Alzheimer (Alzaymır), genellikle 60 yaş üstü insanları olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Genetik ve yaşam şartlarına bağlı olarak genç ve orta yaşta insanlarda da görülebiliyor. Unutkanlıkla başlayan bu hastalık ilerleyen dönemlerde, tek başına yaşamayı imkânsız hale getirebiliyor. Alzheimer hastalığının ne olduğunu öğrenip, buna göre yaşamınızı düzenleyebilirsiniz. Alzheimer hastalığının nedenleri, belirtileri, evreleri ve tedavi sürecini sizler için derledik.

Alzheimer, nörolojik bir hastalıktır. Bu hastalık direk beyni etkilediği için hastalığın ilk evresinde basit unutkanlıklar yaşanıyor. İlerleyen evrelerde, sosyal beceriler, davranışlar, mantıklı düşünme yetileri olumsuz etkileniyor. Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmuyor. İlaç, psikolojik destek, egzersiz ve beslenmeyle hastalığın etkileri azaltılmaya çalışılıyor.

Alzheimer (Alzaymır) nedir?

Beyin hücrelerinin zamanla ölümü sonucunda hafıza kaybı, bunama (demans) ortaya çıkıyor. Genel anlamda bu tür bilişsel fonksiyonların azalması şeklinde gelişen tıbbi duruma Alzheimer hastalığı deniliyor.

Hastalığın bulunduğu kişilerde beyinde beta amiloid plakları görülüyor. Beyin hücrelerini yok ederek, kişilerde düşünce, hafıza ve davranış fonksiyonlarında azalmalara sebebiyet veriyor.

İlerleyen yaşla birlikte hastalık kendini yavaş yavaş göstermeye başlıyor. Hastalığın belirli evreleri bulunuyor. İlerleyen evrelere geçmesi uzun yıllar sürebiliyor. İlk belirtiler, genellikle son yaşanan olayların unutulması şeklinde görülüyor. İleri evrelerdeyse karşılıklı sohbet edebilme, yöneltilen sorulara yanıt verebilme yetisi kayboluyor.

Alzheimer teşhisi; Bu hastalık birtakım nöropsikolojik ve bilişsel testler yardımıyla ortaya konuyor. Testler, genellikle problem çözme, zihinsel işlevsellik, dikkat, dil becerileri ve sayma gibi birtakım yeteneklerinizi ölçmeyi hedefliyor.

Alzheimer neden olur?

Hastalığın en önemli nedeni yaş gibi görünse de herhangi bir kesinlik bulunmuyor. Beyindeki protein birikiminin yanı sıra sinir iletiminin bozulması, beyin hücrelerinin zarar görmesi gibi etkenler nedeniyle de bu hastalık görülebiliyor. Buna rağmen Alzheimer genellikle 65 yaş üstü insanlarda görülüyor. Hastalığı ortaya çıkaran nedenleri şöyle sıralayabiliriz;

1- Geçmişe bağlı depresyon, stres

2- Damar hastalıkları (Kolesterol, tansiyon yüksekliği, kalp krizi)

3- Geçmişe bağlı ciddi yaralanmalar, kafa travması

4- APOE4 taşıyıcılığı

5- Düşük eğitim düzeyi

Alzheimer belirtileri nelerdir?

Dünya Alzheimer Derneği, Alzheimer’i işaret eden 10 belirtiyi yayınlamıştır. Bu belirtileri kontrol ederek kendinizde veya çevrenizde bu hastalığın var olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

1- Gündelik hayatı etkileyecek tarzda unutkanlık yaşıyorsanız,

2- Planlama ve hesaplama da zorlanıyorsanız,

3- Daha önce sorunsuz yapılan görevleri yapamıyorsanız,

4- Zaman ve yerleri karıştırıyorsanız,

5- Görüntüleri algılamada zorlanıyorsanız,

6- Konuşma ve anlamada zayıflık yaşıyorsanız,

7- Eşyalarınızı kaybedip, bunlarla ilgili başkalarını suçluyorsanız,

8- Yargılama ve karar vermede güçlük çekiyorsanız,

9- Sosyal aktivitelerden çekildiyseniz,

10- Kişilik ve davranış değişiklikleri gösteriyorsanız nöroloji uzmanına görünmelisiniz.

Alzheimer hastalığı evreleri nelerdir?

Alzheimer hastalığı tipik olarak; hafif (erken evre), orta ve şiddetli (geç evre) şeklinde ilerliyor. Geniş anlamda hastalığın yedi evresi bulunuyor. Bu evreler;

* Birinci evre (klinik öncesi),

* İkinci evre (çok hafif bozukluk),

* Üçüncü evre (hafif bozukluk),

* Dördüncü evre (orta dereceli bozukluk),

* Beşinci evre (orta ciddi bozukluk)

* Altıncı evre (ciddi bozukluk)

* Yedinci evre (çok ciddi bozukluk) şeklinde kendini gösteriyor.

İkinci ve üçüncü evreler birleştirilerek hafif bozukluk dönemi olarak kabul ediliyor. Hastalığın adının konulduğu evredir. Bu dönemde basit unutkanlıklar baş göstermeye başlar. Bunun sonucunda da depresyon oluşabiliyor. Birinci evreden itibaren unutkanlık testlerini de içeren nörolojik muayene yaptırarak bu hastalığa yakalanıp yakalanmadığınızı öğrenebilirsiniz.

