken popüler olan parçalardan.

4. Büyük altın takılar artık görgüsüzlük sembolü değil.

En azından belli modelleri. Son dönemin minimal takılarının yerini onlar aldı.

5. Hırkaların ne kadar moda olduğundan bahsetmeye gerek bile yok.

Öyle ki, yaza bile taşınan bir trend oldu.

6. Hırka demişken, omuza hırka atmak bir dönem modayken daha sonra ortadan kalkmıştı.

Sadece yaşlılara özgü olduğu düşünülse de, şimdi yeniden görmeye başladık.

7. İpek karışımlı eşarplar geri döndü.

Bandana, baş örtüsü, fular olarak kullanılıyorlar.

8. Aile büyüklerinin geleneksel tığ işleri büstiyerlerde, bikinilerde karşımıza çıkıyor.

Güpürlü, örgü işleri kıyafetlerde sıkça görüyoruz.

9. Gözlük zincirleri babaanne aksesuarı olarak hafızalardaydı.

O da çok trend bir aksesuara dönüştü.

Trend Alarmı: Babaanne Gözlüğü Zincirleri Önümüzdeki Yılın En Popüler Aksesuarı Olmaya Hazırlanıyor

Önce gri saç, basma elbiseler; şimdi de bu.

Küçük güneş gözlükleri uzun süredir çok moda olunca yerine nostaljik büyük gözlükler geliyor.

11. Romantik gecelikler annelerimizin çeyiz sandıklarından bugüne geldi.

Özellikle karantina döneminde değişen giyinme alışkanlıkları, bu geceliklerin trend olmasını sağladı.

Yeni Bir Ev Karantinası Trendi Daha Geldi: Sosyal Medyanın Yeni Gözdesi Nostaljik Gecelikler

Evde otururken de modadan geri kalmıyoruz.

50’li, 60’lı yılların sevilen modeli küçük saplı el çantaları 2020’nin en gözde çantalarından.

13. Büyükanne çamaşırları olarak bilinen iç çamaşırlarının moda olacağı kimin aklına gelirdi?

Bridget Jones izleyenlerin iyi bildiği bu demode çamaşırlar artık bir stil objesi.

Nihayet Sağlıklı ve Doğru Bir Trend: İç Çamaşırı Dünyasının Son Gözdesi Babaanne Çamaşırları

Moda dünyasının geçmişe özlemi sürüyor. Basma elbiselerden sonra sıra babaanne çamaşırlarında.

14. İnciler, uzun zamandır demode sayılmıyor.

Özellikle bu yıl doğal kesimli, geometrik inciler revaçta.

Not: Bu Yazı onedio.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.