Alzheimer tedavisi nasıl yapılır?

Alzheimer, geri dönüşü ve kesin tedavisi olmayan bir hastalıktır. Bu hastalığa yakalanan kişilerde semptomların hafifletilmesi için ilaç tedavisi, psikolojik destek, egzersiz ve beslenme yöntemleri uygulanıyor.

Donazepil, rivastigmin, galantamin ve memantin gibi ilaçlarla asetilkolini arttırılmaya çalışılırken, glutamatı düşürmek hedefleniyor. İlaç tedavisiyle birlikte ailenin ve yakın çevrenin de hastaya yakın ilgisi ve olumlu davranış göstermeleri de psikolojik tedaviyi olumlu etkiliyor.

Alzheimer hastalarında Akdeniz beslenme modeli uygulanıyor. Bu beslenme modelinin hastalığın seyrine olumlu katkısı bulunuyor. Çünkü Akdeniz modeli beslenme tarzı; yüksek düzeyde posalı ve bitkisel besinler (sebze, meyve, kuru baklagiller, tam tahıllar) ile balık ve zeytinyağı, düşük düzeyde ise; kırmızı et, tavuk, az yağlı süt ve süt ürünleri içeriyor.

Akdeniz tipi beslenmeyle birlikte; düzenli fiziksel aktiviteler, iyi sosyal yaşam, sürekli öğrenmeye devam etme, bilişsel aktiviteler yapma, iyi uyuma, kronik hastalıklarla iyi tedavi uyumu gibi önlemler Alzheimer’a yakalanma riskinizi azaltmaya yardımcı olacaktır.

Not: Bu Yazı f5haber.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Bilindiği gibi Almanya’da yaşlılar için çok sayıda huzur evleri var. Bu huzur evleri Devlet, kiliseler sosyal toplum kuruluşları ve özel kişiler tarafindan yapıldı. Göçmenler için fazla olmayan ve yok denecek kadar az huzurevleri var.

Geçmişte birinci nesil yaşlı göçmenlere huzur evlerinde değilde aile içinde bakılmak isteniyordu. Değişen toplumsal yapılar gereği şimdi yeni nesil yaşlanınca huzur evlerine gitmeyi düşünüyor.

Burda doğup büyüyen göçmenler huzur evlerine karşı görüşleri değişmiştir.

Göçmenlerin kültürel geleneklerine uygun veya farklı kültürlere duyarlı çok az veya yok denecek kadar az huzur evleri vardır.

Göçmen azınlıklar uzun zamandır Almanya’da yaşamalarına rağmen, birçok konuda Alman toplumundan ayrı bir kültürel geleneğe sahiptir. Bu kültürel farklılık yaşamın her alanında dikkati nazara alınmalıdır. Hiçbir toplum homojen olmadığı gibi Alman toplumu da değildir.

Dünyanın çeşitli ülkelerinden gelmiş geniş bir nüfus yarım asır boyu bu ülkede yaşıyor. Göçmen azınlık içinde 4’cü ve 5’nci nesille bu toplumda barış içinde bir arada yıllarca yaşıyor ve bu toplumun ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Almanya’nın bir göçmen ülkesi olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak, toplumla iç içe geçmiş bu insanlarin ikinci sınıf muamele görmeden eşit demokratik haklar verilerek yaşamlarını sürdürmeleri sağlanmalıdır.

Globalleşen dünya ve tekniğin baş döndürücü bir hızla gelişmesinden dolayı, göçmenlerin gelmiş oldukları ülkeler ile kopmaz bağları olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu anlamda Almanya’nın bir göçmen ülkesi olduğu gerçeğinden yola çıkılarak tüm politikaları ve alınan kararları eşit şartlar altında, göçmen azınlığı nazari dikkata alınarak uygulanmalıdır. Bu görmezlikten gelindiği sürece sorunun çözümünün üstesinden gelinemez. Yıllarca da sorunun çözümünde yanlış ve geç kararlar alınmaktadır. Buna son verilmelidir.

Almanya gibi çok uluslu bir ülke için kültürler arası farklılığı dikkate almak gerekir.

Göçmen kökenli yaşlılar için huzur evleri, bir yandan rahat edecekleri bir ortam sağlamalı öte yandan ise, bütçelerine uygun bir şekilde hazırlanmalıdır.

Huzur evlerinde daha çok göçmen personele veya göçmen kökenli bakım hizmeti veren kuruluşlara ihtiyaç vardır.

Göçmenlerin kultürünü anlayan ve onların yaşam biçimine göre mutfak ihtiyaçlarını giderilmesinde onlara uygun şekilde ayarlanmalıdır. Belki de bunca yıllardan sonra dil zorluğunun olmayacağı düşünülürse diğer farklılıklar göz önünde tutulmalı.

Bakım muhtaç emeklilerin büyük çoğunluğunun gelir düzeyinin fazla olmadığı dikkate alınırsa onların maddi durumuna göre yeni huzur evleri yapılmalıdır.

Öte yandan bunların önemli bir kesimi toprağı ayrı ve gayrısı olmadığı gibi ölülerini de buradaki mezarlıklarda defnetmek isteyenlerin sayısı bir hayli yüksektir.

Almanya için kültürel zenginlik teşkil eden göçmen kökenli nesilin ailelerinin gelmiş olduğu kültürler ile bu toplumdan aldıkları ögeler yeni bir sentez oluşturuyor. Bundan dolayı da bu nesilleri Göçmen kültür ve Alman kültürüyle kıyaslarken, her iki kültürün de olumlu ve olumsuz yönleri ile mücadele içine girip günümüz gerçekleriyle uyum sağlayan bir bir sentez yakalayabiliyorlar.

İşte bu nesiller yaşamış oldukları toplumlarda yeni bir kültürel ayrılık ve yaşam biçimi geliştirebilirler. Bütün bunlar göz önünde tutularak Almanya da yeni bir göç politikası üretilmelidir.

Göçmen azınlığı bu toplumda bir problem grubu olarak değil de bu toplumun bir parçası olarak kabullenmek gerekir. Bu toplumun parçası olduğuna göre de eşit şartlar altında göçmen azınlığa her türlü demokratik haklar verilmelidir.

Huzur evleri de buna göre göçmenler için hazırlanmalı.

Not: Bu Yazı avrupa-postasi.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

2000 yılından sonra bağlanan malullük ve yaşlılık aylıklarında alt sınır asgari ücretin yüzde 35’i oranında olduğundan, özellikle minimum prim günüyle emekli olanların aylıkları çok düşük olabiliyor. Asgari geçim sağlamaktan uzak olan düşük emekli aylıklarını artırmak için son iki yılda iki düzenleme yapıldı. Geçen yıl ocak ayında yayımlanan kanunla en düşük emekli aylığı bin liraya çıkartıldı. Şubat 2019 ayından itibaren de bin liranın altında emekli aylığı kalmadı. Bu yıl mart ayında çıkartılan ikinci kanunla da en düşük emekli aylığı bu kez 1.500 TL’ye yükseltildi.

Sosyal Güvenlik Kurumu ( SGK) yayımladığı genelge ile en düşük emekli aylığı uygulamasına ilişkin ayrıntıları düzenledi. Genelgeye göre, gerek 2008’de yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, gerekse 2008’den önceki sosyal güvenlik kanunları uyarınca bağlanmış ve bağlanacak malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları dosya bazında 1.500 TL’nin altında olamayacak. Emekli aylığının 1.500 TL’nin altında olup olmadığının hesabında, dosya bazında yapılan engelli çocuk fark aylıkları, makam ile görev/temsil tazminat tutarları gibi her ay aylıklarla birlikte yapılan ödemeler de dahil edilecek.

Emekli aylığı alanlara, kaldırılan vergi iadesinin yerine “ek ödeme” yapılıyor. Ek ödeme, 2020 yılı ilk yarısı itibarıyla, emekli aylığı 1.167 TL’nin altındakilerde yüzde 5, bu rakamın üstündekilerde ise yüzde 4 olarak uygulanıyor. Emeklilerin eline geçen paranın bir kısmı, söz konusu ek ödemeden oluşuyor. Emekli aylığında 1500 TL alt sınırının uygulanmasında, ek ödeme dahil tutar dikkate alınacak.

Temmuz’da tekrar artış olacak mı?

Emekli aylığı 1500 TL’ye yükseltilmiş olan kişilerin normal aylıkları ile yükseltilmiş tutar arasındaki fark hazinece karşılanacak. Bunların normal aylıkları 1.500 TL’ye ulaşıncaya kadar, emekli aylıklarına 6 ayda bir yapılan zam yansıtılmayacak. Örneğin, normal aylığı 1.200 lira olan kişiye yapılan ödeme 1500 TL’ye yükseltilmiş olduğu için, temmuz ayında yüzde 5 maaş zammı olursa bu artıştan yararlanamayacak. Gelecek yıl ocak ayında yine yüzde 5 oranında maaş zammı olursa, bu emekli o artıştan da yararlanamayacak.

Birden fazla dosyadan aylık alanlar

Hem kendi emekliliğinden hem de anne – babasından veya eşinden dolayı ölüm aylığı gibi birden fazla dosyadan aylık alanların durumu her bir dosya için ayrı değerlendirilecek. Örneğin babasından dolayı yetim aylığı, eşinden dolayı ölüm aylığı alan kadın için ödeme yapılırken her iki dosyadan da 1500 lira üzerinden, hakkı olan payları oranında ödeme yapılacak.

Evlenme ödeneği nasıl hesaplanacak?

Yetim aylığı almakta olan kız çocuklarına evlenmeleri halinde almakta olduğu aylığın iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödeniyor. Kız çocuklarının evlenme ödenekleri, 1500 TL’ye yükseltilmiş tutar üzerinden hesaplanacak. Örneğin, babasından dolayı yüzde 25 oranında yetim aylığı almakta olan kız çocuğunun aylık yetim aylığı 375 TL ise 9000 TL evlenme ödeneği verilecek.

Sürekli iş göremezlik geliri alanlara yok

İş kazası ve meslek hastalığı dolayısıyla çalışma gücünde kayıp olanlara, kayıp oranına göre sürekli iş göremezlik geliri ödeniyor. Örneğin çalışma gücünde yüzde 20 kayıp olan kişiye, prime esas kazancının yüzde 20’si oranında gelir bağlanıyor. 1500 TL’lik alt sınır uygulamasından, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri elde edenler yararlanamayacaklar.

Not: Bu Yazı millihakimiyet.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Bahar aylarından yaza geçerken aniden artan sıcaklıklarla birlikte birçok kişi önlemsiz sıcağa ve güneşe maruz kalabiliyor.

Böyle günlerde vücudun ısı dengesini sağlamak için kalp daha fazla çalışıyor. Bu nedenle de sıcak sebebiyle kalp rahatsızlıkları baş gösterebiliyor. Medline Sorumlu Müdürü Dr. Koray Akay ani sıcaklık yükselmelerinde sadece hipertansiyon ve kalp hastalarının değil, sağlıklı kişilerin de rahatsızlanabileceğini söylüyor ve uyarıyor:

Sadece yaşlılar ve kalp hastaları risk altında değil

Kalp krizinin en önemli tetikleyicilerinden birinin sıcak ve nemli hava olduğunu belirten Akay “Havaların aniden ısınmasıyla kişide ani kan basıncı düşüşü ya da yükselmesi olabilir. Kalp ve damar hastalarında, yaşlılarda bu ani değişimler kalp krizi ile sonuçlanabilir. Aynı risk gençler için de geçerlidir, güneşe uzun süre maruz kalmak, susuz kalmak, koruyucu giysi, şapka kullanmamak güneş çarpmasına neden olabilir ve herkes için risk oluşturabilir” diye konuştu.

Tuz kaybına dikkat

Soğuk havalarda olduğu gibi, sıcak havalarda da kalp krizi artış gösterir. Bunun önemli sebeplerinden birinin tuz ve elektrolit kaybının olduğunu belirten Dr. Koray Akay “Tuz ve elektrolit kaybı sonucunda kanın pıhtılaşma oranı artar. Aşırı sıcak dalgalarının yaşandığı günlerde olası bir kalp krizini önlemek için hasta olan ya da olmayan herkesin tükettiği tuz ve su oranına dikkat etmeleri, bol sıvı almaları ve güneşin zararlı etkilerinden korunmaları çok önemlidir” dedi.

Ne yapmalıyız?

– Saat 12:00-16:00 arasında en az 15 koruma faktörlü güneş kremlerini kullanın, gölge yerlerde bulunmaya dikkat edin,

– Dışarı çıktığınızda açık renk, bol ve hafif giysiler giyin,

– Güneş gözlüğü, şapka, şemsiye gibi koruyucular kullanın,

– Vücut ısısının artmaması için, sık sık el, yüz ve ensenizi soğuk suyla ıslatın,

– Açık alanda çalışmak zorunda olanlar, güneş altında korumasız kalmamaya, sık sık sıvı tüketmeye (ayran, mineralli su..) özen gösterin,

– Spor için sabah erken ya da akşam saatlerini tercih edin, ağır sporlardan uzak durun,

– Araç içi sıcaklıkları, araç durduktan sonra klima olsa bile hızla yükselir. Bu sebeple asla araçta canlı bırakmayın,

– Güneş gören pencereleri güneşlik, perde vb. ile gölgelendirin,

– Çok soğuk veya buzlu içecekleri mide sağlığı ve metabolizma hızı açısından hızlı tüketmeyin,

– Aşırı yağlı, yağda kızartılmış besinler, kafeinli, alkollü içeceklerden sakının.

MEDLINE ACİL SAĞLIK HAKKINDA

Medline Acil Sağlık, kurulduğu 1995 yılından 2009 yılına kadar hastane öncesi acil sağlık hizmetlerini üstlenmiştir. 2009’un ikinci yarısından itibaren sadece acil sağlık alanında değil, hastane dışında kalan “yerinde sağlık” ve “acil durum” ihtiyaçlarını da karşılamaya yönelik çeşitli hizmetleri vermek üzere yapısını yenilemiştir. Esas Holding şirketi olan Medline Acil Sağlık, 365 gün 24 saat Telefon ile Tıbbi Danışmanlık, Revir ve Sabit Nokta Sağlık Hizmeti, Sağlık Bakanlığı onaylı sertifikalı ilk yardım eğitimleri, Bireysel Hizmet Paketleri (eve doktor, evde ya da işyerinde tetkik, checkup), Sağlık Taramaları, Doktorlu Kara Ambulansı, Hava Ambulansı Organizasyonu hizmetlerini vermektedir. Medline Acil Sağlık, 2011 yılının sonundan itibaren Evde Sağlık Hizmetleri alanında da faaliyet göstermeye başlamıştır. Detaylı bilgi için www.medline.com.tr adresini ziyaret ediniz.

Not: Bu Yazı anadoluyakasihaber.net Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Tevfik Özlü, Kuzey Afrika’dan gelen çöl sıcaklarının virüsün yayılım hızını etkileyeceğini ve vatandaşların aşırı sıcaklara karşı kendilerini korumaya almaları gerektiğini söyledi.

Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Tevfik Özlü, yaptığı açıklamada hafta sonu tüm yurtta etkili olacağı tahmin edilen sıcak havanın koronavirüsün bulaşma hızını yavaşlatacağını söyledi. Özlü sıcak havanın direk bağışıklığa etki edeceğinin altını çizerek, “Sıcaklığın artması, nemin azalması ve güneş ışığındaki ultraviyole virüsün bulaşmasını zorlaştıracaktır. Yine D vitamini sentezimiz artacak, bu da bağışıklık sistemimizi daha da güçlü kılacaktır” ifadelerini kullandı.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Kuzey Afrika’dan gelen sıcak havanın yurt genelinde etkisini göstereceğini açıkladı. Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Üyesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tevfik Özlü ise Covid-19 salgını hakkında yaptığı açıklamada hafta sonu artması beklenen hava sıcaklıklarının virüsün bulaşma kat sayısını düşürebileceğini belirtti.

Çöl Sıcakları Bağışıklığa Etki Edecek
Prof. Dr. Tevfik Özlü, salgın hakkında Twitter hesabından yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi: “Hafta sonu çöl sıcakları geliyor. Sıcaklığın artması, nemin azalması ve güneş ışığındaki ultraviyole virüsün bulaşmasını zorlaştıracaktır. Yine D vitamini sentezimiz artacak, bu da bağışıklık sistemimizi daha da güçlü kılacaktır. Ancak sıcak hava da sağlığımız için bazı riskler taşımakta. Özellikle bebekler, yaşlılar, kronik böbrek, kalp ve akciğer hastalığı ya da yüksek tansiyonu olanlar, sıcak havalardan çok daha fazla etkilenebilmekte. Sıcak ve güneş çarpmaları yaşanabilir.”

Güneş Işınlarından Korunmalıyız
Sıcak havanın normalin çok üstüne çıkacağını belirten Özlü, vatandaşları tehlikeli ışınlardan kendilerini korumaları yönünde uyarıda bulundu. Prof. Dr. Özlü, “Özellikle, güneş ışınlarının dik geldiği 11.00-16.00 saatleri arasında, güneş altında ve yeterli hava akımı olmayan kapalı alanlarda kalınmamalı; ev ve iş yeri gibi kapalı alanlar havalandırılmalı; aşırı efor gerektiren işlerden uzak kalınmalı. Bol su, tuzlu ayran, maden sodası tüketilmeli; alkol ve sigaradan uzak durulmalı; ağır, yağlı yemeklerden ve tıka basa yemekten kaçınılmalı. Oruç tutanlar terlememek ve sıvı kaybetmemek için çok dikkat etmeli; iftarla sahur arasında bol sıvı almalı. Sentetik ve dar giyecekler yerine; pamuklu, ipek veya ketenden bol ve rahat kıyafetler tercih edilmeli; şapka ve güneş gözlüğü takılmalı. Sıcak çarpmasında halsizlik, bitkinlik, baygınlık, aşırı terleme, bulantı ve baş ağrısı, bilinç bulanıklığı, ateş gibi belirtiler ortaya çıkar” dedi.

Not: Bu Yazı haberkolay.net Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Slovakya’da ve Bosna Hersek’te mahkemelik… Türkiye gibi 65 yaş üstü ve 18 yaş altını sokağa çıkarmayan Bosna’da Yüksek Mahkeme bu uygulamanın anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Slovakya da aynı yolda. Çekya’da mahkeme sokağa çıkış kısıtlarının topunu usulen hukuka aykırı bulunca, hükümet uygulamaya son verdi. Ve Almanya da kısıtları, temel hak ve özgürlüklere aykırılık bakımından tartışıyor…

Psikologlara göre “yalnız” yaşamakla “yalnızlık” arasında büyük fark var. Yalnız yaşayan 65 yaş üstü insanlar şu korona günlerinde hiç olmadığı kadar yalnızlık çekiyorlar. Tecritin sonuna ilişkin belirsizlik, herhangi bir afet halinden öte travmaya dönüşüyor. Ve koronavirüs olsun olmasın, sosyal izolasyonla gelen yalnızlık nedeniyle kıdemli bireyler Alzheimer’e bir adım daha yakın. Bilimsel araştırma sonuçlarının yanı sıra, yakın çevremden tecrübe ve gözlemle de sabit.

Birçok araştırma gösteriyor ki, yalnızlık travması yol açtığı sağlık sorunları bakımından neredeyse günde 15 sigara içmeye eşdeğer. Kalp damar hastalıkları, felç, obezite ve erken ölüme neden olabiliyor. Florida Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin bir çalışmasına göre yalnızlık, demans riskini yüzde 40 oranında artırıyor. Aynı şekilde depresyon riski de artıyor; yaşam sevincinin kaybı, konsantrasyon ve yeme bozukluğu, uykusuzluk peşpeşe geliyor.

İşte bütün bu veriler, 40 günü aşkın süredir izolasyonda yaşayan 65 yaş üstü insanların artık en azından sokağa çıkma kısıtı olan günlerde hava almak için dışarı bırakılması çağrılarına haklı bir zemin oluşturuyor.

Hak demişken burada sağlık ve esenlik hakkından bahsediyoruz ama meselenin bir de temel hak ve özgürlükler ekseni var. Pandemiye karşı alınan bütün önlemler çok yerinde tamam da birçok ülkede farklı kriterlerle uygulanan sokağa çıkış kısıtları anayasal haklarla ne kadar bağdaşıyor?

İNSAN HAYATI VE İNSANLIK ONURU

İnsan hayatı söz konusu olduğu için çok baskın tartışılan bir mesele değil ama Almanya’da gündemde örneğin. Meclis Başkanı Wolfgang Schaeuble’nin korona yasaklarının dozuna ilişkin açıklaması önce irkiltici geldi; “Siyaset, insan yaşamını korumak adına bütün anayasal hak ve özgürlükleri ikinci plana atamaz” diye uyarıyordu hükümeti. Anayasada mutlak bir değer varsa, onun da insanlık onuru olduğunu söylüyor ve “Anayasada yer alan insanlık onuru, ölümü kapsam dışı bırakmaz. Devlet bütün önlemleri alsa da insanlar koronavirüsten ölmeye devam edecektir. Ancak iki yıl süreyle herşeyi askıya almanın çok başka korkunç sonuçları olur” diyordu.

Berlin’de eylemcinin “demokrasi” talebi, korona günlerinde pek makul değil.

Almanya’da şu sıra anayasal hak olarak protesto özgürlüğü askıda. Geçen hafta sonunda birçok kentte kısıtların gevşetilmesi için yapılan gösterilere polis müdahale etti. Berlin’de eylem yapan bisikletli gruplar dağıtıldı, polis 170 kişiye ceza kesildiğini ve 40 kişiye de korona düzenlemelerine muhalefetten soruşturma açıldığını bildirdi. Korona düzenlemesi, 20’den fazla insanın bir araya gelmemesini içeriyor. Bisikletli gruplar kaç kişilikti bilinmiyor.

Alman polisi, bisikletli göstericileri dağıttı.

Meclis Başkanı Schaeuble, Merkel’in partisi CDU’dan, Adalet Bakanı Christine Lambert ise koalisyon ortağı SPD’den ve onun da yasaklarla ilgili uyarısı var; “Kısıtlamalar daha fazla şeffaflıkla gerekçelendirilmeli” diyor ve yasaklara karşı gösterilerin yasaklanmasını temel hak ve özgürlüklere aykırı buluyor. Almanya’da siyaset, tıp, ekonomi ve kültür alanından tanınmış isimler de açık mektup yayınlayarak, “Sosyal, kültürel ve ekonomik hayatımızı yok edip anayasal haklarımızı kısıtlayan önlemlerde yeni bir strateji geliştirelim” çağrısında bulundular. Gevşeme adımlarını yeterli bulmadıklarını belirterek, “Devlet kronik hastalığı olan ve 65 yaş üstü bireyler için alınacak önlemlere  odaklansın, geri kalan nüfus ise ‘akıllı mesafe’, hijyen ve maskeyle kendi önlemini alsın” dediler. Buna karşılık, “Ani gevşeme sonrası ikinci dalga gelirse bu sefer yasaklar ilkinden daha sert olur” diye itiraz edenler var.

YASAKLAR ORANTILI OLMALI

Peki devlet 65 yaş üstü için ne yapsın? Herkes bahar havasını tadarken eve mi kapatsın? 65 Yaş üstüne sokağa çıkış kısıtları bazı Avrupa ülkelerinde de mevcut. Sırbistan’da pazar günleri hariç, 24 saat yasak uygulanıyor. Macaristan’da 65 yaş üstü bireyler sadece sabah 09.00 ile öğle saati arası markete, eczaneye gidebiliyor. Bosna ise mart ayından bu yana 65 yaş üstü ve 18 yaş altına yasak uyguluyordu. Şu istisnalarla: 65 yaşını geçenler 6 ve 10 Nisan tarihlerinde emekli maaşlarını almak için bankaya ve 08.00 – 12.00 saatleri arasında gıda alışverişine gidebileceklerdi. Gençler ise aileleri eşliğinde ve aile aracının içinde olmak kaydıyla evden çıkabileceklerdi.

Fakat Yüksek Mahkeme bu uygulamanın anayasadaki eşitlik ilkesine aykırı olduğuna hükmetti ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne de atıf yaptı. Bu kararı alırken yasakları toptan yasaklamadı, eşitlik ilkesi bakımından daha orantılı olması için üzerinde çalışılmasını istedi.

AB üyesi Slovakya da 65 yaş üstüne belirli kısıtlar getirmiş bulunuyor. 22 Nisan’dan bu yana, ileri yaşta vatandaşların hafta sonu alışveriş yapması yasak, hafta içi ise 09.00-11.00 arası eczane ve benzin istasyonları hariç gıda ve diğer ihtiyaçları için dükkanlara girebilecekler. Fakat bu uygulama emeklilerle muhalefet partilerini ayaklandırdı. Muhalefetteki sosyal demokratlar, ayrımcılık yapıldığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvuruyor.

Çekya’da ise yasaklarla ilgili bambaşka bir sürpriz yaşandı; hükümet, 16 Mart’tan beri uygulanan kısıtları aniden kaldırdı. Çek vatandaşlarının tamamına işe, doktora ve alışverişe gitme izniyle yeşil alanlarda dolaşma serbestisi vardı. Fakat yaş ayrımı yapılmadığı halde Prag’da bir mahkeme bu uygulamayı usul bakımından hukuka aykırı bulunca hükümet, “Yargıya saygımız var” diyerek sokağa çıkış kısıtlarını iptal etti. Fakat korona önlemi olarak on kişiden fazla bir araya gelmek halen yasak. Çekya yurt dışına çıkış yasağını kaldırdı. Artık sınır kapısı açık nereyi bulurlarsa. Ama dönüşte 14 gün karantinada kalmak kaydıyla.

Not: Bu Yazı haberturk.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Corona virüs önlemleri kapsamında ülkemizde ilk kısıtlama, 65 ve üzeri yaşlardaki yaşlılar için geldi. Yaklaşık bir aydan beri, (+)65 yaş grubu, evinden dışarıya çıkamıyor…

EVDE BUNALDILAR

Devletin aldığı karar nedeniyle, 1955 ve üzeri doğumlular için sokağa çıkmak yasak. Sokakta yakalanan ve kimlik kontrolünde 65 yaş üzerinde olduğu saptananlar idari para cezasına çarptırılıyorlar.
Yaşlılar hem devletin koyduğu kurallara uymak, hem ceza ödememek adına dişlerini sıktı, kendilerini eve kapattılar. Ancak bu durum da pek çok yaşlı için çok ciddi ruhsal sıkıntı nedeni oldu.

ESNEKLİK GETİRİLMELİ

65 yaş üstü grupta olan ve sokağa çıkmaları yasak olan vatandalar, kurala esneklik getirilmesini istiyorlar.
Örneğin, önümüzdeki 4 gün boyunca 30 büyükşehir ve Zonguldak’ta herkes için sokağa çıkmak yasak. Bu süreçte, sokaklarda başka kimse yokken, günün belli saatlerinde, belli sürelerde 65 yaş üstü insanlara sokağa çıkma izni verilmesi de düşünülebilir.

NÜFUS KAĞITLARINDA
TAHRİBAT YAPANLAR VAR

Evde oturmaktan, günlerce evden dışarı adım atamamaktan sıkılan yaşlılar, bu yasağı delmek için çareler arıyorlar.
Kimi yaşlılar, market veya fırınlarda çalışan işçi gibi kendilerini gösterip, izin kağıdı almaya çalışıyor. Kimi yaşlılar ise, nüfus kağıtları üzerindeki doğum tarihi hanesinde tahribat yapmayı göze alıyorlar.
Bu sıkıntıların bitmesi için de bir çözüm bulunması gerekiyor.

BIRAKIN BALIK TUTSUNLAR

Bir sahil kenti olan İzmit’te günlerdir denize ota atmak, balık tutmak, bir çay bahçesinde oturmak bile yasak. 65 yaş üzeri insanlar, hayatlarının ikinci baharında daha fazla evlerde kapalı kalmak istemiyorlar.
Belli mesafelerde oturmak şartıyla, bazı çay bahçelerinin sadece 65 yaş üzerindeki insanlara tahsis edilmesi, yine sosyal mesafe aralığı korunarak sahillerde balık tutmaya izin verilmesi isteniyor.
Bu konuda şikayetlerini dile getiren pek çok yaşlı hemşerimiz, “Evde bunalıp, sıkıntıdan bunamaktansa, sokağa çıkıp, virüs kapmaya razı olur hale geldik” diyorlar.

ÇOCUKLAR İÇİN ESNETİLDİ

Türkiye’de 65 yaş üzerindeki insanlara gelen yasaktan günler sonra 30 yaş altına da yasak getirilmişti. Ancak, daha sonra çocuklar ve özellikle engelli çocuklar için sürekli sokağa çıkma yasağının sakıncaları ağır bastı ve çocuklar için yasak gevşetildi.
Aynı sakıncalar, yaşlı insanlar için de var.
Açık havada, bahar günlerinde yürüyüş yapmak, bir yerde oturup, kurallara uymak şartıyla arkadaşları ile buluşup konuşmak isteyen yaşlılar, bu yasak konusunda artık çözüm bulunmasını istiyorlar.

Not: Bu Yazı sizinkocaeli.com Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Biliyoruz ki; korona günlerinde en çok yaşlılar hastalanıyor, en çok yaşlılar ölümle savaşıyor, en çok yaşlılar ölüyor, en çok huzurevi ve bakımevi adı altındaki kuruluşlarda yatılı bakım gören yaşlılar ölüyor.

“Avrupa Yaşlılarının Korona Günlerindeki Hal-i Pürmelali” başlıklı yazımın üzerinden 10 gün geçti.

“Yaşlıyım Haklıyım” web sitesi’nin günlük gazetelerden derlenen medya takip çalışması verilerini özetleyeyim. Özellikle Avrupa’da ve Amerika Birleşik Devletleri’nde, özellikle bakımevi ve huzurevi gibi kurumlarda yaşlı ölümleri hızlı artıyor. Bu ölümlerin çoğu resmi verilere yansımıyor. Bakım kurumlarındaki yönetici ve çalışanları da virüs kaynaklı sorunlarla başa çıkmakta zorlanıyorlar, tıp etiği ve sosyal hizmet etiğine aykırı uygulamalarla karşılaşıyorlar, ölüm şekilleriyle ilgili iddialar ve iddialarla ilgili soruşturma başlatıldığına dair  haberlerin sayısı da artıyor.

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.

Tüm dünyada ve ülkemizde Koronavirüs nedeniyle hastalanan, durumu ağırlaşan ve yaşamını yitirenlerin sayısı her geçen gün artıyor. Yaşamını kaybedenlerin çoğunun yaşlı olduğu ifade ediliyor. Hastalanan yaşlıların tedavileri esnasında tıp etiği açısından sorunlar yaşandığı da yer alıyor, yayımlanan bazı haberlerde.

Son günlerde – özellikle– Avrupa’da, –özellikle– bakımevi ve huzurevi gibi yaşlı kuruluşlarında kalan yaşlılardan yüksek oranda ölüm gerçekleştiğine ilişkin haberler artmaya başladı.

Birçok ülkede yaşlıların çok büyük çoğunluğu evlerinde ya da yakınlarıyla birlikte aynı evde yaşamını sürdürüyor. Ancak evde yaşam sürdüren yaşlılar ve ailelerine yönelik toplum destekli bakım olanakları ve gündüzlü bakım hizmetleri sınırlı. Kurumsal (yatılı)  bakım hizmetleri ise her ülkede mevcut.

Dünyada bakımevi, huzurevi, yaşlı rehabilitasyon merkezi, yaşlı yurdu, bakım merkezi, yaşlı evi gibi değişik adlarla ifade edilse de aynı amaca hizmet eden yaşlı kuruluşlarında; (kısmi/tam) sürekli bakıma gereksinim duyan, kendi başına (bağımsız) yaşam sürdüremeyen, yalnız yaşayan, güvenlik gereksinimi olan, ağır somatik ve psişik sorunları olan, tedavi-özbakım-refakat gereksinimi olan, terapi imkanı bulamayan, evini ve kendisini geçindirecek kadar geliri olmayan, ev işi yapabilecek fiziki gücünü yitirdiğinden -çok yönlü- desteğe gereksinimi olan 65 yaş üstündeki bireyler bakım görüyor.

Yaşlılar her zaman kronik hastalıkların kıskacında. Yaşlılar her zaman bulaşıcı hastalıkların tehditi altında.  Evet ama toplu bakım ortamı olan yaşlı kuruluşlarında –özellikle salgın dönemlerinde– bulaşıcı hastalık açısından risk çok artıyor.

 Bir haber: Salgının en acı sorusu: İki hasta bir solunum cihazı, hangisi öncelikli

Yaşlanma 2002 Uluslararası Eylem Planı’nda “doğal afetlerde ve diğer acil durumlarda yaşlıların  beslenme, barınma, tıbbi bakım ve diğer hizmetlerden eşit olarak yararlanması” başlığı altında yaşlıların korunması, yaşlılara  insani yardım ve insani acil yardım sağlanması, yaşlıların fiziksel ve sağlık  sorunları ile gereksinimlerine yönelik temel destek sağlanması, yaşlıların mevcut hizmetlere ulaşılabilirliğinin sağlanmasına ilişkin  hedef ve eylemler yer alıyor. Her ülkenin hazırladığı Yaşlanma Ulusal Eylem Planı’nda; da acil durumlarda –kurumsal bakımdakiler de dahil– yaşlılar için  yapılacak eylemler yer alıyor.

Korona günlerinde yaşlı kuruluşlarında bakım gören yaşlılara ilişkin duyacağımız haberler gidecek artacak gibi görünüyor. Her ülke yaşlı kuruluşlarında kalan yaşlılar ve onlara hizmet veren personele ilişkin olarak donanım, araç-gereç, tıbbi malzeme, iş gücü, hijyen, sağlık, beslenme, ziyaret yasağı vb. önlemleri –olanaklar dahilinde– almıştır, mutlaka. Alınan önlemler toplu bakım hizmetinin getirisi olumsuzlukları bertaraf etmek için yeterli mi?
?  Bilemeyiz. Ama beklenen/ beklenmeyen çok hayati sorunlar yaşandığı kesin.

Kendilerinin ya da yakınlarının istemiyle kuruluşta bakım görme tercihini kullanan   yaşlıların dünyanın herhangi bir ülkesindeki herhangi bir kuruluşta insan onuruna yakışır bakım görme –ve ölme hakkı – var.

Korona günlerinde (de) alınan tüm önlemlere karşın, sağlık açısından (yüksek mortalite ve morbidite nedeniyle) yüksek risk altında olan tüm yaşlıların insan onuruna yakışır sağlık, bakım görme –ve ölme hakkı – var.

Sağlıcakla…

(ŞD/EMK)

Not: Bu Yazı bianet.org Sitesinde Yayınlanmaktadır.